TP Quảng Ninh: Tinh gọn quản trị, nâng cao chất lượng giáo dục

Năm học 2026-2027, TP Quảng Ninh có 346 cơ sở giáo dục với gần 372.000 trẻ mầm non, học sinh phổ thông và học viên. Quy mô giáo dục lớn, số lượng công việc quản lý ngày càng nhiều khiến việc sắp xếp lại các hoạt động trong nhà trường trở thành yêu cầu cần thiết, nhất là những phần việc hành chính có thể tích hợp hoặc xử lý bằng công nghệ.

Theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục phải rà soát toàn bộ hồ sơ, sổ sách, chế độ báo cáo, các kỳ thi, cuộc thi, hội thi, giao lưu, sân chơi và hoạt động hội họp.

Những nội dung trùng lặp, không có trong quy định hoặc không đem lại hiệu quả thiết thực được yêu cầu cắt giảm.

Đây cũng là nội dung đang được ngành Giáo dục TP Quảng Ninh triển khai trong các trường học.

Tại các cơ sở giáo dục, việc rà soát hồ sơ, sổ sách được đặt theo hướng xác định rõ nội dung nào bắt buộc, nội dung nào có thể dùng chung dữ liệu và nội dung nào không còn cần thiết.

Những thông tin đã có trên hệ thống quản lý không phải nhập lại ở nhiều biểu mẫu; hồ sơ điện tử và hồ sơ giấy cùng một nội dung cũng được rà soát để tránh thực hiện song song khi không có yêu cầu.

Cách làm này giúp giảm đáng kể những công việc mang tính thủ tục mà giáo viên phải thực hiện ngoài giờ lên lớp.

Thay vì dành thời gian hoàn thiện nhiều biểu mẫu, giáo viên có thể tập trung hơn vào chuẩn bị bài, chấm chữa, nghiên cứu phương pháp và trao đổi chuyên môn.

Trong quá trình chuyển đổi số, TP Quảng Ninh đã có nền tảng để thực hiện việc này.

Ngành Giáo dục đã triển khai hệ thống quản lý trường học trực tuyến tại các cơ sở giáo dục; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn về công nghệ, trí tuệ nhân tạo và phương pháp dạy học.

Việc khai thác dữ liệu dùng chung vì thế có thể tiếp tục được mở rộng, thay cho cách làm mỗi bộ phận yêu cầu giáo viên cung cấp lại những thông tin đã có.

Cùng với hồ sơ, các cuộc họp cũng được đưa vào diện rà soát. Những nội dung có thể trao đổi bằng văn bản, trên nền tảng số hoặc lồng ghép vào các cuộc họp định kỳ thì không nhất thiết tổ chức thêm cuộc họp riêng.

Thành phần tham dự được xem xét theo nội dung công việc, tránh tình trạng tất cả giáo viên cùng tham gia những cuộc họp không liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ.

Ở quy mô toàn thành phố, việc giảm một cuộc họp có thể không tạo ra thay đổi lớn đối với một cá nhân, nhưng nếu tính trên hàng chục nghìn cán bộ, giáo viên thì số giờ làm việc được giải phóng là đáng kể.

Khoảng thời gian này có thể chuyển sang sinh hoạt chuyên môn, chuẩn bị bài giảng hoặc hỗ trợ học sinh.

Các cuộc thi, hội thi trong trường học cũng được rà soát theo hướng tương tự. Những hoạt động có ý nghĩa giáo dục, phù hợp với chương trình và lứa tuổi vẫn được khuyến khích.

Ngược lại, các cuộc thi tổ chức chủ yếu để lấy thành tích, có nhiều vòng sơ tuyển, chấm điểm, xếp hạng nhưng giá trị giáo dục không rõ ràng sẽ được xem xét cắt giảm.

Các trường không tổ chức kỳ thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã chỉ để có thành tích; trường hợp cần thiết thì tổ chức nhằm phát hiện, tuyển chọn học sinh tham gia đội tuyển dự thi cấp thành phố, cấp quốc gia theo quy định.

Những cuộc thi do tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân phát động có thể được nhà trường giới thiệu, phối hợp nếu phù hợp, nhưng không chuyển thành hoạt động bắt buộc đối với học sinh.

Cách tiếp cận này cũng được áp dụng với các sân chơi tiếng Anh, STEM/STEAM, AI, văn nghệ, nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm. Thay vì tăng số lượng cuộc thi, các trường có thể lựa chọn những hoạt động gắn trực tiếp với bài học, nhu cầu và năng lực của học sinh. Học sinh được tham gia trên tinh thần tự nguyện, không chạy theo chỉ tiêu hay giải thưởng.

Đối với giáo viên, ngành Giáo dục cũng hạn chế việc tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi ở cấp trường, cấp xã nhằm lấy thành tích.

Khi cần lựa chọn giáo viên tham gia hội thi cấp trên, việc lựa chọn thực hiện trên cơ sở tự nguyện, công khai, khách quan và không đặt thêm yêu cầu về hồ sơ, minh chứng.

Việc đánh giá, thi đua trong nhà trường cũng được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn. Kết quả, giải thưởng từ các cuộc thi, sân chơi do tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân ngoài ngành phát động không dùng làm căn cứ đánh giá, xếp loại hay xét thi đua, khen thưởng đối với tập thể, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Qua đó, các trường có thêm cơ sở lựa chọn hoạt động phù hợp, thay vì dành thời gian chạy theo số lượng cuộc thi, giải thưởng.

Những thay đổi trên được thực hiện trong bối cảnh TP Quảng Ninh đang dành nguồn lực lớn cho giáo dục.

Năm 2026, dự toán chi cho giáo dục và đào tạo khoảng 8.097 tỷ đồng, chiếm 19,2% tổng dự toán chi ngân sách địa phương.

Cơ sở vật chất tiếp tục được đầu tư, trong đó năm học mới có 15 trường được xây dựng mới và 64 trường được cải tạo, sửa chữa; tỷ lệ kiên cố hóa phòng học đạt 100%, hơn 92% trường đạt chuẩn quốc gia.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, giảm bớt công việc hành chính cũng giúp đội ngũ giáo viên có thêm thời gian dành cho chuyên môn. Khi giáo viên bớt thời gian cho hồ sơ, họp hành, có thể dành nhiều hơn cho chuẩn bị bài, nghiên cứu phương pháp và hỗ trợ học sinh; còn học sinh được giảm những hoạt động hình thức sẽ có thêm thời gian học tập, trải nghiệm và nghỉ ngơi.

Từ thực tế triển khai, các cơ sở giáo dục trên địa bàn TP Quảng Ninh cần tiếp tục rà soát định kỳ, nhất là vào đầu và cuối mỗi học kỳ. Danh mục hồ sơ, báo cáo, cuộc họp và hoạt động giáo dục cần được xác định rõ, tránh để những yêu cầu đã được cắt giảm quay trở lại dưới hình thức khác. Người đứng đầu nhà trường chịu trách nhiệm kiểm soát việc phát sinh thêm hồ sơ, biểu mẫu, cuộc thi và các hoạt động ngoài kế hoạch.

Cùng với đó, kiểm tra của cơ quan quản lý cũng cần chuyển mạnh sang đánh giá kết quả thực tế. Thay vì tập trung vào việc giáo viên có đủ bao nhiêu loại hồ sơ, nhà trường tổ chức bao nhiêu hoạt động, cần quan tâm hơn đến chất lượng dạy học, kết quả học tập, sự tiến bộ của học sinh và hiệu quả sử dụng đội ngũ.

Với gần 372.000 người học và hàng chục nghìn cán bộ, giáo viên, mỗi thay đổi trong cách quản lý đều có tác động lớn. Việc cắt giảm những phần việc không cần thiết vì thế không chỉ giúp giáo viên giảm áp lực mà còn tạo thêm dư địa để các trường tập trung vào chuyên môn.

Sau rà soát, các nhà trường tập trung nguồn lực cho những công việc gắn trực tiếp với chuyên môn và người học. Giáo viên có thêm thời gian chuẩn bị bài, tổ chuyên môn nâng cao chất lượng sinh hoạt, học sinh được quan tâm sát hơn trong quá trình học tập.

Đây cũng là cách TP Quảng Ninh cụ thể hóa yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục, đó là giảm việc hành chính, tăng thời gian cho chuyên môn và nâng chất lượng dạy học./.