Về với xứ lụa Vạn Phúc...
Nằm bên dòng sông Nhuệ, làng Vạn Phúc (phường Hà Đông, TP Hà Nội) ngày nay vẫn lưu giữ được nhiều nét đẹp cổ kính của làng quê Việt xưa như hình ảnh cây đa, giếng nước, sân đình... Nổi tiếng với nghề dệt lụa tơ tằm có lịch sử từ ngàn năm trước, Vạn Phúc ngày nay tự hào là thành viên Mạng lưới Làng nghề sáng tạo của thế giới, và trở thành điểm tham quan không thể bỏ qua khi du khách tới Thủ đô Hà Nội.
Làng Vạn Phúc vốn có tên Vạn Bảo, do kị húy nhà Nguyễn nên đã đổi thành Vạn Phúc.
Tới với Vạn Phúc ngày nay, du khách vẫn bắt gặp những hình ảnh của làng quê Bắc Bộ xưa. Nay làng đã lên phố, nhà cao tầng san sát, đường phố tập nập vây quanh thế nhưng bước qua cánh cổng tam quan của làng thì Vạn Phúc vẫn lưu giữ được cho mình được khung cảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam truyền thống như hình ảnh cổng làng, cây đa, giếng nước, sân đình.
Nằm vắt mình qua dòng sông Nhuệ ngay đầu làng Vạn Phúc, chiếc cầu mái ngói bên cạnh gốc cây cổ thụ trở thành điểm nghỉ ngơi, gặp gỡ của người dân trong vùng.
Nằm giữa làng, đình Vạn Phúc - công trình văn hóa tâm linh gắn bó mật thiết với người dân nơi đây là nơi thờ Thành Hoàng làng. Ngài là Ả Lã Đê Nương Ngài là người "Sinh vị dân – Tử vị Quốc". Ngài được phong "Thượng đẳng thần" và thần hiệu là "Đương cảnh Thành Hoàng – Quốc vương thiên tử - Nga Hoàng đại vương" Theo Lịch sử truyền lại. Khi đất nước gặp ngoại xâm, các triều Lý – Trần – Lê về đây xin Ngài hiển linh phù trợ. Thành Hoàng được các triều vua ban tặng 11 sắc phong, tôn Thành Hoàng làng Vạn Phúc có công "Hộ nước – Giúp dân".
Cùng với đó, chùa Vạn Phúc có từ thời Lê Trung Hưng nổi bật là biểu tượng của chốn thanh tịnh và linh thiêng, thu hút không chỉ phật tử mà còn đông đảo du khách yêu thích những giá trị văn hóa và kiến trúc truyền thống.
Bước qua tam quan cổng làng, phố Lụa Vạn Phúc ngập tràn sắc màu, óng ả mềm mại của những sản phẩm từ lụa tơ tằm nổi tiếng khắp gần xa. Theo lời kể của người già nơi đây xưa kia có những nương dâu ngút ngàn xanh mướt bên sông. Lụa dệt xong trải dài hong nắng cả triền đê.
Lụa Vạn Phúc lần đầu tiên được giới thiệu tại hai hội chợ nổi tiếng của Pháp từ năm 1931 – 1932, được người Pháp đánh giá là loại sản phẩm tinh xảo, đẹp nhất của vùng Đông Dương.
Từ năm 1958 - 1988, sản phẩm lụa Vạn Phúc hầu hết được xuất sang các nước Đông Âu từ 1990 xuất khẩu ra nhiều quốc gia trên thế giới.
Trải qua hơn một nghìn năm hình thành và phát triển, nghề dệt lụa ở Vạn Phúc đã có nhiều đổi thay. Những chiếc khung cửi truyền thống ngày nào giờ đã được thay thế bằng máy dệt hiện đại.
Tuy nhiên, có những công đoạn vẫn phải cần tới đôi bàn tay tỉ mỉ, khéo léo của người Vạn Phúc.
Hiện nay, làng lụa Vạn Phúc có khoảng 70 loại the, lụa, gấm, lĩnh khác nhau, trong đó có các loại lụa cao cấp như lụa vân quế hồng diệp và lụa vân lưỡng long song phượng.
Theo Nghệ nhân Lê Thị Kim Thư, trong dòng chảy hàng nghìn năm lịch sử, lụa Vạn Phúc cũng đã trải qua không ít thăng trầm. Để có thể vừa bảo tồn và phát triển như ngày nay, mỗi cơ sở sản xuất lụa phải sáng tạo, cập nhật xu hướng, nhu cầu thị hiếu của khách hàng để đa dạng sản phẩm, đáp ứng được nhu cầu của khách hàng.
Bên cạnh đó, nhiều năm trở lại đây, các cơ sở kinh doanh của làng nghề Vạn Phúc cũng đã đưa sản phẩm của mình lên các sàn thương mại điện tử như Facebook, Tiktok, Shopee... để mở rộng thị trường tiêu thụ, đối tượng khách hàng. Việc này cũng mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho doanh thu của làng nghề.
Tuy nhiên, theo Nghệ nhân Lê Thị Kim Thư, để giữ được chữ tín với khách hàng và có thể đưa lụa Vạn Phúc “bay cao, bay xa” thì dù có tạo ra bất cứ sản phẩm nào những người nghệ nhân, các cơ sở sản xuất nơi đây vẫn phải luôn tuân thủ nguyên tắc: “Chất lượng luôn phải được đặt lên hàng đầu”.
Cùng với việc lưu giữ và phát triển nghề dệt lụa truyền thống, những năm gần đây làng lụa Vạn Phúc dần đổi mới, trở thành điểm du lịch văn hóa hấp dẫn. Những ngày cuối tuần, nơi đây đón nhiều khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm và mua sắm.
Phường Vạn Phúc đã xây dựng các tuyến phố Lụa kết hợp với các ngành nghề phụ trợ để phục vụ khách du lịch như: Khu phố ẩm thực, phố sinh vật cảnh, trung tâm giao lưu văn hóa đồ cổ, phát triển loại hình lưu trú, mua sắm.
Cùng với việc tạo cảnh quan du lịch hấp dẫn, mang đến một không gian xanh, thoáng mát, thân thiện với môi trường, các hộ dân mở cửa hàng trên tuyến phố Lụa phải đăng ký gian hàng đạt chuẩn với Sở Du lịch Thành phố về giá cả và nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm, bảo đảm chất lượng về hàng hóa cho người sử dụng.
