TP HCM tính phương án miễn phí xe buýt bằng định danh điện tử, quét mã khi lên xe

Sở Xây dựng TP HCM đang xây dựng chính sách miễn phí vé xe buýt và lấy ý kiến các đơn vị liên quan với 3 phương án khác nhau, trong đó phương án sử dụng định danh điện tử được đánh giá có nhiều ưu điểm về quản lý.

Ở phương án được đề xuất lựa chọn, ngân sách Nhà nước sẽ chi trả toàn bộ chi phí đi lại cho hành khách.

Tuy không phải trả tiền, người dân khi sử dụng xe buýt vẫn cần thực hiện thao tác quét thẻ hoặc mã định danh để hệ thống ghi nhận dữ liệu chuyến đi.

Cụ thể, hành khách có thể sử dụng nhiều hình thức như quẹt thẻ ngân hàng (Visa, MasterCard, Napas và dự kiến mở rộng thêm Amex, JCB), quét mã QR qua các ví điện tử như MoMo, ZaloPay, ShopeePay, Viettel Money, VNPT Money hoặc dùng ứng dụng MultiGo sau khi hoàn tất định danh.

Ngoài ra, căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID cũng có thể được sử dụng để quét mã khi lên xe. Hệ thống sẽ xuất vé nhưng không trừ tiền.

Theo cơ quan chức năng, điểm nổi bật của phương án này là toàn bộ dữ liệu hành khách được số hóa theo thời gian thực.

Thông tin về số lượt đi, tuyến xe, thời gian di chuyển sẽ được tập hợp đầy đủ, giúp cơ quan quản lý theo dõi chính xác sản lượng vận chuyển, hạn chế thất thoát và nâng cao tính minh bạch trong thanh toán.

Dữ liệu này đồng thời là cơ sở để phân tích nhu cầu đi lại, từ đó điều chỉnh lộ trình, tần suất tuyến phù hợp hơn, cũng như phục vụ việc hoạch định chính sách phát triển giao thông công cộng theo hướng ứng dụng dữ liệu lớn.

Bên cạnh đó, việc quét thẻ, mã QR cũng góp phần thúc đẩy xu hướng thanh toán không tiền mặt và hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử trong đời sống.

Về phía các đơn vị vận tải, việc loại bỏ khâu bán vé truyền thống giúp giảm áp lực cho nhân viên, cho phép tập trung nhiều hơn vào công tác vận hành và đảm bảo an toàn.

Nhiều doanh nghiệp khai thác tuyến buýt trợ giá bày tỏ sự đồng thuận với phương án này. Các ngân hàng, tổ chức thẻ và ví điện tử cũng cam kết hỗ trợ, triển khai các chương trình ưu đãi nhằm khuyến khích người dân sử dụng.

Tuy nhiên, Sở Xây dựng TP HCM cũng nhìn nhận một số bất cập có thể phát sinh. Việc bắt buộc quét thẻ hoặc mã định danh có thể gây khó khăn cho người lớn tuổi, người không quen sử dụng công nghệ.

Ngoài ra, những trường hợp không có tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc không mang theo giấy tờ tùy thân cũng sẽ gặp trở ngại khi đi xe.

Trong giờ cao điểm, thao tác quét mã có thể làm tăng thời gian lên xe, tiềm ẩn nguy cơ ùn ứ.

Hiện nay, hệ thống xe buýt trợ giá của TP HCM đã được trang bị các thiết bị như GPS, camera, đầu đọc thẻ đa năng và phần mềm quản lý vận hành.

Các công cụ này cho phép ghi nhận, đồng bộ dữ liệu hành khách theo thời gian thực, đáp ứng yêu cầu triển khai phương án số hóa.

Bên cạnh phương án trên, hai kịch bản khác cũng được đưa ra để xem xét.

Phương án thứ nhất là thành phố thanh toán cho doanh nghiệp theo từng chuyến xe dựa trên thỏa thuận. Hành khách không cần trả tiền, cũng không phải thực hiện bất kỳ thao tác quét hay định danh nào.

Cách làm này đơn giản, thuận tiện, nhưng hạn chế ở việc thiếu dữ liệu quản lý, khó kiểm soát sản lượng và có nguy cơ gây lãng phí ngân sách.

Phương án thứ hai là chi trả dựa trên sản lượng hành khách nhân với mức giá vé bình quân của từng tuyến. Dữ liệu do doanh nghiệp vận tải cung cấp thông qua hệ thống vé điện tử.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào đơn vị vận hành khiến độ chính xác khó đảm bảo, đồng thời phát sinh thêm chi phí kiểm tra, đối soát.

Trên cơ sở phân tích, Sở Xây dựng TP HCM kiến nghị lựa chọn phương án miễn phí vé gắn với định danh điện tử để triển khai trong thời gian tới, sau khi được HĐND TP HCM thông qua nghị quyết liên quan.