Tín dụng đen giăng bẫy

Xử lý cán bộ, công chức bao che, tiếp tay cho “tín dụng đen”

Đà Nẵng: Phối hợp ngăn chặn hành vi trái pháp luật liên quan "tín dụng đen"

Công khai tràn lan

Gõ cụm từ “cho vay lãi suất thấp” hoặc “vay nóng”, kết quả Google sẽ cho ra vô vàn sự lựa chọn như: “Vay không thế chấp tại Hà Nội sđt xxx”, “Vay tiền nhanh – Dịch vụ cho vay”, “Vay tiền nóng thủ tục nhanh gọn chỉ cần CMTND”,…Thậm chí trong thời đại 4.0 như hiện nay, nó còn phổ biến trên các trang mạng xã hội như facebook, zalo,…

Nếu bạn có nhu cầu vay vốn, cũng chỉ mất vài giây sau sẽ nhận được điện thoại cùng lời tư vấn chi tiết cho bạn lựa chọn. Ngoài việc tràn lan trên mạng thì trên bất kì một tuyến phố nào tại Hà Nội đâu đâu cũng có thể dễ dàng bắt gặp những tờ rơi cho vay tín dụng, lãi suất thấp nhưng thực ra đó chỉ là những cái “bẫy” đang được dựng sẵn chờ đợi những con mồi đi đến.

Nếu như các quảng cáo “khoan cắt bê tông” một thời làm nhem nhuốc các đô thị lớn thì một loại quảng cáo khác cũng xuất hiện khắp các cột đèn, góc phố, gây hậu quả xã hội nguy hại, không đơn giản chỉ mất mỹ quan như khoan cắt bê tông. Đó là quảng cáo “Cho vay tiền nhanh không cần thế chấp”, mà thực chất là “Tín dụng đen”.

Núp dưới bóng các hình thức kinh doanh khác như cầm đồ, kinh doanh tài chính,…tín dụng đen “đánh” thẳng vào điểm yếu của người dân là ngại rườm rà và không có gì thế chấp để vay ngân hàng hoặc các tổ chức tín dụng hợp pháp.

Có ba hình thức phổ biến hiện nay là cho vay tiền gộp, trả gốc và lãi hằng ngày; cho vay nóng, trả lãi theo ngày, trả nợ gốc vào một thời điểm ấn định và cho vay mua xổ số, chơi lô đề. Trong đó, hình thức cho vay nóng luôn có lãi suất khủng. Khi làm hợp đồng vay, các đối tượng cho vay thường ghi mức lãi suất không quá mức mà pháp luật quy định, nhưng thực tế lại thu theo thỏa thuận miệng với lãi suất rất cao, có trường hợp tính ra là 700%/năm.

Hiện nay tại Hà Nội, lãi suất phổ biến vào khoảng 3.000 - 5.000 đồng/triệu/ngày với khoản vay có tài sản thế chấp và từ 6.000 - 9.000 đồng/triệu/ngày với những khoản vay không có thế chấp. Ở Tp Hồ Chí Minh, trong một vụ án mới được triệt phá, có trường hợp phải vay với lãi suất hơn 60%/tháng. Với mức lãi suất như thế, những ai đã trót dính vào tín dụng đen đều tán gia bại sản, tan nát gia đình.

Khi không trả được nợ là phải đối mặt với nhiều thủ đoạn khủng bố của bọn xã hội đen như: đổ chất bẩn vào nhà, hành hung, bắt cóc, đe dọa thân nhân con nợ, ép buộc gán nhà, gán tài sản trả nợ, nhiều gia đình phải ly tán vì trốn nợ…

Nạn nhân đa số những người đang khó khăn, cần tiền nhưng không đủ điều kiện để vay tiền từ các ngân hàng, các tổ chức tín dụng, và nhiều người trong đó nhẹ dạ, cả tin, nhận thức hạn chế, nên dễ dàng bị lừa đảo. Hiện, trần lãi suất cho vay trong pháp luật dân sự quy định tối đa là 20%/năm, thế nhưng trên thực tế, hầu hết hoạt động tín dụng đen vi phạm quy định về lãi suất này.

Nguyên nhân khiến thị trường tín dụng đen bùng nổ là do hoạt động của thị trường này mang lại khoản lợi nhuận rất lớn, trên 100%/năm, thậm chí vài trăm %/năm. Vì lẽ đó đã khiến thị trường tín dụng đen “mọc lên như nấm” và ngày càng phát triển mạnh.

Theo các chuyên gia kinh tế, bản chất hoạt động cho vay trên thị trường phi chính thức không phải là xấu, đây là kênh tín dụng hiệu quả, linh động nhằm giải quyết những nhu cầu tín dụng đa dạng của người dân mà các ngân hàng hay tổ chức tài chính không thể đáp ứng.

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực mà thị trường này mang lại thì cách thức hoạt động của tín dụng đen còn tiềm ẩn nhiều “điểm nghẽn” gây bức xúc trong xã hội. Ước tính của chuyên gia về kinh tế, tín dụng phi chính thức đang chiếm khoảng 20% tổng dư nợ tín dụng (khoảng 1,2 triệu tỷ đồng) nhưng không một đồng thuế nào được đóng vào ngân sách.

Một người “sập bẫy”, cả nhà hứng chịu

Điều khiến dư luận bức xúc là những tổ chức tín dụng đen thường gắn với những thủ đoạn đòi nợ, siết nợ tàn bạo, thậm chí còn hình thành những công ty đòi nợ thuê thách thức dư luận. Một khi người dân đã vướng vào các tổ chức tín dụng đen với mức lãi suất “cắt cổ” không có khả năng trả thì người vay phải đối mặt với những hình thức “siết nợ”.

Ban đầu chủ nợ cho giang hồ xăm trổ tìm đến nói chuyện nhẹ nhàng nếu không trả nợ theo lãi suất thì chuyển sang nhắn tin, gọi điện liên tục, dọa nạt và ném mắm tôm, chất thải vào nhà... Trên thực tế, đã từng xảy ra các vụ việc tương tự như thế và các gia chủ phải tự chịu trận.

Điển hình nhất là sự việc Phở Hòa Pasteur (số 280C Pasteur, phường 8, quận 3), ông Võ Anh Tuấn, con rể thứ 6 của ông Linh có vay mượn số tiền hơn 8 tỉ đồng của một số người. Nhiều chủ nợ, công ty thu hồi nợ đến quán gây áp lực yêu cầu ông Tuấn trả nợ, từ đó dẫn tới việc quán phở này bị “khủng bố”, tạt sơn, mắm tôm, chất bẩn, buộc phải đóng cửa vào ngày 1/8.

Theo ông Linh, chủ quán phở, từ ngày 1/7 đến nay, quán phở đã 8 lần bị tạt sơn, mắm tôm và gia đình đều trình báo cho Công an phường 8, quận 3. Thế nhưng nhóm người này không dừng lại mà còn công khai thực hiện với tần suất dày đặc hơn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc kinh doanh, tài sản của gia đình. Việc bị tạt sơn, mắm tôm vào quán phở khiến một tháng vừa qua cả gia đình ông không dám bước ra đường, kinh doanh bị đình trệ và luôn sống trong sợ hãi dù đã có đơn trình báo, kêu cứu khắp nơi.

Ông Linh khẳng định người em rể này có công việc kinh doanh riêng, không liên quan gì đến quán phở nhưng nhóm người đòi nợ lại buộc gia đình phải có trách nhiệm trả thay. Những vụ việc khiến dư luận quan tâm ở chỗ, sự việc diễn ra trong nhiều ngày, các đối tượng “khủng bố” rất manh động nhưng gần như không thấy có sự can thiệp kịp thời từ công an.

Còn ở góc độ pháp lý, cơ quan công an có chức năng phát hiện và xử lý đối với các hành vi trái pháp luật nhưng cũng lúng túng khi xử lý tín dụng đen. Các băng nhóm tín dụng đen thường có thủ đoạn núp bóng doanh nghiệp cho thuê tài chính, kinh doanh cầm đồ.

Chúng hoạt động tinh vi, tạo vỏ bọc bằng hình thức kinh doanh hợp pháp để phạm tội khiến công tác đấu tranh triệt phá của lực lượng công an gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng che giấu, biến tướng bằng cách không ghi lãi suất trong hợp đồng, giấy vay tiền, yêu cầu người vay ký giấy bán tài sản. Nếu người vay không trả nợ được thì chúng siết tài sản để trừ nợ.

Khi cơ quan chức năng phát hiện thì trình ra hợp đồng đã ký chứng minh là giao dịch dân sự thông thường, không có nội dung thể hiện cho vay nặng lãi nên cơ quan điều tra hết sức khó khăn trong việc xử lý các đối tượng này”.

Bởi vậy, để hạn chế được những rủi ro không đáng có mà nó mang lại, các cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật của các cơ sở kinh doanh và có quy định cụ thể cho loại hình dịch vụ này. Bên cạnh đó, người dân cần phải ý thức được hình thức giao dịch này sẽ không bao giờ có lợi cho bản thân, ngược lại, sẽ rất dễ lâm vào cảnh khó khăn, thậm chí gặp nguy hiểm.