Từ Brexit ở Anh đến Trump ở Mỹ

Ứng cử viên đảng Cộng hòa Donald Trump được bầu làm tổng thống Mỹ.

Nó trái ngược với mọi kết quả thăm dò dư luận và dự đoán, với mọi đánh giá và kết luận của nghiên cứu và phân tích, với mọi quy luật của tư duy lô gic và kinh nghiệm chủ nghĩa. Cả hai sự việc đều gây tác động mạnh mẽ và sâu sắc tới hai nước ấy và thế giới bên ngoài. Chúng có những nguyên nhân rất giống nhau.

Nguyên nhân trước hết là tâm lý của đa số cử tri muốn thay đổi, muốn thấy khác trước, muốn không cứ tiếp tục cái tiếp diễn lâu nay. Cử tri không quan tâm nhiều đến tác động tốt hay xấu, hậu quả tích cực hay tai hại, hệ lụy có lợi hay bất lợi.

Đằng sau đó là thái độ bất bình và ngán ngẩm giới chính trị cố hữu, là cảm nhận chính giới ở đó xa rời dân chúng và thực tế, tận hưởng quyền lực trên đầu họ và biến họ thành những con rối. Cử tri bị mất lòng tin vào tầng lớp lãnh đạo chính trị ở đất nước họ. Họ muốn có được những cuộc cách mạng thực sự về chính trị và xã hội.

Nguyên nhân tiếp theo là bộ phận cử tri rất đông đảo nhưng xưa nay thầm lặng đứng ngoài mọi cuộc bầu bán thì giờ lên tiếng và thể hiện thái độ. Xưa nay, bộ phận này cho rằng ai thắng hay thua và kết quả bầu cử nào thì cũng thế nên họ thờ ơ với chính trị và không tham gia bầu cử.

Bây giờ họ xuất hiện và lên tiếng. Không ai ngờ là họ lại thể hiện quan điểm và mức độ họ tham gia thể hiện quan điểm. Vì thế mới có Brexit ở nước Anh và ông Trump vừa thắng cử ở nước Mỹ.

Một nguyên nhân nữa là sự thay đổi của thời thế. Thời nay là thời của chủ nghĩa dân tộc và dân tuý ở Mỹ và châu Âu. Chúng có được cơ hội để thể hiện và trỗi dậy ở Brexit và ở ông Donald Trump.