Vì sao gói thầu 172 tỷ đồng tại phương Hoàng Mai bị huỷ?

Điều đáng nói là trong đó có một nhà thầu chào giá thấp hơn đối thủ tới 37,6 tỷ đồng và quá trình chấm thầu kéo dài tới 33 ngày (từ ngày 25/2/2026 đến ngày 30/3/2026), đặt ra dấu hỏi lớn về tính minh bạch trong quá trình tổ chức đấu thầu tại đây.

Từ đầu năm 2026, thực hiện Quyết định số 69/2025/QĐ-UBND của UBND TP. Hà Nội, toàn bộ các gói thầu vệ sinh môi trường trước đây do cấp quận, huyện quản lý đã được chuyển giao về cho cấp xã, phường trực tiếp làm chủ đầu tư.

Đây là bước phân cấp mạnh mẽ, đặt lên vai chính quyền cơ sở trách nhiệm trực tiếp tổ chức, quản lý dịch vụ công ích thiết yếu cho người dân.

Một trong những yêu cầu xuyên suốt mà Thành phố đặt ra là công tác vệ sinh môi trường tuyệt đối không được để gián đoạn.

Thế nhưng thực tế diễn ra lại xa so với yêu cầu đó và tại phường Hoàng Mai, câu chuyện không chỉ dừng lại ở sự chậm trễ.

Quá trình chuyển giao không diễn ra suôn sẻ. Có gói thầu vốn còn thời hạn đến hết năm 2026 nhưng phải chấm dứt sớm để đồng bộ theo mô hình mới.

Có gói thầu kết thúc đúng ngày 31/12/2025 trong khi chủ đầu tư cấp xã chưa kịp lựa chọn xong đơn vị thực hiện cho năm tiếp theo, dẫn đến phải gia hạn hợp đồng để tránh bị đứt đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của hàng nghìn hộ dân.

Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội cho thấy, đến ngày 1/3/2026, mới có 95/126 xã, phường hoàn thành đấu thầu; còn 31 địa phương không bảo đảm tiến độ.

Đến ngày 1/4/2026, vẫn còn 3 đơn vị chưa hoàn tất lựa chọn nhà thầu, gồm: phường Hoàng Mai, phường Tương Mai và xã Thượng Phúc.

Sự chậm trễ đó, ở nhiều nơi, xuất phát từ năng lực tổ chức còn hạn chế của một bộ phận cán bộ cơ sở.

Phân cấp đòi hỏi đội ngũ phải có kiến thức thực sự về đấu thầu và quản lý dịch vụ công ích, nhưng không phải địa phương nào cũng đáp ứng được. Sự lúng túng trong xây dựng phương án, bố trí nguồn lực là điều dễ nhận thấy.

Tuy nhiên, tại phường Hoàng Mai, vấn đề không đơn thuần là năng lực. Gói thầu Duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Hoàng Mai giai đoạn 2026 – 2028 có tổng giá trị 172,717 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Hoàng Mai làm chủ đầu tư.

Gói thầu được đóng thầu ngày 25/2/2026, với hai nhà thầu tham dự: Công ty CP Xử lý chất thải xây dựng và Đầu tư phát triển môi trường Hà Nội: chào giá 126,064 tỷ đồng và Công ty CP Dịch vụ môi trường Thăng Long: chào giá 163,632 tỷ đồng

Chênh lệch giữa hai hồ sơ dự thầu lên tới 37,6 tỷ đồng. Nếu lựa chọn nhà thầu chào giá thấp hơn, theo đúng nguyên tắc cơ bản của đấu thầu cạnh tranh, ngân sách nhà nước có thể tiết kiệm được 37,6 tỷ đồng so với phương án còn lại.

Thế nhưng kết quả đánh giá lại xác định cả hai nhà thầu đều không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của hồ sơ mời thầu. Ngày 30/3/2026, gói thầu bị hủy.

Theo tìm hiểu của phóng viên, trên thực tế sau khi mở thầu, Công ty CP Xử lý chất thải xây dựng và Đầu tư phát triển môi trường Hà Nội về cơ bản đã được xác định là nhà thầu trúng thầu với mức giá thấp hơn đối thủ tới 37,6 tỷ đồng.

Tuy nhiên, thay vì tiến hành các thủ tục công bố kết quả theo quy định, Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Hoàng Mai đã kéo dài thời gian công bố kết quả, không thực hiện các bước tiếp theo theo trình tự pháp luật đấu thầu yêu cầu trong khi thành phố đã có chỉ đạo các xã, phường phải khẩn trương lựa chọn xong nhà thầu cho các gói thầu vệ sinh môi trường trước ngày 1/3/2026.

Đây là điểm mấu chốt dẫn đến việc thực hiện chỉ thị của UBND TP Hà Nội bị chậm trễ. Bởi lẽ, Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn quy định rõ trình tự thẩm định, phê duyệt và công bố kết quả lựa chọn nhà thầu.

Việc chủ đầu tư không tiến hành các thủ tục theo quy định mà tự ý trì hoãn công bố kết quả là hành vi trái quy trình, tiềm ẩn nguy cơ gây thất thoát ngân sách nhà nước và vi phạm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch trong đấu thầu.

Dư luận không khỏi hoài nghi: Vì lý do gì mà một nhà thầu chào giá tiết kiệm cho ngân sách 37,6 tỷ đồng lại bị đánh trượt về mặt kỹ thuật?

Các tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu được xây dựng như thế nào? có phù hợp với thực tế năng lực thị trường hay được thiết kế theo hướng loại trừ nhà thầu cụ thể? quy trình thẩm định độc lập được thực hiện ra sao?

Hệ quả nhãn tiền của việc hủy thầu là gói dịch vụ vệ sinh môi trường tại phường Hoàng Mai tiếp tục phải gia hạn, trong khi quy trình đấu thầu phải bắt đầu lại từ đầu.

Chi phí xã hội, thời gian tổ chức lại, và rủi ro tiếp tục phát sinh trong vòng đấu thầu mới là những thiệt hại không dễ tính hết.

Thiết nghĩ, gói thầu được tổ chức lại cùng hồ sơ mời thầu như cũ, hoặc với những điều chỉnh có lợi cho một nhà thầu nhất định thì nguy cơ ngân sách nhà nước tiếp tục chịu thiệt hại hàng chục tỷ đồng là hoàn toàn có cơ sở.