Đó là Làng Thủ Lệ (thuộc phường Giảng Võ, TP Hà Nội). Ngôi làng cổ có lịch sử ngàn năm được xem là làng nhỏ nhất của kinh thành Thăng Long, xưa kia vỏn vẹn chỉ hơn 200 hộ.
 |
| Cổng làng Thủ Lệ. |
Làng Thủ Lệ ngày nay nằm nép mình duyên dáng giữa một bên là Công viên Thủ Lệ bát ngát, một bên là đường Đào Tấn hoa lệ, sầm uất bậc nhất Thủ đô với khách sạn, trung tâm thương mại lớn và sang trọng. Dân chuyên ngành bất động sản coi làng Thủ Lệ sở hữu vị trí đắc địa của vùng lõi Ba Đình; tuy nhiên nơi đây không xa hoa mà trái lại hết sức bình dị, có cảm giác nhịp sống ở đây chầm chậm, an yên khác lạ.
 |
| Đường chính của làng uốn lượn men theo sườn Công viên Thủ Lệ. |
 |
| Những bức bích họa "cây nhà lá vườn". |
 |
| Bên cạnh các pano mừng Đảng, mừng Xuân. |
 |
| Một cửa hiệu mở hàng khai xuân sớm. |
 |
| Ngõ nhỏ lung linh rực rỡ trong đêm xuân... |
Theo nhà nghiên cứu văn hóa - TS. Bùi Xuân Đính: Làng Thủ Lệ hình thành từ thời Lý, có tên ban đầu là Trại Chợ (Thị Trại). Diện tích làng (đã bao gồm cả thổ canh, thổ cư, bãi tha ma) chưa đầy 100 mẫu Bắc Bộ; dân số (năm 1926) chưa đầy 250 suất đinh (khoảng trên 500 nhân khẩu). Nhân dân trong làng làm nông thuần túy, không có nghề phụ, làng không có người làm quan, cuộc sống rất thanh bần.
Cũng theo nhà nghiên cứu Bùi Xuân Đính, trong làng Thủ Lệ khi ấy có một người phụ nữ làm cung phi, sinh ra Hoàng tử Hoàng Chân. Vị Hoàng tử này lớn lên đã tham gia trận đánh chống quân xâm lược Tống trên phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) năm Bính Thìn (1076). Ông đã hy sinh trên chiến trường, được Vua phong làm Phúc thần “Linh Lang đại vương” và cho dân Trại Chợ được lập đền thờ cúng, trở thành dân thủ lệ của nhà vua (tức dân được miễn các khoản thuế, phu phen, tạp dịch để chuyên tâm vào việc thờ thần). Tên gọi “Thủ Lệ” xuất phát từ việc này, từ đó làng Thị Trại được gọi là làng Thủ Lệ.
 |
| Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Voi Phục - Thủ Lệ xưa kia là ngôi đền của người dân làng Thủ Lệ. |
 |
 | | Một số gian hàng trong khuôn viên đền Voi Phục - Xuân Bính Ngọ 2026. | |
Đền thờ Linh Lang đại vương có hai con voi to nằm phủ phục ngoài cổng nên dân gian thường gọi là đền Voi Phục. Ngôi đền đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia đặc biệt. Đền Voi Phục thuộc trấn Tây - một trong tứ trấn linh thiêng của của kinh thành Thăng Long.
Dân làng Thủ Lệ thờ Thành hoàng làng là Hoàng tử Linh Lang đại vương. Hàng năm vào dịp Lễ hội đền Voi Phục (ngày 9-10 tháng Giêng), dân làng Thủ Lệ tổ chức lễ rước thánh vòng quanh làng ra đền Voi Phục. Ngoài đền Voi Phục, làng Thủ Lệ còn có ngôi đình thờ Linh Lang đại vương.
 |
| Một chiếc cổng nhà cổ kính nhuốm màu thời gian được chủ nhân lưu giữ, bảo tồn từ thế kỷ trước. |
Ngày nay, trong cơn lốc đô thị hóa, nhưng làng Thủ Lệ vẫn giữ được nét dáng bình yên, an lành, xưa cũ rất riêng mang hồn cốt Tràng An xưa.
Bên cạnh những ngôi nhà cao tầng, những cửa hiệu đèn điện lung linh rực sáng, vẫn còn những cổng nhà cũ kỹ nhuốm màu thời gian được chủ nhân lưu giữ, bảo tồn như báu vật. Nhịp sống nơi đây dường như nhờ thế mà chậm lại, yên ả khác thường...
Tất cả làm nên một không gian văn hóa, một nét riêng không dễ hòa tan, trộn lẫn của ngôi làng cổ nơi trấn Tây linh thiêng của kinh thành Thăng Long xưa...
