Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải gắn với yêu cầu phát triển

Theo Thông báo, ngày 07/5/2026, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo đã chủ trì Phiên họp thứ nhất của Thường trực Ban Chỉ đạo. Tham dự Phiên họp có đồng chí Lê Tiến Châu, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; đồng chí Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; đồng chí Nguyễn Xuân Trường, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; đồng chí Hoàng Thanh Tùng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Ủy viên thường trực Ban Chỉ đạo; đồng chí Lê Quang Mạnh, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Ủy viên Ban Chỉ đạo; đồng chí Nguyễn Thanh Tịnh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Ủy viên Ban Chỉ đạo, Tổ trưởng Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo và các đồng chí đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các đơn vị trực tiếp tham mưu triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).

Sau khi nghe báo cáo tình hình triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL của Bộ Tư pháp, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo và các phát biểu ý kiến trao đổi, thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo (Bộ Tư pháp), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương trong việc triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Đây là công việc rất quan trọng, là đợt tổng rà soát lớn nhất, lần đầu tiên triển khai thực hiện để triển khai Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, phục vụ hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật căn cơ, đồng bộ.

Tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ quan trọng được Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm chỉ đạo, được xác định là một cuộc “tổng kiểm kê thể chế”, một bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nếu làm không nghiêm túc thì không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội cải cách thể chế; bỏ lỡ cơ hội chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế, vốn đang là “nút thắt của nút thắt” trong phát triển kinh tế - xã hội.

Trong thời gian ngắn, các cơ quan, tổ chức, địa phương đã thực hiện được khối lượng công việc lớn, đúng hướng, thực chất và đi vào chiều sâu.

Cụ thể, ban hành tương đối đầy đủ các văn bản chỉ đạo, điều hành và hướng dẫn thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL; tổ chức các hội nghị tập huấn trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm thống nhất nhận thức và cách làm; bước đầu hình thành hệ thống dữ liệu, nền tảng công nghệ phục vụ công tác tổng rà soát hệ thống VBQPPL; đẩy mạnh thông tin, truyền thông, tạo sự quan tâm của xã hội.

Bên cạnh những kết quả đạt được, cần phải thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế như một số Bộ, ngành, địa phương chậm xây dựng Kế hoạch thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL, chậm thành lập Tổ công tác, chậm hướng dẫn thực hiện hoặc hướng dẫn chưa đầy đủ, chậm bố trí nguồn lực để thực hiện.

Việc triển khai ở một số cơ quan, địa phương còn thiếu đồng đều. Đặc biệt, nếu không có sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên từ người đứng đầu Bộ, ngành, địa phương thì dễ dẫn đến làm hình thức, rà soát theo “danh mục”, chưa đi vào trọng tâm để đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật.

Cần quán triệt nghiêm túc về trách nhiệm chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ này, Ban Chỉ đạo yêu cầu người đứng đầu các Bộ, cơ quan quan tâm đúng mức, cũng như đặt nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL vào vị trí của một nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp thiết trong năm 2026; nghiêm túc phê bình một số cơ quan (Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân tối cao...) đã chậm trễ trong việc ban hành Kế hoạch thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt cần tiếp tục được quán triệt, thực hiện nghiêm trong quá trình triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL là: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL thuộc trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, địa phương; quán triệt việc thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL tại toàn thể cơ quan, tổ chức, địa phương, không coi việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ của riêng cơ quan tư pháp, tổ chức pháp chế.

Các thành viên Ban Chỉ đạo phụ trách lĩnh vực, địa phương trực tiếp theo dõi, đôn đốc việc thực hiện; không để tình trạng văn bản chỉ đạo đã có đầy đủ, nhưng các Bộ, ngành, địa phương vẫn chậm thực hiện và coi tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ của riêng ngành Tư pháp. 

Về chất lượng tổng rà soát hệ thống VBQPPL, việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL phải gắn với yêu cầu phát triển, đồng thời phải xác định rõ các quy định đang gây cản trở sự phát triển; các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không còn phù hợp.

Kết quả rà soát phải bảo đảm rõ văn bản; rõ điều khoản; rõ nội dung vướng mắc; rõ căn cứ pháp lý và căn cứ thực tiễn; rõ phương án xử lý; rõ cơ quan chịu trách nhiệm; rõ thời hạn hoàn thành.

Theo đó, việc rà soát phải bảo đảm yêu cầu “đúng, trúng, thực chất”, tuyệt đối tránh tình trạng “báo cáo đẹp, kết quả chung chung”.

Việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL phải lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; lắng nghe thực tiễn, lấy ý kiến rộng rãi, đặc biệt là từ đối tượng chịu tác động trực tiếp. Đây chính là thước đo khách quan nhất của chất lượng pháp luật.

Trường hợp các báo cáo chỉ nêu kết quả chung chung, không phân tích từ thực tiễn, không có ý kiến của đối tượng chịu sự tác động, không chỉ ra điều khoản cụ thể cần phải xử lý thì không được coi là đạt yêu cầu và Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo yêu cầu hoàn thiện đối với các báo cáo chưa bảo đảm chất lượng.

Về nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 5 - 6/2026, Chủ tịch Quốc hội, Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ quá hạn: Các cơ quan chưa ban hành Kế hoạch thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL, thành lập Tổ công tác cần khẩn trương hoàn thành theo đúng yêu cầu, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo.

Phó Trưởng Ban Nội chính chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ: “Xây dựng, chia sẻ Danh mục văn bản của Đảng do Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các Ban Đảng ở Trung ương ban hành đang được áp dụng” hoàn thành trước ngày 15/5/2026.

Bên cạnh đó, tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực có tác động lớn đến phát triển, như phân cấp, phân quyền; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế…

Các cơ quan, tổ chức, địa phương bám sát các nội dung, yêu cầu và hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo để thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL, phản ánh kịp thời những vấn đề khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Lấy ý kiến sâu, rộng người dân, doanh nghiệp, đối tượng chịu sự tác động, cán bộ, công chức thi hành pháp luật về các khó khăn, vướng mắc của quy định pháp luật, bảo đảm kết quả tổng rà soát phải “đúng, trúng, thực chất”.

Quá trình rà soát phải bảo đảm khách quan, khoa học, cầu thị; không né tránh, mạnh dạn đề xuất sửa đổi những quy định không còn phù hợp, dù thuộc thẩm quyền hay lợi ích quản lý của cơ quan mình.

Đối với việc rà soát các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền, thủ tục hành chính, dữ liệu số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Kết quả rà soát phải đi kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ, rõ nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tránh chung chung, hình thức, thiếu tính khả thi.

Đẩy mạnh truyền thông, tạo đồng thuận xã hội, huy động sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân.

Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy có hiệu quả vai trò của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, trong đó lưu ý tham mưu Đảng ủy Chính phủ trình Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành văn bản chỉ đạo kịp thời đối với các cấp ủy, tổ chức đảng tại các Bộ, ngành, địa phương về việc tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL, báo cáo Đảng ủy Chính phủ trước ngày 14/5/2026.

Theo đó, xác định nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL là một nội dung lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp.

Thiết lập đường dây nóng, kịp thời tiếp nhận, hướng dẫn và giải đáp cho các cơ quan, địa phương trong quá trình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời tổng hợp, phản ứng nhanh, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Đôn đốc các Bộ, cơ quan, địa phương chưa hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn tại Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL ban hành kèm theo Quyết định số 05/QĐ-BCĐ ngày 10/4/2026 của Ban Chỉ đạo.

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, VTV, VOV...) xây dựng kế hoạch truyền thông, quán triệt sâu rộng hơn nữa về nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL để toàn xã hội hiểu rõ ý nghĩa của việc phát hiện, kiến nghị xử lý những quy định đang cản trở phát triển, làm phát sinh chi phí xã hội, gây khó khăn trong tổ chức thi hành pháp luật; chủ trì, phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chuẩn bị nội dung, tổ chức ghi hình phát biểu của Chủ tịch Quốc hội, Trưởng Ban Chỉ đạo về mục đích, yêu cầu của nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, phát sóng Chương trình tiêu điểm chính sách về triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL trên VTV1 của Đài Truyền hình Việt Nam.

Thành lập các nhóm chuyên môn theo lĩnh vực để thẩm định, đánh giá độc lập kết quả rà soát của các bộ, ngành, địa phương; có cơ chế phản biện, thẩm định chéo; không để mỗi cơ quan rà soát tự kết luận, đánh giá là đạt.

Tăng cường theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương; báo cáo Ban Chỉ đạo tình hình thực hiện của bộ, ngành, địa phương (bằng văn bản) 02 tuần một lần. Đối với các trường hợp chậm hoặc không bảo đảm chất lượng, Bộ Tư pháp báo cáo Thường trực Ban Chỉ đạo để có hình thức đôn đốc, nhắc nhở, phê bình nếu không đáp ứng yêu cầu.

Về trách nhiệm của một số cơ quan, tổ chức, địa phương, đề nghị Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước tổng hợp các kiến nghị về chính sách, vướng mắc trong hệ thống pháp luật qua thực tiễn công tác; gửi các Bộ, ngành, địa phương có liên quan để nghiên cứu rà soát.

Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các hiệp hội, tổ chức nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia tích cực tham gia góp ý, phản ánh những bất cập từ thực tiễn thi hành pháp luật. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khẩn trương chỉ đạo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các tổ chức thành viên tổ chức lấy ý kiến phản ánh, kiến nghị của các doanh nghiệp, hiệp hội ngành, hàng, các thành viên, hội viên... về những bất cập của quy định pháp luật; tổng hợp gửi các Bộ, ngành, địa phương liên quan để nghiên cứu, rà soát.

Tổng rà soát hệ thống VBQPPL có khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu rất cao, thời gian thực hiện rất gấp. Ban Chỉ đạo đề nghị các Ban, Bộ, cơ quan Trung ương, địa phương cùng với hệ thống chính trị với tinh thần trách nhiệm cao nhất, quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhất, triển khai nhiệm vụ một cách nghiêm túc, thực chất, hiệu quả, góp phần tạo chuyển biến căn bản trong hoàn thiện hệ thống pháp luật, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước.