TP.HCM rà soát trẻ chưa có giấy khai sinh, vì sao cần làm sớm?

Theo chỉ đạo mới, Sở Tư pháp TP.HCM tiếp tục hướng dẫn UBND các xã, phường, đặc khu rà soát, xác minh và giải quyết các trường hợp chưa đăng ký khai sinh. Thành phố cũng yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong đăng ký hộ tịch.

Công an TP.HCM được giao chỉ đạo công an cấp xã phối hợp với cơ quan hộ tịch xác minh thông tin cư trú, nhân thân và dữ liệu dân cư đối với những trường hợp chưa đăng ký khai sinh hoặc thông tin giữa các giấy tờ chưa thống nhất.

Trẻ không có giấy khai sinh có thể gặp nhiều vướng mắc

Giấy khai sinh không chỉ là giấy tờ xác nhận một người đã được đăng ký khai sinh. Thông tin khai sinh còn là dữ liệu hộ tịch cơ bản, được cập nhật vào cơ sở dữ liệu hộ tịch và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Việc chậm đăng ký có thể khiến trẻ gặp khó khăn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến số định danh cá nhân, cư trú, bảo hiểm y tế, học tập và nhiều thủ tục hành chính khác.

Đặc biệt, trẻ dưới 6 tuổi thuộc nhóm được Nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế. Hiện thủ tục đăng ký khai sinh – đăng ký thường trú – cấp thẻ BHYT đã được thực hiện theo cơ chế liên thông điện tử. Theo Nghị định 63/2024/NĐ-CP, khi hồ sơ đầy đủ, thời gian giải quyết nhóm thủ tục này không quá 3 ngày làm việc; trường hợp phải xác minh thì không quá 5 ngày.

Điều này cho thấy việc hoàn thiện thông tin khai sinh sớm giúp trẻ thuận lợi hơn khi tiếp cận các quyền lợi và dịch vụ công.

Pháp luật quy định thế nào về thời hạn đăng ký khai sinh?

Theo Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Nếu cha, mẹ không thể thực hiện thì ông, bà, người thân thích hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm đăng ký.

Đáng chú ý, pháp luật không quy định cứ đăng ký khai sinh quá 60 ngày là bị phạt tiền. Nghị định 82/2020/NĐ-CP hiện quy định xử phạt đối với các hành vi như tẩy xóa, sửa chữa giấy tờ để làm khai sinh; cam đoan, làm chứng sai sự thật; cung cấp thông tin sai sự thật hoặc sử dụng giấy tờ của người khác. Mức phạt có thể từ 1-3 triệu đồng hoặc 3-5 triệu đồng tùy hành vi.

Vì vậy, người dân không nên vì lo bị phạt mà né tránh thủ tục. Nếu trẻ chưa được đăng ký khai sinh, gia đình nên chủ động liên hệ cơ quan đăng ký hộ tịch để được hướng dẫn giải quyết.

Sắp có quy định mới về đăng ký khai sinh

Một điểm đáng chú ý là Quốc hội đã thông qua Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16. Luật mới tiếp tục quy định trách nhiệm đăng ký khai sinh trong thời hạn 60 ngày đối với trường hợp không thuộc cơ chế đăng ký khai sinh chủ động. Đồng thời, luật mở ra cơ chế để cơ quan đăng ký hộ tịch chủ động đăng ký khai sinh khi dữ liệu từ cơ sở khám chữa bệnh được kết nối, chia sẻ và người yêu cầu đã cung cấp đầy đủ thông tin.

Tuy nhiên, Luật Hộ tịch 2026 chỉ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, nên tại thời điểm hiện nay các thủ tục vẫn thực hiện theo quy định đang có hiệu lực.

Việc TP.HCM tăng cường rà soát các trường hợp chưa đăng ký khai sinh vì thế không chỉ nhằm hoàn thiện dữ liệu dân cư mà còn góp phần bảo đảm quyền được khai sinh và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của trẻ em.