Vấn đề pháp lý vụ thu gom lợn bệnh về giết mổ, bán ra thị trường

Mới đây, Công an Hà Nội vừa làm rõ đường dây thu gom heo bệnh để giết mổ; đồng thời đang tạm giữ 4 người để làm rõ hành vi “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” gồm: Lê Văn Tươi, Đặng Văn Huy, Nguyễn Viết Chiếm và Dư Đình Hợi.

Trước đó, qua công tác nắm tình hình địa bàn và phản ánh của người dân, Phòng Cảnh sát Kinh tế - Công an TP Hà Nội tổ chức lực lượng trinh sát, phát hiện dấu hiệu nghi vấn về hoạt động giết mổ, tiêu thụ thịt heo nhiễm bệnh tại thôn Đan Nhiễm (xã Khánh Hà, huyện Thường Tín cũ); thôn Dư Xá, thôn Đặng Giang (xã Hòa Xá) và tại Chợ Phùng Khoang (phường Đại Mỗ).

Theo cơ quan công an, các lò mổ chỉ hoạt động vào ban đêm (từ 0 giờ 30 đến 3 giờ), quy trình tổ chức khép kín, có người cảnh giới chặt chẽ.

Đối với việc kinh doanh thịt heo tại chợ Phùng Khoang, để tránh các lực lượng chức năng và người tiêu dùng phát hiện, các đối tượng không vận chuyển heo ra ki-ốt chợ bằng đường chính mà chuyển bằng đường thôn, lối nhỏ. Sau khi mang heo ra chợ, các đối tượng để lẫn thành phẩm heo chết với heo tươi sống khác trên bàn.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, tổ trinh sát thu thập đủ tài liệu, chứng cứ. Ngày 30/6 và 1/7, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 17, Phòng 3 Viện Kiểm sát nhân dân Hà Nội và Chi cục Chăn nuôi – thủy sản và Thú y TP Hà Nội kiểm tra đột xuất cơ sở giết mổ do Lê Văn Tươi (sinh năm 1994) và Nguyễn Thị Thư (SN 1998) điều hành.

Cơ quan chức năng đồng thời kiểm tra ki-ốt của Dư Đình Hợi (SN 1983, trú tại xã Hòa Xá), Nguyễn Viết Chiếm (SN 1987, trú tại xóm 9, xã Hòa Xá), Trương Mạnh Kiên (SN 1979, trú tại tỉnh Hưng Yên), Nguyễn Đình Thao (sinh năm 1975, trú tại tỉnh Hưng Yên).

Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở giết mổ của Lê Văn Tươi và Nguyễn Thị Thư có 45 con heo sống có biểu hiện nhiễm bệnh, 1.050kg thịt heo nguyên con đã giết mổ, 450kg nội tạng. Tổng số hàng hóa vi phạm bị phát hiện, thu giữ là 4.300kg, trị giá hơn 318 triệu đồng.

Tổng số hàng hóa vi phạm bị phát hiện, thu giữ tại các ki-ốt ở chợ Phùng Khoang là 977kg. Toàn bộ hàng không có giấy tờ kiểm dịch, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Bước đầu, những người trên khai nhận, từ năm 2023, họ bắt đầu mua gom heo bệnh yếu từ các đầu nậu, trong đó có Đặng Văn Huy (người thu mua heo bệnh tại huyện Ba Vì cũ), rồi giết mổ tại khuôn viên nhà ở. Trung bình mỗi ngày, nhóm này giết mổ hơn 50 con heo, sau đó bán ra thị trường với giá khoảng 60.000 đồng/kg thịt. Cơ sở hoàn toàn không có giấy phép giết mổ, không thuộc hệ thống giết mổ được cấp phép của thành phố.

Với thủ đoạn thu mua heo bệnh giá rẻ từ 35.000-40.000đồng/kg hơi, sau đó giết mổ bán ra từ 55.000–60.000đồng/kg, các đối tượng thu lợi bất chính hàng tháng khoảng 70-80 triệu đồng.

Bước đầu, theo kết quả xét nghiệm cho thấy, các mẫu thịt heo và nội tạng mà các đối tượng buôn bán có dương tính với dịch tả heo châu Phi.

Liên quan đến vụ việc trên, dưới góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp - Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết: Nếu biết rõ những con lợn này mang bệnh, nhưng vẫn bán ra thị trường thì hành vi đủ căn cứ để xử lý hình sự.

"Pháp luật quy định hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm mà biết là có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì sẽ xử lý hình sự theo điều 317 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt: Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm", TS.LS Đặng Văn Cường cho biết.

Cũng theo, TS.LS Đặng Văn Cường: Trường hợp hành vi được xác định là phạm tội có tổ chức thì các đối tượng này phải đối mặt với hình phạt là phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 năm đến 7 năm. Nếu hậu quả gây chết hai người trở lên hoặc gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe của nhiều người thì hình phạt có thể tới 15 năm hoặc 20 năm tù.

“Hành vi của các đối tượng rất táng tận lương tâm, coi thường pháp luật, coi thường tính mạng, sức khỏe của người tiêu dùng. Các đối tượng biết rõ bản thân mình không đủ điều kiện để giết mổ, cung cấp thực phẩm thịt lợn ra thị trường, sản phẩm không đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi, điều đáng lên án hơn là các đối tượng mổ cả lợn bệnh để bán ra thị trường, vì lợi nhuận mà bất chấp sức khỏe của người tiêu dùng”, TS.LS Đặng Văn Cường cho hay.

Ngoài ra, cũng theo TS.LS Đặng Văn Cường, pháp luật đã quy định, động vật chết do bệnh hoặc động vật mắc bệnh truyền nhiễm thì phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật để phòng chống bệnh lây lan. Người nào biết rõ là động vật chết vì bệnh hoặc động vật nhiễm dịch bệnh phải tiêu hủy nhưng vẫn bán ra thị trường thì chưa cần hậu quả xảy ra, hành vi này đã đủ căn cứ để xử lý hình sự.

Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng về an toàn thực phẩm đến mức phải xử lý hình sự. Việc cơ quan điều tra khởi tố xử lý các đối tượng này là cần thiết để răn đe phòng ngừa chung cho xã hội cũng là để giáo dục đối với người phạm tội.

Quá trình điều tra vụ án này, cơ quan điều tra sẽ làm rõ phương thức thủ đoạn phạm tội, làm rõ nguồn gốc động vật, làm rõ quá trình tiêu thụ và trách nhiệm của các cơ quan tổ chức cá nhân khác có liên quan theo quy định của pháp luật.

Cơ quan chức năng cũng sẽ làm rõ trách nhiệm trong công tác quản lý, xác định vì sao các cơ sở giết mổ này lại tồn tại hoạt động trong thời gian dài mà không bị phát hiện, đồng thời sẽ mở rộng điều tra vụ án, xác định hành vi của các đối tượng khác có liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.

Cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ trách nhiệm của những người bán thịt lợn, nếu những người này biết rõ đây là thịt lợn bệnh nhưng ham rẻ để nhập vào rồi bán kiếm lời thì cũng bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm với các bị can ở trên.

“Cơ quan chức năng cũng sẽ tiến hành thu hồi các sản phẩm chưa kịp tiêu thụ. Với các sản phẩm đã được tiêu thụ thì cần phải thông báo ngay cho người sử dụng để thăm khám điều trị sức khỏe. Những người mua các sản phẩm thịt lợn nhiễm vi rút dịch tả có quyền yêu cầu bên bán hoàn tiền và bồi thường thiệt hại.

Vụ án này sẽ là bài học cảnh tỉnh cho các đối tượng vi phạm đạo đức kinh doanh, vì lợi nhuận mà sẵn sàng bán thực phẩm bẩn, gây hại đến tính mạng, sức khỏe của khách hàng, xâm phạm đến quyền lợi của người tiêu dùng”, TS.LS Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Điều 317. Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm 1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm: a) Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm mà biết là cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; b) Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm mà biết là có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;… 2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 năm đến 7 năm: a) Có tổ chức; b) Làm chết người; c) Gây ngộ độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của từ 21 người đến 100 người; d) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; đ) Gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; 3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm: a) Làm chết 2 người; b) Gây ngộ độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của từ 101 người đến 200 người; c) Gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; 4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm: a) Làm chết 3 người trở lên; b) Gây ngộ độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của 201 người trở lên; c) Gây tổn hại cho sức khỏe của 3 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên…