Trung Quốc tiếp tục là đầu kéo lớn nhất của xuất khẩu tôm Việt Nam

Thông tin từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho hay, trong tháng 2/2026, xuất khẩu tôm Việt Nam đạt gần 310 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 690 triệu USD, tăng 20%. So với mức tăng 22% của tháng 1, nhịp tăng trong tháng 2 đã chậm lại. Dù vậy, mức tăng gần 20% trong 2 tháng đầu năm vẫn cho thấy đơn hàng tôm của Việt Nam đang duy trì xu hướng tích cực hơn so với cùng kỳ năm trước.

Trung Quốc đang là thị trường dẫn dắt

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đầu kéo lớn nhất của xuất khẩu tôm Việt Nam. Riêng tháng 2, kim ngạch sang thị trường này đạt 168 triệu USD, tăng 131% so với cùng kỳ; lũy kế 2 tháng đạt 298 triệu USD, tăng 61%.

Tính cả Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc), kim ngạch 2 tháng đạt 309 triệu USD, tăng 58%, chiếm tới 45% tổng xuất khẩu tôm của cả nước.

Ngược lại, thị trường Mỹ giảm mạnh trong tháng 2. Kim ngạch xuất khẩu tôm sang Mỹ chỉ đạt 16 triệu USD, giảm 61% so với cùng kỳ; lũy kế 2 tháng đạt gần 60 triệu USD, giảm 22%.

Nhật Bản đạt 25 triệu USD trong tháng 2, giảm 28%; lũy kế 2 tháng đạt 70 triệu USD, tăng nhẹ 1%. Hàn Quốc đạt 14 triệu USD trong tháng 2, giảm 42%; lũy kế 2 tháng còn 41 triệu USD, giảm 14%.

Trong khi đó, EU vẫn là điểm sáng tương đối ổn định với kim ngạch tháng 2 đạt 30 triệu USD, tăng 18%; lũy kế 2 tháng đạt 77 triệu USD, tăng 28%.

Nếu xét theo quy mô lũy kế, sau Trung Quốc là EU, Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc. Điều này cho thấy trục tăng trưởng của ngành tôm đầu năm 2026 đang dịch rõ hơn về phía Trung Quốc và EU, trong khi Mỹ, Nhật và Hàn Quốc vẫn thận trọng hơn.

Về cơ cấu sản phẩm, nhóm tôm hùm thể hiện sự bứt phá trong 2 tháng đầu năm nay. Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm các loại đạt 259 triệu USD trong 2 tháng đầu năm nay, tăng 65% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, tôm hùm xanh đạt 206 triệu USD, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Tôm hùm bông đạt gần 1,3 triệu USD, tăng 43%. Tôm hùm các loại khác đạt 52 triệu USD, tăng 6.138%.

Trong khi đó, tôm chân trắng vẫn là mặt hàng chủ lực với 341,5 triệu USD, chiếm 49,5% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm, tăng chỉ 4,5%. Tôm sú đạt 44,6 triệu USD, tăng 13%.

Như vậy, tăng trưởng chung gần 20% của toàn ngành tôm đầu năm 2026 không còn đến chủ yếu từ tôm chân trắng như thông lệ, mà có sự đóng góp rất đáng kể từ nhóm tôm hùm và các sản phẩm tôm loại khác như tôm càng (+142%), tôm càng xanh (+199%), tôm vằn (+466%).

Áp lực lớn từ thị trường Mỹ

Theo VASEP, diễn biến tại Mỹ đang là yếu tố gây áp lực lớn nhất đối với xuất khẩu tôm Việt Nam. Yếu tố tác động trực tiếp đầu tiên là kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 đối với tôm nước ấm đông lạnh Việt Nam.

Yếu tố thứ hai là chính sách thuế nhập khẩu bổ sung 10% mà Nhà Trắng công bố ngày 20/2/2026 theo Section 122, áp dụng trong thời hạn 150 ngày.

Bên cạnh thuế quan, thị trường Mỹ còn đang siết chặt kiểm soát kỹ thuật đối với thủy sản nhập khẩu. Các yêu cầu liên quan đến kháng sinh, HACCP, truy xuất nguồn gốc và cơ chế cảnh báo nhập khẩu tiếp tục được tăng cường từ đầu tháng 3.

Ngoài ra, rủi ro logistics từ căng thẳng tại Trung Đông vẫn là yếu tố cần theo dõi. Những biến động trên các tuyến vận tải quốc tế có thể làm tăng chi phí giao hàng sang Trung Đông và một phần thị trường châu Âu, qua đó gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp tôm trong các tháng tới.

Doanh nghiệp cần tận dụng tốt nhu cầu tại Trung Quốc, giữ ổn định thị phần tại EU

Theo VASEP, bức tranh 2 tháng đầu năm 2026 cho thấy xuất khẩu tôm Việt Nam vẫn đang giữ được đà tăng, nhưng cấu trúc tăng trưởng đã có nhiều thay đổi. Trung Quốc đang là thị trường dẫn dắt rõ nhất, EU giữ nhịp tích cực, còn Mỹ là điểm nghẽn lớn nhất. Ở góc độ sản phẩm, tôm hùm đã nổi lên như nhân tố tăng trưởng đặc biệt quan trọng, trong khi tôm chân trắng vẫn giữ vai trò nền tảng nhưng không còn là động lực duy nhất.

Bước sang tháng 3, khi hoạt động sản xuất và giao hàng trở lại bình thường sau kỳ nghỉ Tết, xuất khẩu tôm có thể phục hồi tốt hơn về nhịp giao dịch. Tuy nhiên, dư địa tăng mạnh sẽ không dễ, bởi thị trường Mỹ vẫn chịu sức ép từ thuế chống bán phá giá, thuế nhập khẩu bổ sung và các yêu cầu kiểm soát kỹ thuật ngày càng chặt chẽ.

Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì tăng trưởng của ngành tôm sẽ phụ thuộc nhiều vào việc tận dụng tốt nhu cầu tại Trung Quốc, giữ ổn định thị phần tại EU, đồng thời phát huy lợi thế của nhóm sản phẩm giá trị gia tăng, nhóm sản phẩm giá trị cao như tôm hùm trong cơ cấu xuất khẩu.