Vụ tranh chấp chia tài sản chung tại xã Phúc Thịnh (Hà Nội): Nguyên đơn mong sớm được xét xử sơ thẩm!

Vụ tranh chấp được dư luận quan tâm bởi nguyên đơn - bà Phan Thị Khuyên khẩn thiết kêu cứu về nguy cơ mất chỗ ở duy nhất của người mẹ già 92 tuổi; đồng thời hé lộ nhiều điểm cần làm sáng tỏ trong quy trình cấp sổ đỏ cho thửa đất mà mẹ con bà đã sinh sống ổn định, có hộ khẩu thường trú trên đất đó.

Qua đó, bộc lộ nhiều nghi vấn pháp lý cần được cơ quan tố tụng làm rõ để bảo vệ quyền lợi cho người già yếu, hộ cận nghèo.

Tài sản tranh chấp là thửa đất số 17, tờ bản đồ số 29, diện tích 794m2 tại thôn Quan Âm, xã Phúc Thịnh, TP Hà Nội, hiện đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Phan Văn Đức vào năm 2005. Nguồn gốc: đất cha ông để lại.

Trên đất này có hai hộ gia đình cùng sinh sống trên hai nếp nhà riêng rẽ là hộ gia đình ông Phan Văn Đức và hộ gia đình cụ Dương Thị Thảnh cùng con gái là bà Phan Thị Khuyên.  

Theo nội dung vụ việc, cụ Phan Văn Thùy (sinh năm1921) lấy người vợ đầu là cụ Nguyễn Thị Hanh, sinh được ba người con, trong đó người con út là ông Phan Văn Đức (sinh năm 1962). Hai cụ và 3 người con sinh sống tại địa chỉ thửa đất số 17 tờ bản đồ số 29 kể trên.

Năm 1966 cụ Hanh mất, đến năm 1970, cụ Thùy lấy vợ kế là cụ Dương Thị Thảnh (sinh năm 1934) và sinh với cụ Thảnh được 2 người con, trong đó có nguyên đơn là bà Phan Thị Khuyên (sinh năm 1973). Cụ Thùy - cụ Thảnh và những người con tiếp tục sinh sống tại thửa đất này.

Về nguồn gốc thửa đất tranh chấp, theo ông Phan Văn Đức đất này là của cha mẹ đẻ của cụ Hanh (là địa chủ) cho cụ Hanh làm của hồi môn để vợ chồng làm ăn sinh sống. Khi cụ Hanh xây dựng gia đình với cụ Thùy thì về sinh sống tại đây. Quá trình sinh sống, hai cụ cùng nhau tôn tạo mới có 794m2, hai cụ và 3 người con sống chung trên đất.

Cũng khai về nguồn gốc đất, bà Phan Thị Khuyên cho biết: đất là tài sản chung của cụ Thùy và cụ Thảnh– các cụ đã dày công tôn tạo, san lấp vùng trũng để có được diện tích đất bề thế như hiện nay. Khi cụ Thảnh xây dựng gia đình với cụ Thùy, ông Đức mới 8 tuổi được các cụ nuôi dưỡng khôn lớn. Khi trưởng thành, ông Đức xây dựng gia đình và làm nhà riêng, cùng sinh sống trên thửa đất của cha mẹ.

Khoảng năm 1985, cụ Thùy - cụ Thảnh xây dựng một ngôi nhà cấp 4 ba gian, hiện cụ Thảnh (nay đã 92 tuổi) và bà Khuyên vẫn sinh sống trong ngôi nhà này.

Tại Giấy chứng nhận đăng ký nhân khẩu thường trú 29/9/1988 thể hiện, hộ ông Phan Văn Thùy gồm ông Phan Văn Thùy, vợ là bà Dương Thị Thành và các con.

Sổ hộ khẩu số 1070187 ngày 30/8/2007 hộ Dương Thị Thảnh gồm chủ hộ cụ Dương Thị Thảnh và con là bà Phan Thị Khuyên.

Năm 1989, cụ Thùy mất. Ngôi nhà ngói 3 gian chỉ còn lại hai mẹ con cụ Thảnh sinh sống. Mãi đến tháng 4/2025, do nhà quá cũ nát, mẹ con cụ Thảnh thuộc diện hộ cận nghèo nên được chính quyền xã hỗ trợ sửa chữa, xóa nhà dột nát bằng việc trát lại tường và lợp lại mái tôn để có chỗ ở ổn định.

Năm 2005, toàn bộ thửa đất được làm thủ tục kê khai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Phan Văn Đức. Theo bà Khuyên trình bày, quá trình cấp sổ đỏ, cơ quan có thẩm quyền bỏ qua quy trình thẩm tra hiện trạng, công bố công khai và lấy ý kiến dân cư; coi như "bỏ quên" sự hiện diện của cụ Thảnh và bà Khuyên - những người đang cùng trực tiếp quản lý, sử dụng đất trên thửa đất nhiều năm qua.

Từ sau khi cụ Thùy mất, trong quá trình mẹ con cụ Thảnh sinh sống chung trên thửa đất đã xảy ra nhiều mâu thuẫn với gia đình ông Đức. Nhiều lần bị gia đình ông Đức cãi chửi, thậm chí đòi đuổi mẹ con cụ Thảnh ra khỏi nhà, khiến tình cảm anh em rạn nứt. Chính quyền cũng đã hòa giải nhưng không thành. Cực chẳng đã, bà Khuyên phải gửi đơn ra Tòa án nhằm bảo vệ quyền lợi cho mẹ già.  

Việc một cụ già 92 tuổi, sức khỏe yếu, mọi sinh hoạt phụ thuộc vào người con gái cũng đã lớn tuổi, nhưng lại đang phải đối mặt với nguy cơ mất đi chỗ ở duy nhất là một nghịch lý cần được xem xét thấu đáo dưới góc độ đạo lý và pháp luật.

Phân tích về vụ việc, Luật sư Bùi Thị Kim Liên (Công ty Luật TNHH Sinh Hùng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) chỉ ra nhiều vấn đề pháp lý cần làm rõ để vụ tranh chấp được giải quyết công tâm, thấu tình đạt lý.

Thứ nhất, cần làm rõ về nguồn gốc thửa đất, cũng như làm rõ diện tích đất thực tế theo hồ sơ kỹ thuật năm 2025 lên tới 1023,3m2, tăng vọt so với con số 794m2 trong sổ đỏ. Phần diện tích tăng thêm này được cho là kết quả của quá trình khai hoang, tôn tạo bền bỉ của cụ Thảnh và cụ Thùy trong hàng chục năm qua.

Thứ hai là nghi vấn về tính minh bạch khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa đất vào ngày 30/12/2005. Dữ liệu nhân khẩu chứng minh tại thời điểm đó, cụ Thảnh và bà Khuyên đã có hộ khẩu thường trú và sinh sống ổn định tại đây (theo Giấy chứng nhận đăng ký nhân khẩu thường trú từ năm 1988).

Theo Nghị định 181/2004/NĐ-CP, quy trình cấp sổ đỏ lần đầu bắt buộc phải thẩm tra hiện trạng, công bố công khai và lấy ý kiến dân cư. Vậy tại sao cơ quan chức năng lại "bỏ quên" sự hiện diện của cụ Thảnh và bà Khuyên - những người trực tiếp quản lý, sử dụng đất và có quyền lợi thừa kế hợp pháp?

Bên cạnh đó, cũng cần phải xem xét công tâm công sức đóng góp của cụ Thảnh trong việc chăm sóc con riêng của cụ Thùy cũng như tôn tạo khối tài sản chung - là yếu tố quan trọng để phân chia di sản công bằng. Đáng chú ý, trong mọi trường hợp, quyền lợi của người vợ là cụ Thảnh trong khối di sản cụ Thùy để lại phải luôn được pháp luật bảo  vệ.

Được biết, ngày 29/5/2025, Tòa án nhân dân Khu vực 7 – Hà Nội đã ban hành Thông báo số 152/TB-TLVA về việc thụ lý vụ án “Tranh chấp chia tài sản chung là quyền sử dụng đất”, đến nay đã gần 01 năm trôi qua. Cụ Thảnh ngày càng già yếu, suy sụp trước nỗi lo "ra đường tay trắng". Nguyên đơn bà Phan Thị Khuyên tha thiết mong muốn Tòa án đưa vụ án ra xét xử, với phán quyết khách quan, công bằng, mang lại công bằng cho cụ già 92 tuổi, thuộc diện hộ cận nghèo, yếu thế.