Từ phòng thí nghiệm đến chiến lược phát triển bằng khoa học của Thái Minh

Từ một câu hỏi thực tiễn đến hành trình nghiên cứu khoa học

Hành trình nghiên cứu của ông Nguyễn Quang Thái bắt đầu từ một câu hỏi hình thành cách đây hơn 16 năm, khi một người thân trong gia đình mắc u não và đáp ứng với một phương pháp điều trị mà thời điểm đó chưa có đầy đủ cơ sở khoa học để lý giải.

Thay vì dừng lại ở trải nghiệm cá nhân, ông lựa chọn tìm câu trả lời bằng nghiên cứu: xây dựng giả thuyết, thực nghiệm, kiểm chứng và đối chiếu bằng bằng chứng khoa học. Quá trình này đưa một người nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực dược trở lại giảng đường, phòng thí nghiệm và theo đuổi chương trình tiến sĩ trong sáu năm.

Đề tài luận án của ông tập trung nghiên cứu tác dụng hiệp đồng của Diisopropylamine dichloroacetate (DADA) và Fenbendazole trên các mô hình ung thư phổi, theo hướng tái định vị thuốc (drug repurposing). Đây là cách tiếp cận nghiên cứu những khả năng ứng dụng mới của các hoạt chất hoặc thuốc đã có dữ liệu trước đó, thay vì bắt đầu hoàn toàn từ một dược chất mới. 

Đánh giá về đề tài nghiên cứu này, PGS.TS. Nguyễn Hải Đăng – Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Khoa học Sự sống, USTH, đồng thời là người hướng dẫn khoa học của luận án, cho rằng: “Đề tài có giá trị thực tiễn khi hướng tới sự phối hợp giữa các hoạt chất nhằm gia tăng hiệu quả, đồng thời mở ra khả năng giảm chi phí của giải pháp trong tương lai. Đây cũng là một hướng tiếp cận đang được quan tâm trong nghiên cứu phát triển thuốc hiện đại”.

Từ góc nhìn đó, giá trị của sáu năm nghiên cứu không chỉ nằm ở kết quả của một luận án. Quan trọng hơn là quá trình hình thành một phương pháp tư duy: mọi giả thuyết đều cần được kiểm chứng và mọi kết quả khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi có khả năng giải quyết những vấn đề của thực tiễn.

Khi tư duy khoa học trở thành một phần của chiến lược doanh nghiệp

Với ông Nguyễn Quang Thái, học vị Tiến sĩ là một dấu mốc cá nhân, nhưng những giá trị tích lũy trong sáu năm nghiên cứu còn tạo ra một chuyển biến rộng hơn trong tư duy phát triển doanh nghiệp. Ông ví quãng thời gian này là “một khoản đầu tư mang lại lợi nhuận rất lớn” – không phải ở danh xưng hay học vị, mà ở một cách nhìn mới về khoa học, quản trị và con đường phát triển dài hạn của Thái Minh.

Từ đó, khoa học không còn được nhìn như một yếu tố hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh, mà trở thành một nền tảng cần được đầu tư nghiêm túc nếu doanh nghiệp muốn đi đường dài.

“Sau nhiều năm làm kinh doanh, khi bước vào nghiên cứu khoa học, tôi nhận ra sức hấp dẫn của việc tìm kiếm và kiểm chứng những điều chưa biết. Nhưng giá trị lớn hơn cả là khoa học có thể giúp doanh nghiệp tạo ra những sản phẩm, giải pháp tốt hơn và đóng góp thiết thực hơn cho việc chăm sóc sức khỏe con người.”, ông Nguyễn Quang Thái chia sẻ.

Từ nhận thức đó, khoa học từng bước được đặt vào vị trí trung tâm trong định hướng phát triển của Dược phẩm Thái Minh. Doanh nghiệp chuyển định vị từ “Mang thuốc tốt đến cho đời” sang “Tiên phong khoa học – Chăm sóc trọn đời”, với mục tiêu không chỉ tạo ra sản phẩm mà từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, kiểm chứng và ứng dụng tri thức khoa học vào các giải pháp chăm sóc sức khỏe.

Định hướng của Thái Minh được cụ thể hóa trên hai trụ cột. Thứ nhất là đầu tư năng lực nghiên cứu nội bộ. Từ ba năm trước khi ông Nguyễn Quang Thái hoàn thành chương trình tiến sĩ, doanh nghiệp đã đầu tư phát triển Viện Nghiên cứu Sâm và Dược liệu Việt Nam, từng bước xây dựng năng lực từ nghiên cứu dược liệu, hoạt chất đến kiểm chứng và ứng dụng.

Thứ hai là hợp tác với các trường đại học và đơn vị nghiên cứu. Thái Minh cùng USTH xây dựng phòng thí nghiệm liên kết (Joint Lab), kết hợp năng lực khoa học của nhà trường với kinh nghiệm thực tiễn của doanh nghiệp. PGS.TS Nguyễn Hải Đăng- Phó Hiệu trưởng Trường Đại học USTH chia sẻ: “Thông qua mô hình này, các kết quả và nguồn lực khoa học của USTH có cơ hội được chuyển hóa thành sản phẩm; đồng thời, nhu cầu thực tế từ doanh nghiệp giúp định hướng đề tài ngay từ đầu. Sự kết hợp ấy góp phần rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến người dùng và tạo ra những sản phẩm có hàm lượng khoa học cao, phục vụ sức khỏe cộng đồng.”

Từ sản phẩm đến năng lực tạo ra tri thức

Việc xây dựng năng lực khoa học không phải một mục tiêu có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Đặc biệt với lĩnh vực dược và chăm sóc sức khỏe, quá trình từ một giả thuyết, kết quả tiền lâm sàng đến một thuốc mới cần trải qua nhiều giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá an toàn và hiệu quả theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Trên nền tảng đó, Thái Minh đặt ra một mục tiêu dài hạn đầy tham vọng: Trong vòng 10 năm tới, đăng ký thành công một loại thuốc mới điều trị ung thư với giá thành hợp lý, có khả năng tiếp cận rộng rãi với nhiều người.

Đây là bước chuyển từ tư duy làm ra sản phẩm sang từng bước hình thành năng lực nghiên cứu, tạo ra và chuyển hóa tri thức thành giải pháp có giá trị cho cộng đồng.

Chia sẻ về lựa chọn nghiên cứu của mình, ông Nguyễn Quang Thái cho biết điều ông tìm kiếm không đơn thuần là một học vị, mà là cơ hội trực tiếp tham gia nghiên cứu, tìm kiếm những hướng đi có thể góp phần giải quyết bài toán phát triển thuốc mới cho người Việt. Kết quả hiện tại, theo ông, mới là cơ sở để tiếp tục những giai đoạn nghiên cứu sâu hơn.

Từ một câu hỏi cá nhân cách đây hơn 16 năm đến luận án khoa học; từ trải nghiệm trong phòng thí nghiệm đến đầu tư cho viện nghiên cứu và mô hình hợp tác đại học – doanh nghiệp, các bước đi đang dần cho thấy một hướng phát triển nhất quán của Thái Minh: xây dựng năng lực khoa học như một nền tảng cho phát triển dài hạn.

Một học vị là dấu mốc; khoa học mới là hành trình. Với Thái Minh, hành trình ấy có thể dài và khó hơn, nhưng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe - nơi mỗi sản phẩm đều liên quan đến chất lượng sống của con người - đó là con đường giúp giá trị được tạo ra trên nền tảng vững chắc và có khả năng đi xa.