Việt Nam duy trì mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ) trong giai đoạn 2006-2021, qua đó tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu dân số và bước vào thời kỳ dân số vàng từ năm 2007.
Đến năm 2025, dân số cả nước đạt 102,3 triệu người, đứng thứ ba Đông Nam Á và thứ 16 thế giới.
Thông tin được ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết tại hội nghị tổng kết công tác dân số năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, tổ chức chiều 22/1.
Theo Cục Dân số, mức sinh chung của cả nước giảm từ 2,1 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 1,93 con năm 2025, thấp hơn mức sinh thay thế. Cùng với đó, xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con ở thanh niên ngày càng rõ nét.
 |
| Hội nghị tổng kết công tác dân số năm 2025. |
Trước đó, báo cáo nghiên cứu do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố cuối tháng 12.2025, dự báo dân số Việt Nam tiếp tục tăng trong các thập kỷ tới nhưng tốc độ tăng có xu hướng giảm dần và dự kiến đạt đỉnh vào khoảng năm 2059.
Trong vòng 50 năm, từ 2024 - 2074, dân số Việt Nam theo 3 kịch bản về mức sinh thấp (1,45 con/phụ nữ), mức sinh trung bình (1,85 con/phụ nữ) và mức sinh cao (2,01 con/phụ nữ) sẽ tăng thêm tương ứng là 2,5%, 12,7% và 17,0%, đạt lần lượt là 103,9 triệu người; 114,2 triệu người và 118,5 triệu người.
Dự báo, thời kỳ cơ cấu dân số vàng, là giai đoạn cứ 2 người trong độ tuổi lao động (15 - 64 tuổi) "gánh" một người ở độ tuổi phụ thuộc (dưới 15 hoặc từ 65 trở lên), sẽ khép lại trong tương lai không xa, vào năm 2036, nhường chỗ cho thời kỳ dân số già và siêu già, thể hiện qua sự thu hẹp các nhóm tuổi trẻ và trung niên, cùng với sự gia tăng nhanh của nhóm dân số cao tuổi.
Bên cạnh đó, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài đến giữa thế kỷ 21 tiếp tục tác động đến cơ cấu giới tính của dân số, trong khi quá trình đô thị hóa vẫn diễn ra nhưng có xu hướng chậm lại khi tỷ lệ dân số thành thị tiệm cận ngưỡng 50%.
Di cư nội địa tiếp tục là một trong những nhân tố quan trọng làm thay đổi phân bố dân cư giữa các vùng, phản ánh sự khác biệt về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng thu hút, sử dụng lao động của các địa phương.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết việc Quốc hội thông qua Luật Dân số ngày 10-12-2025 và ban hành Nghị quyết 262/2025 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, mở ra đột phá chính sách cho công tác dân số.
Trọng tâm là khuyến khích sinh đủ hai con tại các vùng mức sinh thấp, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng, thích ứng với già hóa dân số.
Thứ trưởng Tuyên đề nghị Cục Dân số sớm xây dựng Đề án chuyển đổi số truyền thông dân số giai đoạn 2026-2030, đồng thời kết nối cơ sở dữ liệu dân số với dữ liệu quốc gia về dân cư và ngành y tế.
Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 bổ sung nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế, như kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; hỗ trợ tài chính cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp, hoặc sinh đủ hai con trước 35 tuổi; ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên.
Bên cạnh đó, luật bổ sung các quy định giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già thông qua chăm sóc sức khỏe, bảo đảm tài chính, tham gia bảo hiểm và các hoạt động hỗ trợ người cao tuổi.
