Việt Nam tái cơ cấu toàn diện hệ thống pháp luật, loại bỏ rào cản đối với sự phát triển đất nước

Nhiều giải pháp đồng bộ để quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng

Trong bối cảnh áp lực thuế quan và xung đột tại Trung Đông, Phó Thủ tướng đánh giá thế nào về triển vọng Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo? Các giải pháp chính Việt Nam đang triển khai?

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Chủ đề này được cộng đồng quốc tế rất quan tâm khi nhắc tới Việt Nam trong thời gian gần đây.

Kinh nghiệm phát triển của các nước cho thấy, để vượt qua bẫy thu nhập trung bình thì cần có tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài. Theo đó, với khát vọng thực hiện thành công 2 mục tiêu 100 năm và trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, mục tiêu tăng trưởng hai con số là điều kiện tiên quyết cho sự thành công của Việt Nam hiện nay.

Tuy đây là một mục tiêu rất thách thức, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và nhân dân Việt Nam đang quyết tâm triển khai một số định hướng, giải pháp cụ thể.

Trước hết, Việt Nam ưu tiên củng cố các yếu tố nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững. Trong đó, nhiệm vụ hàng đầu là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đồng thời, chúng tôi tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm liên kết khu vực với mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), kết nối với khoảng 60 nền kinh tế và là điểm đến chiến lược của nhiều tập đoàn, nhà đầu tư lớn trên thế giới.

Thứ hai, Việt Nam tập trung huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng. Như tôi đã chia sẻ trong bài phát biểu, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030 là khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 1.500 tỷ USD. Đây là con số rất lớn. Trong đó, đầu tư công đóng vai trò vốn mồi, tập trung vào các dự án có tính lan tỏa và dẫn dắt cao nhằm khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy liên kết giữa khu vực tư nhân trong nước với khu vực đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, Việt Nam đang đổi mới căn bản mô hình tổ chức và vận hành nền kinh tế. Chúng tôi nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Mục tiêu là nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song song với đó, Việt Nam đang tiến hành tổng rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm nhận diện đầy đủ những điểm nghẽn, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo đang cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở đó, chúng tôi thực hiện tái cơ cấu hệ thống pháp luật và xác định thể chế, pháp luật chính là động lực phát triển, là nguồn lực và cũng là lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Với các giải pháp đồng bộ nêu trên, Việt Nam quyết tâm đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.

Thể chế pháp luật là một lợi thế cạnh tranh quốc gia

Việt Nam đang đẩy nhanh tinh gọn bộ máy và cải cách thể chế, pháp luật để phục vụ các mục tiêu phát triển. Xin Phó Thủ tướng cho biết cách thức để Việt Nam đạt các mục tiêu cải cách nêu trên mà vẫn bảo đảm môi trường đầu tư-kinh doanh ổn định, minh bạch để thu hút và giữ chân các nhà đầu tư nước ngoài?

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Năm 2025, Việt Nam triển khai cuộc cải cách mạnh mẽ về tổ chức bộ máy và công tác cán bộ. Chúng tôi nghiên cứu sắp xếp, hợp nhất các bộ, ngành theo hướng đa ngành thay cho mô hình quản lý chuyên ngành truyền thống. Đối với cấp địa phương, Việt Nam tổ chức lại mô hình chính quyền từ ba cấp xuống hai cấp và chấm dứt hoạt động của chính quyền cấp huyện, qua đó loại bỏ một cấp trung gian trong bộ máy hành chính.

Để bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, hiệu quả, Việt Nam xây dựng chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trên cơ sở các định hướng từ Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Trên nền tảng đó, các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều nghị quyết chiến lược trên các lĩnh vực, xác định rõ quan điểm, mục tiêu, định hướng và các chỉ tiêu phát triển. Đây sẽ là cơ sở để Chính phủ xây dựng, trình Quốc hội hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Chúng tôi đồng thời nghiên cứu tái cơ cấu toàn diện hệ thống pháp luật. Một trong những yêu cầu quan trọng của pháp luật là tính ổn định. Để đạt được điều đó, cần nghiên cứu kỹ thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, xây dựng chính sách và đánh giá tác động một cách thận trọng, toàn diện.

Trên cơ sở dự báo dài hạn và bám sát các định hướng chiến lược phát triển đất nước, Việt Nam đang xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, kế thừa những quy định còn phù hợp và loại bỏ những quy định không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nguyên tắc xuyên suốt là không hồi tố đối với những quy định bất lợi cho người dân và doanh nghiệp. Các thể chế mới phải bảo đảm tính ổn định, tạo động lực phát triển và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi hướng tới một hệ thống pháp luật minh bạch, công khai, dễ tiếp cận và thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển.

Xác định thể chế pháp luật là một lợi thế cạnh tranh quốc gia, chúng tôi đang nỗ lực cắt giảm những quy định không cần thiết, loại bỏ các rào cản đối với hoạt động của doanh nghiệp và sự phát triển của đất nước.

Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu của mô hình phát triển mới

Đào tạo nhân lực, phát triển lực lượng lao động chất lượng cao là một giải pháp nền tảng để đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Xin Phó Thủ tướng cho biết những ưu tiên lớn và các định hướng, giải pháp của Việt Nam trong vấn đề này?

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Tôi cho rằng ở bất kỳ quốc gia nào, trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào, nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt. Khi xác định mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam cũng đồng thời xác định nhiệm vụ trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho mục tiêu đó.

Từ định hướng này, chúng tôi tập trung đầu tư cho các cơ sở đào tạo trọng điểm nhằm đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhân tài và đội ngũ tiên phong trong các lĩnh vực công nghệ. Đồng thời, Nhà nước giao nhiệm vụ và chỉ tiêu cụ thể cho từng cơ sở đào tạo, từ giáo dục đại học, sau đại học đến giáo dục nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, Việt Nam chú trọng định hướng nghề nghiệp ngay từ bậc phổ thông. Chúng tôi đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào chương trình giáo dục với lộ trình phù hợp cho từng cấp học, đồng thời xây dựng các nguyên tắc, chuẩn mực trong việc sử dụng AI. Chương trình giáo dục STEM cũng được triển khai mạnh mẽ nhằm nâng cao năng lực về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học cho thế hệ trẻ.

Cùng với các chính sách khuyến khích người học, chúng tôi cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở đào tạo và giáo dục nghề nghiệp phát triển.

Về thể chế, Việt Nam tiếp tục rà soát hệ thống pháp luật nhằm tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đối với chất lượng đào tạo. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích các trường đổi mới chương trình giảng dạy, mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo nguồn nhân lực.

Trong chuyến công tác lần này tại Nhật Bản, chúng tôi đã làm việc với nhiều bộ, ngành và đối tác để thúc đẩy hợp tác đào tạo nguồn nhân lực. Chẳng hạn, với Bộ Tư pháp Nhật Bản, chúng tôi trao đổi về hợp tác đào tạo nhân lực trong lĩnh vực xây dựng và thực thi pháp luật. Với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản, chúng tôi thảo luận các chương trình hợp tác giáo dục. Với JICA, chúng tôi thúc đẩy các dự án hợp tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Trường Đại học Việt Nhật là một ví dụ điển hình cho mô hình hợp tác thành công giữa hai nước trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đặc biệt, chúng tôi vẫn khuyến khích các cơ sở đào tạo mở rộng hợp tác với nhiều đối tác quốc tế khác.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ xây dựng cơ chế, chính sách và đóng vai trò cầu nối để tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục của Việt Nam với các nước trên thế giới. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhân lực không chỉ đủ về số lượng mà còn bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số./.