Vụ nước muối sinh lý chuyển màu dán nhãn Công ty cổ phần TM&DV VIFA: Chế tài pháp luật – từ hành chính đến hình sự?

Nguồn gốc hàng hóa – “dấu vân tay” của trách nhiệm pháp lý

Liên quan đến vụ việc, người dân mua chai nước muối sinh lý về để sử dụng, khi lắc lên thì chuyển sang màu "lạ" có dán nhãn Công ty cổ phần thương Mại và dịch vụ VIFA.

Trao đổi với PV báo Pháp luật Việt Nam, Luật sư Hoàng Văn Hà – Công ty Luật ARC Hà Nội (Đoàn luật sư Hà Nội) cho biết: Trong các vụ việc liên quan đến sản phẩm kém chất lượng, điểm mấu chốt đầu tiên chính là truy xuất nguồn gốc.

Đây không chỉ đơn thuần là thông tin “sản xuất ở đâu”, mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định chủ thể chịu trách nhiệm khi có sự cố xảy ra.

Theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), sản phẩm hợp pháp phải có nhãn mác đầy đủ, kèm theo chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Khi nhãn hàng hóa ghi rõ tên, địa chỉ doanh nghiệp, thì chính doanh nghiệp đó phải chịu trách nhiệm cuối cùng về chất lượng sản phẩm lưu hành trên thị trường.

Trước phản ánh của người tiêu dùng, có doanh nghiệp chỉ đồng ý “làm việc với quầy thuốc” thay vì trực tiếp giải thích cho khách hàng.

Cách hành xử này là chưa phù hợp với tinh thần của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 (số 19/2023/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2024).

“Luật quy định rõ: tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin về sản phẩm, bao gồm nguồn gốc, công dụng, hạn dùng, cảnh báo an toàn…

Đồng thời, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính trung thực và minh bạch của những thông tin đã công bố.

Như vậy, doanh nghiệp không thể viện dẫn lý do “bán buôn cho nhà thuốc” để thoái thác nghĩa vụ với người tiêu dùng, bởi nhãn hàng hóa ghi tên công ty chính là “cam kết pháp lý” buộc doanh nghiệp đứng ra chịu trách nhiệm”, Luật sư Hoàng Văn Hà nêu rõ.

Chế tài pháp luật – từ hành chính đến hình sự

Cũng theo Luật sư Hoàng Văn Hà: Chai nước muối sinh lý đổi màu là dấu hiệu bất thường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Doanh nghiệp không thể né tránh bằng cách đẩy trách nhiệm cho nhà thuốc.

Khi tên, địa chỉ công ty đã in trên nhãn, chính công ty phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và người tiêu dùng.

Họ phải xuất trình giấy phép lưu hành, phiếu kiểm nghiệm, hồ sơ sản xuất – phân phối.

Nếu không chứng minh được tính minh bạch, hành vi này có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hại cho sức khỏe cộng đồng.”

“Người tiêu dùng hiện nay được pháp luật trao nhiều công cụ bảo vệ quyền lợi: quyền được cung cấp thông tin minh bạch; quyền yêu cầu thu hồi, ngưng lưu hành sản phẩm khuyết tật; quyền yêu cầu bồi thường; quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện.

Đây là cơ chế pháp lý mạnh mẽ, nhưng người tiêu dùng cần chủ động sử dụng khi quyền lợi bị xâm phạm.”

Trường hợp cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp cung cấp sản phẩm không đạt tiêu chuẩn chất lượng so với đăng ký, hành vi này bị coi là hàng kém chất lượng.

Nếu có dấu hiệu gian dối về nhãn mác hoặc xuất xứ, sản phẩm có thể bị coi là hàng giả.

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hành vi kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng có thể bị phạt tới 200 triệu đồng, đồng thời bị tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh từ 3–6 tháng.

Trách nhiệm hình sự: Nếu sản phẩm được giám định là hàng giả, gây hại cho sức khỏe, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo Điều 193 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), với mức án cao nhất lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.

“Một chai nước muối sinh lý đổi màu không chỉ là câu chuyện chất lượng sản phẩm, mà còn là phép thử về trách nhiệm pháp lý và đạo đức kinh doanh.

Doanh nghiệp in tên mình trên nhãn hàng hóa thì phải đồng nghĩa với việc cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật và cộng đồng.

Người tiêu dùng cần mạnh dạn sử dụng các quyền được pháp luật bảo vệ.

Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm vi phạm để đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng.

Chỉ khi cả doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng minh bạch, chủ động, thị trường mới thực sự lành mạnh, an toàn và công bằng”, Luật sư Hoàng Văn Hà bày tỏ quan điểm.

Theo phản ánh của chị N.L, do mẹ chị đã cao tuổi nên chị thường xuyên mua nước muối sinh lý 0,9% về để vệ sinh cho mẹ. Mới đây, chị lôi chai nước muối sinh lý Natri Clorid 0,9% có dán nhãn Công ty cổng phần thương Mại và dịch vụ VIFA (có địa chỉ tại Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, Hà Nội (cũ) nay là phường Hoàng Liệt, TP Hà Nội) sản xuất và đóng chai thì bất ngờ khi nước đang từ màu trắng lại chuyển sang màu nâu đỏ. "Phát hiện chai nước đổi màu, tôi đã quan sát kỹ bên trong thì phát hiện có nhiều vẩn đục và không bị tan ra. Trong khi trước đó, gia đình có dùng nước muối của một số nhà sản xuất khác không hề có tình trạng này", chị N.L chia sẻ. Khi phát hiện sự việc, chị đã giữ nguyên trạng, không mở nắp và phản ánh đến đường dây nóng của công ty. Tuy nhiên, sau vài lời trao đổi, phía nhà sản xuất đã chặn số liên lạc. Tiếp tục liên hệ tới người đại diện pháp luật của công ty, người này đã thách thức gia đình đưa ra cơ quan chức năng. Theo chị N.L, mục đích liên hệ với công ty của chị chỉ là muốn làm rõ sự thật, trường hợp sản phẩm lỗi cần phải thu hồi để không ảnh hưởng đến người sử dụng, đặc biệt đây lại là sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Tuy nhiên, trước thái độ “bất cần”, coi thường pháp luật của nhà sản xuất, chị L mong muốn và đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ sản phẩm này, nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng. Liên quan đến sự việc trên, trao đổi với PV báo Pháp luật Việt Nam, bà Nguyễn Thị Hiên, người đại diện theo pháp luật của Công ty cổng phần thương Mại và dịch vụ VIFA xác nhận có nhận được nhân viên báo lại về phản ánh của khách hàng. Bà Nguyễn Thị Hiên cho biết thêm, công ty đổ buôn cho tất cả các quầy thuốc trên địa bàn TP Hà Nội và các tỉnh khác. Công ty bán hàng cho quầy thuốc nguyên đai, nguyên kiện. "Khách hàng mua sản phẩm ở đâu thì sẽ liên lạc với quầy thuốc đó và nhân viên công ty sẽ qua quầy thuốc để làm việc, công ty không trực tiếp làm việc với khách hàng", bà Nguyễn Thị Hiên chia sẻ.