Virus Nipah - cơ chế gây bệnh và các biện pháp phòng ngừa

Vius Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, bệnh do virus Nipah được ghi nhận đầu tiên trên người tại Bangladesh và sau đó ghi nhận tại Ấn Độ.

Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).

Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4 - 14 ngày, người nhiễm virus có thể có các triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.

Viirus Nipah có nguồn lây từ chứa tự nhiên của virus Nipah là dơi ăn quả, có thể lây sang người, thực phẩm hoặc đồ uống nhiễm virus, tiếp xúc gần với người bệnh (dịch tiết hô hấp). Vì vậy, Nipah không chỉ là bệnh từ động vật, mà có thể lây từ người sang người.

Cơ chế gây bệnh của virus Nipah: Sau khi xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa, virus Nipah sẽ tấn công mạch máu và tế bào nội mô, gây viêm mạch hệ thống và vi huyết khối, tổn thương nặng ở não dẫn đến viêm não và phổi dẫn đến viêm phổi, phù phổi.

Người dân cần đi khám ngay nếu có các dấu hiệu như sốt cao, đau đầu nhiều; Ho, khó thở; Buồn ngủ bất thường, rối loạn ý thức; Co giật hoặc thay đổi hành vi; Không chờ đợi khi có triệu chứng thần kinh hoặc hô hấp nặng.

Do chưa có vaccine đặc hiệu để phòng ngừa virus Nipah nên phòng bệnh là yếu tố quan trọng nhất. Để phòng virus Nipah, người dân không ăn trái cây bị dơi cắn, khô uống nhựa cây hoặc nước ép không đảm bảo vệ sinh, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi nhiễm, thực hành vệ sinh tay – đeo khẩu trang khi cần thiết.

Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau: 1. Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết. 2. Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: Đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế. 3. Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: Thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến). 4. Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật. 5. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.