Ưu tiên đầu tư công nghệ chế biến phế phẩm nông nghiệp thành xăng sinh học

Sáng 17/6/ tại Hà Nội, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp cùng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn "Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động Quốc gia". Chương trình có sự đồng hành của Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR).

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Việt Nam vừa chính thức triển khai đồng bộ xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc (từ 1/6/2026). Đây được xem là bước tiến quan trọng hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.

Tham luận tại diễn đàn với chủ đề “Làm gì để xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu sinh học bền vững và cạnh tranh”, ông Mai Tuấn Đạt - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã có những chia sẻ mang tính thực tiễn cao từ góc độ của nhà sản xuất, cung ứng nhiên liệu.

Nhìn lại quá trình chuyển đổi nhiên liệu, ông Mai Tuấn Đạt khẳng định BSR luôn là đơn vị tiên phong. Từ năm 2015, thực hiện Quyết định 53 của Chính phủ, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã triển khai sản xuất và phân phối xăng E5 tại Quảng Ngãi. Trải qua hơn một thập kỷ, thực tế đã chứng minh xăng sinh học vận hành trơn tru, không ghi nhận bất kỳ sự cố nào liên quan đến động cơ hay phương tiện của người tiêu dùng.

“Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, BSR hiện đã phát triển thêm năng lực để phối trộn xăng E10. Hiện tại, công suất phối trộn xăng E10 của chúng tôi đạt khoảng 150.000 mét khối/tháng, phần còn lại vẫn duy trì các dòng xăng truyền thống. Quá trình chuẩn bị nguồn cung, dưới sự điều phối sát sao của Bộ Công Thương, đang diễn ra rất thuận lợi và ổn định”, ông Đạt nhấn mạnh.

Vượt ra khỏi "cái bóng" của cây sắn để giải bài toán an ninh lương thực

Khi E10 được phủ sóng toàn quốc, nhu cầu về Ethanol (E100) được dự báo sẽ đạt khoảng 1 triệu khối mỗi năm. Tính theo thời giá hiện tại, thị trường này sẽ tạo ra một nền kinh tế quy mô xấp xỉ 20.000 tỷ đồng. Nếu tính chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 70%, sẽ có hơn 10.000 tỷ đồng trực tiếp chảy về túi của những người nông dân, ngư dân và người làm lâm nghiệp. Đây là một con số khổng lồ, mở ra sinh kế bền vững cho hàng triệu người.

Tuy nhiên, Phó Tổng Giám đốc BSR cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn lớn nếu chỉ phát triển nhiên liệu sinh học theo lối mòn. Hiện nay, nguyên liệu sản xuất Ethanol tại Việt Nam chủ yếu vẫn dựa vào củ sắn, mía hay ngô.

“Nếu chỉ dùng sắn, chúng ta sẽ vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt với ngành tinh bột sắn – một ngành mang lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Còn nếu dùng mía và ngô, câu chuyện sẽ va chạm trực tiếp với vấn đề an ninh lương thực. Do đó, nhiên liệu sinh học trong tương lai không thể và không nên chỉ gắn liền với củ sắn hay bắp ngô”, ông Đạt phân tích.

Công nghệ xử lý phế phẩm nông nghiệp: Chìa khóa cho tương lai

Dẫn chiếu từ bài học thành công của Brazil – quốc gia biến nhiên liệu sinh học thành lợi thế quốc gia, đại diện BSR kiến nghị Việt Nam cần mở rộng khái niệm về "nguyên liệu sinh học". Đó phải là sự tận dụng triệt để các yếu tố sinh học từ cả thực vật, động vật, từ trên cạn xuống dưới nước. Đặc biệt, các phụ phẩm, phế phẩm từ nông - lâm - thủy sản như mỡ cá hay rơm rạ cần được xem là nguồn tài nguyên vô giá.

Ông Đạt lấy ví dụ trực quan về tình trạng đốt rơm rạ sau mỗi vụ gặt tại các vùng nông thôn hiện nay. Việc này không chỉ gây lãng phí mà còn tạo ra hệ lụy lớn về ô nhiễm môi trường và khói bụi đô thị.

“Giải pháp tối ưu nhất lúc này là phải ưu tiên đầu tư, phát triển công nghệ chế biến các loại phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp thành nhiên liệu sinh học. Chuyển hóa rơm rạ thành năng lượng chính là một mũi tên trúng hai đích. Vì vậy, tôi rất mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước sẽ có chính sách kiến tạo, khuyến khích các doanh nghiệp phát triển công nghệ này, giúp khai thác triệt để lợi thế tài nguyên của Việt Nam” - Phó Tổng Giám đốc BSR đề xuất.

Ông Đạt nhấn mạnh, để E10 không chỉ là một loại xăng mới mà thực sự trở thành "hệ sinh thái xanh", cần sự đồng bộ từ chính sách đến công nghệ lõi. Và trong hành trình đó, BSR cam kết sẽ tiếp tục giữ vai trò tiên phong, đồng hành cùng Chính phủ trong công cuộc chuyển đổi năng lượng và bảo vệ môi trường bền vững.