Xử lý điểm nóng ô nhiễm môi trường tại KCN-TTCN Lê Minh Xuân (Bài 4): Nghiêm trị những hành vi tàn hại môi trường

Xác định rõ căn cơ gây tình trạng ô nhiễm

Các đối tượng được kiểm tra là các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang hoạt động tại KCN và TTCN Lê Minh Xuân (đại bàn xã Tân Nhựt và xã Lê Minh Xuân, TP HCM) , phần lớn các cơ sở được kiểm tra có quy mô vừa và nhỏ, di dời từ các khu dân cư tập trung do hoạt động gây ô nhiễm môi trường.

Các đối tượng được kiểm tra tập trung chủ yếu vào 2 nhóm ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Đầu tiên là nhóm cơ sở sản xuất, gia công, tái chế kim loại. Đây là nhóm cơ sở phát sinh khối lượng lớn chất thải rắn công nghiệp, chất thải nguy hại, tro xỉ, bụi và khí thải từ các công đoạn nấu luyện, đúc, cán, cán, gia công kim loại.

Quá trình kiểm tra cho thấy nhiều cơ sở phát sinh lượng lớn chất thải nhưng việc phân loại, lưu giữ, chuyển giao và xử lý chưa bảo đảm đúng theo quy định; một số trường hợp đã đổ, thải, chôn, lấp hoặc quản lý chất thải không đúng quy định. Bên cạnh đó, hệ thống thu gom, xử lý khí thải tại nhiều cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, tiềm ẩn nguy cơ phát tán bụi và các chất ô nhiễm ra môi trường xung quanh.

Đối với nhóm cơ sở dệt nhuộm, giặt nhuộm, là nhóm cơ sở phát sinh lượng lớn nước thải, khí thải, bụi thải và chất thải rắn trong quá trình sản xuất. Kết quả kiểm tra cho thấy nhiều cơ sở chưa nhận diện đầy đủ các nguồn phát sinh chất thải, chưa đầu tư hoặc vận hành hiệu quả các công trình xử lý môi trường; nước thải phát sinh có đặc tính ô nhiễm cao nhưng việc thu gom, xử lý, đấu nối và kiểm soát chất lượng nước thải chưa bảo đảm theo quy định.

Đáng chú ý, nhiều cơ sở sử dụng lượng nước rất lớn cho hoạt động sản xuất nhưng thực hiện khai thác nước dưới đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép theo quy định. Bên cạnh đó, Đoàn kiểm tra phát hiện tình trạng một số cơ sở xả nước thải trực tiếp vào hệ thống thoát nước mưa hoặc đấu nối nước thải vào hệ thống thu gom nước thải của khu công nghiệp nhưng không đi qua đồng hồ đo lưu lượng theo quy định.

Các hành vi này làm phát sinh nguy cơ xả thải không được kiểm soát trực tiếp ra môi trường, gây khó khăn cho công tác quản lý, giám sát nguồn thải, đồng thời làm gia tăng nguy cơ quá tải hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý và là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường kéo dài tại khu vực.

Ngoài ra, việc quản lý bùn thải, hóa chất, chất thải rắn công nghiệp và chất thải nguy hại tại một số cơ sở còn nhiều tồn tại, chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của pháp luật về bảo vệ môi trường, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nếu không được kịp thời chấn chỉnh và xử lý.

Đoàn kiểm tra đã đánh giá toàn diện tình hình chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của các cơ sở, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan đối với tình trạng ô nhiễm môi trường kéo dài tại khu vực KCN và TTCN Lê Minh Xuân; đồng thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kiến nghị các giải pháp khắc phục, góp phần giải quyết căn cơ tình trạng ô nhiễm môi trường tại khu vực này.

Nhiều trường hợp có dấu hiệu hình sự

Ngay trong quá trình khảo sát, xác minh khu vực điểm nóng, nhận diện bước đầu cho thấy bên cạnh các hành vi vi phạm hành chính, một số cơ sở vi phạm pháp luật có dấu hiệu của tội phạm, để đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và các cơ sở không có thời gian tiêu hủy chứng cứ, tài liệu, Đoàn kiểm tra đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tập trung rà soát, trinh sát, bám sát các khu vực có hoạt động chôn, lấp, đổ, thải chất thải; tổ chức kiểm tra đồng loạt ngay trong những ngày làm việc đầu tiên để kịp thời xác lập hành vi và bảo vệ hiện trường; chủ trì thống nhất căn cứ pháp lý và hiện trường.

Đoàn kiểm tra đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, rà soát, trinh sát, bám sát các khu vực có hoạt động chôn, lấp, đổ, thải chất thải

Sau khi đã đủ căn cứ, Đoàn kiểm tra lập hồ sơ chuyển cơ quan điều tra đối với 5 vụ việc có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật. Cụ thể, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Việt Khiêm đổ trực tiếp tro xỉ phát sinh từ quá trình tái chế nhôm ra khu vực đất phía sau nhà xưởng, phần đất thuộc diện tích đất hành lang cây xanh của khu TTCN Lê Minh Xuân và đất công do UBND xã Tân Nhựt quản lý.

Bước đầu xác định khối lượng tro xỉ đã chôn, lấp, đổ, thải trái quy định là gần 164 tấn, kết quả phân tích mẫu cho thấy có thành phần nguy hại vượt ngưỡng đối với thông số Pb (chì). Vụ việc có đủ dấu hiệu của tội “Gây ô nhiễm môi trường”, quy định tại Điều 235 Bộ luật Hình sự. Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an TP Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định khởi tố vụ án hình sự đối với vụ việc này.

Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Đức Hưng Khiêm cũng thực hiện hành vi chôn, lấp, đổ thải tro xỉ phát sinh từ quá trình tái chế nhôm trái quy định (khoảng hơn 227 tấn).

Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Ánh Tuyết đã thực hiện hành vi chôn, lấp, đổ, thải chất thải rắn là tro, xỉ, ước tính khoảng hơn 31 tấn; Hộ kinh doanh Nguyễn Minh Hoàng đã vận chuyển khoảng 120 tấn tro xỉ nhôm phát sinh từ hoạt động sản xuất đến đổ thải trái phép xuống ao và khu đất trồng tại xã Tân Nhựt. Cả 2 trường hợp này kết quả phân tích mẫu cho thấy có thành phần nguy hại vượt ngưỡng trong chất thải bị chôn, đổ trái phép.

Trường hợp của Hộ kinh doanh Phi Long có các hành vi: không báo cáo khối lượng, chủng loại và biện pháp xử lý đối với chất thải rắn công nghiệp thông thường và chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình hoạt động; chôn, lấp, đổ, thải chất thải tại khu vực phía sau nhà xưởng; bán chất thải cho cá nhân mang đi tận thu và đổ thải tại cơ sở nấu nhôm tự phát. Kết quả phân tích mẫu chất thải rắn được thu thập tại khu vực chôn, lấp, đổ, thải phía sau nhà xưởng (khối lượng hơn 30 tấn) có chỉ tiêu nguy hại chì vượt ngưỡng.

Ngoài ra, tổng số 87 biên bản vi phạm hành chính đã được Đoàn kiểm tra lập, với 286 hành vi vi phạm hành chính, tổng số tiền xử phạt dự kiến theo khung hình phạt khoảng từ 12-16 tỷ đồng.

(Còn tiếp)