Vì sao bản án sơ thẩm dân sự của Toà án khu vực 10 - Thanh Hoá bị VKSND tỉnh kháng nghị?

Bản án sơ thẩm số 08 ngày 23/9/2025 của TAND khu vực 10 - Thanh Hóa đã bị phía bị đơn kháng cáo, Viện trưởng VKSND tỉnh Thanh Hóa kháng nghị toàn bộ.

Nội dung vụ án

Ngày 23/9/2025, Tòa án Nhân dân Khu vực 10 - Thanh Hóa mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án dân sự về việc "Tranh chấp quyền sử dụng đất" giữa nguyên đơn là ông Nguyễn Văn Tùng và bà Nguyễn Thị Hoa; và bị đơn là ông Nguyễn Thế Quyền - bà Trần Thị Thi, (các đương sự cùng trú tại thôn Minh Châu 1, xã Minh Sơn, huyện Ngọc Lặc cũ, nay là xã Minh Sơn, tỉnh Thanh Hoá). Đất tranh chấp là diện tích giáp ranh giữa đất của hai gia đình.

Phía nguyên đơn trình bày, năm 2008 gia đình ông Tùng - bà Hoa nhận chuyển nhượng 570m2 đất của gia đình ông Nguyễn Văn Hiệp; gia đình đã làm các thủ tục pháp lý, để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Nguyễn Thị Hoa. Thửa đất này giáp ranh với thửa đất mà ông Quyền - bà Thi cũng mua của ông Hiệp.

Khoảng đầu năm 2022, cho rằng việc ông Quyền xây dựng tường rào lấn chiếm sang phần đất của mình, ông Tùng - bà Hoa đã nhắc nhở ông Quyền, sau đó có mời địa chính xã xuống đo đạc và yêu cầu ông tháo dỡ bức tường trả đất cho mình nhưng ông Quyền không đồng ý. Ngày 4/5/2023, ông Tùng - bà Hoa khởi kiện gia đình ông Quyền ra Tòa án, yêu cầu vợ chồng ông Quyền phải tháo dỡ tường rào và trả lại toàn bộ diện tích đất đã lấn chiếm.

Phía bị đơn ông Quyền - bà Thi trình bày, năm 2004, gia đình ông Quyền có mua của ông Nguyễn Văn Hiệp thửa đất có chiều rộng 6m, dài 90m, có một mặt giáp ranh với đất nhà ông Tùng. Việc mua bán có giấy tờ viết tay, sử dụng ổn định, tuy nhiên ông chưa sang tên, chuyển quyền sở hữu.

Ông Quyền cho rằng, gia đình ông Tùng nói ông lấn chiếm đất là không đúng. Bởi phần đất giáp ranh giữa nhà ông và nhà ông Tùng - bà Hoa có cắm mốc giới phân định rõ ràng (mốc giới này do gia đình ông Tùng - bà Hoa trực tiếp cắm). Ông xây tường rào bên cạnh mốc giới, không lấn sang. Hiện nay mốc giới vẫn tường rào vẫn đang còn nguyên trạng. Bởi vậy gia đình ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Quá trình tố tụng, Tòa án đã tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sảnm xác định vị trí đối với diện tích đất tranh chấp. Theo đó, đất tranh chấp 12,2m², tổng giá trị đất là 427.000 đồng. Tài sản trên đất (tường rào xây bằng gạch vồ không nung) giá trị là 2.370.000 đồng.

Tại phiên tòa sơ thẩm, HĐXX nhận định yêu cầu khởi kiện của ông Tùng - bà Hoa là có căn cứ, Tòa án xác định diện tích đất tranh chấp 12,2m² thuộc quyền sử dụng của ông Tùng - bà Hoa nên việc ông Quyền lấn chiếm là không đúng quy định pháp luật.

Từ đó, Toà đưa ra quyết định chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Buộc gia đình ông Quyền trả lại phần diện tích đất đã lấn chiếm, tháo dỡ tường rào và các công trình trên đất với tổng diện tích 12,2m², trả đất cho gia đình ông Tùng.

Cho rằng phán quyết của Toà sơ thẩm không đúng căn cứ pháp luật, ngày 26/9/2025 ông Quyền - bà Thi đã gửi Đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm với đề nghị Tòa phúc thẩm xét xử lại vụ án công tâm, khách quan, sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Trình bày với phóng viên, ông Quyền bức xúc: “Năm 2004, gia đình tôi có mua một mảnh đất của gia đình ông Nguyễn Văn Hiệp với diện tích chiều rộng 6m, chiều dài 90m. Gia đình đã trồng cây, xây nhà sống ổn định từ đó. Khi gia đình ông Tùng mua đất, họ đã trực tiếp cắm mốc giới phân định ranh giới đất giữa hai nhà. Nếu theo phán quyết của toà sơ thẩm, thì chiều rộng thửa đất của gia đình tôi bỗng dưng bị thiếu hụt so với 6m ngang mà ông Hiệp bán cho tôi, hụt so với chính mốc giới bằng bê tông do chính ông Tùng - bà Hoa cắm để phân định ranh giới giữa hai nhà. Điều này hết sức vô lý”.

VKSND tỉnh Thanh Hóa kháng nghị hủy án sơ thẩm, chuyển hồ sơ giải quyết lại

Ngày 24/10/2025, VKSND tỉnh Thanh Hóa cũng đã ban hành Quyết định Kháng nghị Phúc thẩm số 945/QĐ-VKS-P9 đối với Bản án sơ thẩm số 08/2025/DS-ST của Toà án khu vực 10, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.

Ngày 24/10/2025, Viện trưởng VKSND tỉnh Thanh Hóa ra kháng nghị số 945, đề nghị hủy án sơ thẩm, chuyển hồ sơ giải quyết lại.

Kháng nghị của VKSND tỉnh Thanh Hoá đã chỉ ra những vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và những thiếu sót về nội dung trong quá trình giải quyết vụ án. Cụ thể, kháng nghị chỉ rõ:

Về xác định tư cách tham gia tố tụng: Toà án cấp sơ thẩm đã bỏ sót người tham gia tố tụng là UBND xã Minh Sơn, UBND huyện Ngọc Lặc (cũ), Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Ngọc Lặc (cũ) là cơ quan quản lý về đất đai tại địa phương. Việc giải quyết vụ án liên quan đến nghĩa vụ về quản lý đất đai của các cơ quan này. Tuy nhiên, Toà án sơ thẩm không đưa các cơ quan này tham gia tố tụng với tư cách Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Người con trai của ông Nguyễn Thế Quyền bên cạnh bức tường được xây bên trong cọc bê tông do gia đình ông Tùng trực tiếp cắm mốc giới.

Về thu thập tài liệu chứng cứ: Quá trình giải quyết vụ án, Toà án có thu thập chứng cứ, xem xét thẩm định tại chỗ, tuy nhiên toà án chưa thu thập sổ mục kê, bản đồ địa chính qua các thời kỳ để xác định nguồn gốc đất tranh chấp, không lấy ý kiến của UBND xã Minh Sơn, UBND huyện Ngọc Lặc cũ, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Ngọc Lặc (cũ) mà Toà án chỉ căn cứ vào “sổ đỏ” đã cấp cho bà Hoa để xác định diện tích thiếu do gia đình ông Quyền lấn chiếm là chưa có căn cứ chính xác. Trong quá trình xem xét thẩm định tại chỗ, không tiến hành đo vẽ hiện trạng thửa đất của cả nguyên đơn lẫn bị đơn.

Về nội dung: Bản án tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn phải trả lại phần diện tích lấn chiếm, tháo dỡ tườngn rào và các công trình trên đất, căn cứ vào “sổ đỏ” đã cấp cho nguyên đơn là chưa chính xác, với những căn cứ như đã nêu ở hần trên…” (trang thứ 3 Quyết định Kháng nghị số 945).

Bởi các lẽ trên, VKSND tỉnh Thanh Hoá kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm theo thủ tục phúc thẩm, đề nghị TAND tỉnh Thanh Hoá xét xử phúc thẩm theo hướng huỷ toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm và chuyển hồ sơ cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

Thiết nghĩ, đây là một vụ án tranh chấp dân sự không quá phức tạp, nhưng cùng lúc phía bị đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm và bị VKSND tỉnh kháng nghị toàn bộ bản án cho thấy phán quyết sơ thẩm có nhiều vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và sai sót về nội dung.

Quyết định của Tòa án cấp Phúc thẩm sắp tới sẽ rất quan trọng, không chỉ để xác định quyền sử dụng đối phần đất tranh chấp, mà còn là để bảo đảm pháp luật phải được thực thi nghiêm minh, công bằng, khiến nhân dân tâm phục, khẩu phục.