Trẻ dưới 18 tuổi có thể được hiến mô, bộ phận cơ thể?
Dự thảo luật mới đề xuất mở rộng quyền đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác đối với người dưới 18 tuổi, song nhiều ý kiến đề nghị phải có cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em.
Đề xuất mới với người dưới 18 tuổi
Theo dự thảo, người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể hoặc hiến xác phải có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.
Đây là nội dung mới bởi pháp luật hiện hành không cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng trẻ em là nhóm cần được bảo vệ đặc biệt. Vì vậy, cần đánh giá kỹ những tác động về tâm lý, đạo đức và xã hội trước khi mở rộng quyền hiến đối với nhóm tuổi này.
Đáng chú ý, nhiều ý kiến đề nghị không quy định việc hiến xác đối với người dưới 18 tuổi.
15 tuổi có thể hiến mô cho người thân?
Một nội dung khác được quan tâm là đề xuất cho phép người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho thành viên gia đình.
Các đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi “thành viên gia đình”, bởi nếu quy định quá rộng có thể phát sinh những tình huống phức tạp, đặc biệt trong quan hệ con nuôi.
Việc hiến chỉ nên được thực hiện khi có khả năng mang lại lợi ích điều trị rõ ràng, được cơ quan có thẩm quyền kiểm soát và người chưa thành niên thực sự tự nguyện. Ý chí phản đối của trẻ cần được tôn trọng.
Hàng nghìn người đăng ký hiến thi hài
Thực tế cho thấy hiến xác có ý nghĩa lớn đối với đào tạo và nghiên cứu y khoa.
Tại Trường Đại học Y Dược TP.HCM, riêng năm 2025 có 1.499 người đăng ký hiến thi hài và 35 thi hài được tiếp nhận. Tổng số thi hài được hiến tại trường đến thời điểm này là 973 trường hợp; trong đó 828 thi hài đã được sử dụng cho giảng dạy, nghiên cứu.
Tại Học viện Quân y, trong năm 2025, đơn vị tư vấn cho hơn 1.000 lượt người về hiến thi thể, tiếp nhận 75 hồ sơ đăng ký và 7 thi thể hiến.
Những con số trên cho thấy hiến thi hài không chỉ là nghĩa cử nhân văn mà còn đóng góp trực tiếp cho đào tạo bác sĩ, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế.
Cần đặt quyền lợi của trẻ lên trước
Việc mở rộng quyền hiến mô, bộ phận cơ thể có thể mang lại thêm nguồn mô phục vụ điều trị, đồng thời đáp ứng nhu cầu đào tạo và nghiên cứu y khoa.
Tuy nhiên, với người dưới 18 tuổi, việc cho phép hiến cần đi kèm cơ chế bảo vệ đặc biệt. Sự đồng ý của cha mẹ hoặc người đại diện không nên là điều kiện duy nhất; cần bảo đảm trẻ được tư vấn phù hợp với độ tuổi, hiểu rõ việc mình lựa chọn và không bị ép buộc.
Đặc biệt, với hiến xác, đây không chỉ là vấn đề y khoa mà còn liên quan đến tâm lý trẻ em, quyền nhân thân, đạo đức và quan niệm gia đình. Vì vậy, đề xuất này cần tiếp tục được đánh giá kỹ trước khi đưa vào luật.
Các quy định nêu trên hiện mới là nội dung trong dự thảo luật, chưa phải quy định pháp luật có hiệu lực.
