Vụ cựu Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cần xem xét toàn diện vụ án, xử lý đúng người, đúng tội

Vụ Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cơ quan điều tra thừa nhận các sai sót tố tụng

Vụ án có dấu hiệu oan sai tại Nghệ An: Bị cáo lĩnh án 11 năm tù, các luật sư khẳng định án oan

Vụ án cố ý gây thương tích có dấu hiệu oan sai ở Nam Định: Người con tiếp tục kêu oan cho bố

Thái Nguyên: UBND huyện Định Hoá phản hồi vụ “Có nhiều dấu hiệu oan sai trong vụ bắt bạc?”

Vụ người phụ nữ bị kết án oan sai: VKSND tỉnh Thái Bình để người dân chờ đến... bao giờ?

Sai phạm tố tụng sao chưa được xử lý?

Liên quan đến vụ việc này, trước đó, Báo PLVN có bài tựa đề: “Quảng Nam: Nguyên Chủ tịch phường Điện Dương bị khởi tố, nhiều "điểm mờ" cần được làm rõ, tránh gây oan sai?” (Đăng ngày 15/12/2020) và bài Vụ Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cơ quan điều tra thừa nhận các sai sót tố tụng.

Hai bài viết đã phản ánh, nêu rõ hàng loạt yếu tố bất hợp lý, thiếu căn cứ, vi phạm tố tụng trong điều tra cựu Chủ tịch UBND phường Điện Dương Đinh Hùng Liên trong vụ án điều tra về hành vi “Vi phạm quy định về bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất” xảy ra tại Dự án khu dân cư Làng Chài, phường Điện Dương, Thị xã Điện Bàn, Quảng Nam.

Cùng với vấn đề báo nêu và khiếu nại của ông Đinh Hùng Liên gửi Cơ quan điều tra Công An tỉnh Quảng Nam về các nội dung bất hợp lý, sai thực tế của kết luận điều tra, các hành vi vi phạm về hành vi tố tụng của điều tra viên, ngày 17/12/2020, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Nam đã có quyết định giải quyết khiếu nại số 06/QĐ-CQCSĐT với nội dung trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc khiếu nại và qua xác minh đã thừa nhận toàn bộ khiếu nại của ông Liên là đúng.

Từ những sai sót trên, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Quảng Nam đã chấp nhận toàn bộ đơn khiếu nại của ông Liên và yêu cầu Cơ quan cảnh sát điều tra PC03 Công an tỉnh Quảng Nam đính chính lại nội dung kết luận điều tra, yêu cầu thực hiện đối chất lại giữa các bị can.

Theo Luật sư Nguyễn Mạnh Linh, Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh, các vi phạm pháp luật tố tụng của điều tra viên là rất nghiêm trọng, việc thu thập chứng cứ để khép tội còn thiếu khách quan, chưa đúng quy định pháp luật và có dấu hiệu điều tra theo hướng suy đoán có tội nên dẫn tới kết luận hành vi vi phạm không đúng với quy định của pháp luật; kết luận điều tra số 45/PC03 thể hiện sự cẩu thả, lập luận theo hướng suy đoán có tội, thiếu cơ sở pháp lý và thực tế khi kết luận điều tra số 45/PC03 được ký vào ngày 24/3/2020 nhưng biên bản đối chất lại được thực hiện ngày 25/3/2020 (sau một ngày) để làm căn cứ cho kết luận điều tra.

Việc khiếu nại của ông Liên là có cơ sở và được thừa nhận, theo quy định, vụ án đáng lẽ cần được xem xét lại tổng thể, làm sáng tỏ các vướng mắc, yêu cầu điều tra viên giải trình và xử lý nghiêm vi phạm pháp luật trong tố tụng nhưng Cơ quan điều tra Công an tỉnh Quảng Nam lại vẫn tiếp tục kiến nghị Viện KSND tỉnh Quảng Nam xem xét đề nghị truy tố.

Nhiều bất hợp lý cần được sửa sai, làm rõ

Liên quan đến vụ án, việc điều tra và truy tố bị can Đinh Hùng Liên ở hành vi, tội danh “Vi phạm các quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất” tại khoản 3, điều 230, BLHS năm 2015 được luật sư xác định là hoàn toàn sai và trái với các nguyên tắc áp dụng luật trong quá trình điều tra và truy tố; không đúng với các quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự.

Bộ Luật Hình sự năm 2015, Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành luật đất đai cũng như các văn bản hướng dẫn thực hiện công tác đền bù giải phóng mặt bằng của UBND tỉnh Quảng Nam....

Bởi vì, Căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 69; điểm a khoản 2 và điểm d, khoản 5, Điều 71 của Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn, thì: UBND Phường Điện Dương chỉ có trách nhiệm hỗ trợ và phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng để triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, vận động thuyết phục người có quyết định thu hồi đất …ngoài các công việc nói trên, UBND Phường Điện Dương không có bất cứ các trách nhiệm nào khác, nhất là không có trách nhiệm và không có thẩm quyền trong việc tổng hợp hồ sơ pháp lý, lập hồ sơ, áp dụng đền bù hay không đền bù cho các hộ dân bị thu hồi đất.

Đối với bị can Đinh Hùng Liên ở cương vị Chủ tịch UBND phường là người chịu trách nhiệm hỗ trợ và phối hợp trong công tác bồi thường, tuyên truyền, trách nhiệm chính về xác lập hồ sơ, chi trả bồi thường là của Trung tâm Phát triển Quỹ đất Thị xã Điện Bàn (Căn cứ theo quyết định số 4648/QĐ-UBND ngày 15/6/2016 của UBND Thị Xã Điện Bàn thì việc phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng đợt 1, Dự án Làng Chài).

Cụ thể, cá nhân ông Lê Tự Trung giao nhiệm vụ cho Nguyễn Ngọc Đãi (cán bộ TTPTQĐ thị xã Điện Bàn- thành viên tổ giải phóng mặt bằng số 1) chịu trách nhiệm chính cùng tổ giải phóng mặt bằng trong việc kiểm kê và Nguyễn Ngọc Đãi là người trực tiếp lập phương án bồi thường dự án.

Thế nhưng, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Quảng Nam trong quá trình điều tra đã không căn cứ vào trách nhiệm cụ thể này để làm rõ vai trò trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân trong dự án này.

Mặt khác, theo quy định pháp luật, việc xác định hành vi lỗi xảy ra trong giai đoạn nào của hoạt động đền bù sẽ giúp xác định được đúng hành vi phạm tội và trách nhiệm hình sự của từng cá nhân.

Luật sư Nguyễn Mạnh Linh phân tích: Nhìn ở góc độ trách nhiệm và hành vi của bị cáo Liên chỉ là là vi phạm trong quản lý hành chính và trong lĩnh vực quản lý nhà nước đất đai theo điểm d, khoản 1, chỉ thị số 103/CT-BTNNT ngày 01/12/2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về chấn chỉnh tăng cường quản lý nhà nước về mặt đất đai, hành vi này không hề liên quan tới hành vi vi phạm của các bị cáo Đãi và bị cáo Trung trong viêc lập hồ sơ đền bù hỗ trợ cho 02 trại tôm có mã 04 và mã số 20.

Việc VKSND tỉnh Quảng Nam truy tố xử lý trách nhiệm hình sự đối với bị can Liên với tội danh quy định tại khoản Điều 230 BLHS là hoàn toàn sai trái, không đúng quy định của pháp luật.

Một yếu tố khác mà Cơ quan điều tra và viện kiểm sát chỉ dựa vào việc ông Đinh Hùng Liên đã tham dự buổi kiểm tra thực tế hiện trường trại tôm, ký biên bản kiểm kê vào ngày 09/12/2015 và từ căn cứ này tạo điều kiện để bồi thường cho hai hộ dân.

Căn cứ này cũng hoàn toàn sai quy định. Vì theo Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan tới việc bồi thường hỗ trợ, tái định cư và giải giải phóng mặt bằng; Theo phương án Bồi thường hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng được phê duyệt thì biên bản khảo sát kiểm tra hiện trường thực tế chỉ chỉ có giá trị khi các giấy tờ pháp lý khác hợp pháp chứng minh hộ gia đình và cá nhân đủ điều kiện hưởng bồi thường hoặc hỗ trợ.

Dù thiếu nhiều hồ sơ pháp lý nhưng vẫn được các cá nhân của Trung tâm PTQĐ thị xã Điện Bàn hợp thức hóa hồ sơ để bồi thường cho hai cá nhân.

Xuyên suốt quá trình điều tra và trong quá trình làm việc với cơ quan Thanh tra của UBND thị xã Điện Bàn, ông Đinh Hùng Liên luôn khẳng định không tham gia buổi kiểm tra hiện trường trại tôm và không ký biên bản kiểm kê vào ngày 09/12/2015.

Việc ký này được thực hiện vào năm 2017 khi ông Nguyễn Ngọc Đãi mang lên trình ký tại văn phòng làm việc UBND phường Điện Dương.

Mặt khác, ông Liên cũng cho rằng, ngày 9/12/2015 không có buổi khảo sát kiểm tra thực tế hiện trường. Việc ký biên bản này là vào thời điểm 2017, sau khi đã hoàn tất bồi thường.

Theo quy định của pháp luật, nếu Trung tâm phát triển quỹ đất muốn UBND phường Điện Dương hỗ trợ tham gia khảo sát thực tế hiện trường trại tôm vào ngày 09/12/2015 thì bắt buộc phải gửi thư mời cho UBND Phường Điện Dương, trong thư mời sẽ thông báo rõ ngày giờ và địa điểm thực hiện việc khảo sát.

Từ thư mời của Trung tâm phát triển quỹ đất, Chủ tịch ủy ban sẽ công bố các cá nhân tham gia hỗ trợ theo đúng quy định pháp luật.

Thế nhưng, cơ quan điều tra lại không tiến hành xác minh thu thập chứng cứ để làm sáng tỏ sự việc này dẫn đến sai lệch trong định tội danh cho ông Đinh Hùng Liên.

Việc dựa vào ông Liên ký kết hai hợp đồng cho thuê trại tôm đối với ông Văn Đức Thắng và ông Lê Thanh Sáu với số 51b/HĐ-KT ký ngày 20/12/2015 và Hợp cho thuê mặt bằng số 52b/HĐ-KT ký ngày 21/12/2015 để làm căn cứ buộc tội bị can Đinh Hùng Liên cũng không có cơ sở.

Vì trong khi hai hợp đồng này hoàn toàn không có giá trị pháp lý, căn cứ để bồi thường vì nội dung thể hiện rất rõ điều khoản trong trường hợp nhà nước thu hồi đất thì bên thuê phải tự tháo dỡ, không được hưởng bồi thường.

Hơn nữa, việc Cơ quan điều tra và Viện KSND tỉnh Quảng Nam vin vào việc ký hai hợp đồng này dẫn đến thất thoát tiền ngân sách nhà nước đền bù cũng không có cơ sở.

Vì bên cạnh việc hai hợp đồng này không phải là hồ sơ để xác lập việc bồi thường mà do cán bộ Trung tâm Quỹ đất tự ý đưa vào hồ sơ để làm căn cứ bồi thường để rồi cơ quan điều tra quy kết đây là hành vi trực tiếp để gây thất thoát, trách nhiệm đối với ông Liên.

Hơn nữa, việc quy rằng vụ việc gây thất thoát tiền nhà nước cũng không được làm rõ, vì dự án này là thực hiện cho dự án khu dân cư và du lịch do doanh nghiệp đầu tư.

Doanh nghiệp đầu tư dự án đã tạm ứng tiền cho UBND Thị xã Điện Bàn thực hiện đền bù, giải tỏa mặt bằng. Nguồn kinh phí chi trả bồi thường cho dự án không phải lấy từ nguồn vốn ngân sách. Điều này cũng chưa được các cơ quan tố tụng làm rõ.

Trước các sai sót về tố tụng, các vấn đề bất hợp lý, thiếu căn cứ khi điều tra, truy tố đối với bị can Đinh Hùng Liên thể hiện trong kết luận điều tra và Cáo trạng của Viện KSND tỉnh Quảng Nam, dư luận cho rằng, các cơ quan tố tụng cần xem xét lại vụ án một cách toàn diện, đánh giá đúng thực tế khách quan, áp dụng văn bản pháp luật đúng để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội, tránh oan sai.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.