Từ 15/5: Bán thuốc không đơn có thể bị phạt tới 20 triệu đồng

Siết chặt bán thuốc không đơn

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026, trong đó siết chặt nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh dược, bán lẻ thuốc, quản lý nguồn gốc thuốc và bán thuốc qua thương mại điện tử.

Theo đó, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc bị phạt tiền từ 10-20 triệu đồng.

Đây là một trong những quy định đáng chú ý, nhằm chấn chỉnh tình trạng mua bán thuốc tùy tiện, nhất là các loại thuốc cần có chỉ định của bác sĩ.

Ngoài ra, hành vi tự ý thay thế thuốc đã kê trong đơn bằng một thuốc khác có cùng hoạt chất, cách dùng, liều lượng khi chưa được người mua đồng ý sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng.

Nghị định mới không chỉ dừng lại ở việc xử lý hành vi bán thuốc không đơn, mà còn siết chặt nhiều khâu trong hoạt động kinh doanh dược.

Cụ thể, cơ sở bán lẻ thuốc nếu không ghi đầy đủ thông tin như tên thuốc, hàm lượng, hạn sử dụng khi bán lẻ thuốc không còn bao bì sẽ bị phạt từ 1–3 triệu đồng.

Trường hợp bán thuốc không kèm đơn, người bán còn phải hướng dẫn liều dùng, cách dùng; nếu không thực hiện cũng bị xử phạt.

Đáng chú ý, các hành vi kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc hết hạn, thuốc đã có thông báo thu hồi hoặc không có giấy phép lưu hành sẽ bị xử phạt theo giá trị hàng hóa, có thể lên tới 40–50 triệu đồng nếu giá trị vi phạm lớn.

Yêu cầu người bán thuốc phải có chuyên môn theo quy định

Một nội dung khác được Nghị định 90/2026 quy định rõ là trách nhiệm chuyên môn trong hoạt động bán lẻ thuốc.

Trong đó, Khoản 1 Điều 59 nêu rõ, người trực tiếp tham gia bán lẻ thuốc nhưng không có bằng cấp chuyên môn theo quy định của pháp luật sẽ bị phạt từ 1-3 triệu đồng.

Trong khi đó, theo Điều 52, người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược của cơ sở bán lẻ thuốc nếu vắng mặt trong thời gian cơ sở hoạt động, trừ trường hợp có ủy quyền theo quy định, sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng.

Hành vi thuê, mượn chứng chỉ hành nghề dược để hành nghề dược bị xử phạt nặng hơn, với mức phạt từ 10-20 triệu đồng.

Nghị định cũng đặt ra yêu cầu đối với việc ứng dụng công nghệ trong quản lý hoạt động mua, bán thuốc. Cơ sở bán lẻ thuốc không có thiết bị công nghệ thông tin kết nối internet, không quản lý hoạt động mua bán thuốc bằng phần mềm ứng dụng, không bảo đảm kiểm soát xuất xứ, giá cả, nguồn gốc thuốc, hoặc không bảo đảm khả năng truy xuất, trích xuất và liên thông dữ liệu với hệ thống thông tin về dược sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng.

Cùng mức phạt từ 3-5 triệu đồng được áp dụng đối với cơ sở bán lẻ thuốc không bố trí khu vực riêng cho các sản phẩm không phải là thuốc, không có biển hiệu “sản phẩm này không phải là thuốc”, hoặc để lẫn sản phẩm không phải là thuốc cùng với thuốc.

Siết cả bán thuốc online và trong bệnh viện

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, Nghị định cũng bổ sung chế tài đối với việc bán thuốc trực tuyến.

Theo đó, bán thuốc online nhưng không tư vấn hoặc không công khai đầy đủ thông tin pháp lý bị phạt 5–10 triệu đồng; Kinh doanh thuốc kê đơn hoặc thuốc hạn chế qua mạng có thể bị phạt 10–20 triệu đồng.

Đối với cơ sở bán thuốc trong khuôn viên bệnh viện, nếu bán với mức thặng số cao hơn quy định cũng bị xử phạt từ 10–20 triệu đồng.

Việc ban hành Nghị định 90/2026 được đánh giá là bước đi mạnh nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực kinh doanh dược – nơi vẫn tồn tại nhiều bất cập như bán thuốc không đơn, thuốc không rõ nguồn gốc hay thiếu kiểm soát chuyên môn.

Các quy định mới không chỉ hướng tới siết chặt quản lý, mà còn bảo vệ người tiêu dùng trước nguy cơ sử dụng thuốc sai cách, sai chỉ định – một trong những nguyên nhân tiềm ẩn rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng.