Thị trường trong nước trở thành bệ đỡ tăng trưởng ngành thép
Nửa đầu năm 2026, ngành thép Việt Nam chứng kiến bước chuyển dịch quan trọng khi thị trường trong nước và nhóm sản phẩm công nghiệp trở thành bệ đỡ tăng trưởng chính, thay thế cho động lực xuất khẩu vốn đang gặp nhiều rào cản.
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thô đạt 15,18 triệu tấn (tăng 26,9%), tiêu thụ đạt 14,81 triệu tấn (tăng 25,5%), ghi nhận mức tăng cao nhất nhiều năm qua nhờ nhu cầu xây dựng và sản xuất công nghiệp hồi phục.
Ở nhóm thép thành phẩm, sản lượng và tiêu thụ cũng tăng trưởng ổn định ở mức lần lượt là 15,1% (đạt 18,21 triệu tấn) và 14,2% (đạt 17,95 triệu tấn).
Thép cuộn cán nóng (HRC) với sản lượng tăng 41,9% (đạt 5,397 triệu tấn) và tiêu thụ tăng 36,8% (đạt 5,338 triệu tấn).
Sự bứt phá của mặt hàng có giá trị gia tăng cao này phản ánh đà mở rộng của các ngành cơ khí, chế tạo, ô tô và công nghiệp phụ trợ.
Thép xây dựng truyền thống cũng tăng trưởng khá (sản xuất tăng 19,3%, tiêu thụ tăng 15,1%) nhờ dòng vốn đầu tư công.
Ngược lại, phân khúc tôn mạ và thép cán nguội (CRC) sụt giảm đáng kể, riêng xuất khẩu tôn mạ giảm tới gần 30%.
Khó khăn lớn nhất hiện nay tập trung ở kênh xuất khẩu khi sản lượng thành phẩm xuất đi giảm 1,79% (đạt 5,54 triệu tấn).
Trong khi đó, lượng thép nhập khẩu lên tới 7,73 triệu tấn (trị giá hơn 5,61 tỷ USD), khiến toàn ngành chịu mức nhập siêu khoảng 2,3 triệu tấn (tương đương hơn 1,9 tỷ USD).
Sự suy giảm xuất khẩu bắt nguồn từ làn sóng phòng vệ thương mại khắt khe trên toàn cầu.
Tính đến tháng 5/2026, thép Việt Nam phải đối mặt với 93 vụ điều tra từ nước ngoài.
Điển hình là việc EU siết hạn ngạch nhập khẩu của Việt Nam xuống còn 1,6 triệu tấn/năm; Mỹ áp thuế chống bán phá giá sơ bộ từ 121,97% đến 130,77% lên thép cốt bê tông; Australia điều tra thép mạ kẽm với biên độ sơ bộ hơn 56%, bên cạnh các động thái tự vệ từ Ukraine và Ai Cập.
Ngoài áp lực bảo hộ, các doanh nghiệp còn phải cân đối bài toán chi phí khi giá than luyện cốc tăng gần 28%, quặng sắt tăng 4,1% cùng chi phí logistics leo thang, buộc giá thép xây dựng nội địa phải điều chỉnh tăng tổng cộng 10% - 13% sau 4 - 6 đợt tăng giá.
Thực tế này buộc ngành thép Việt Nam phải thay đổi chiến lược cạnh tranh.
Bên cạnh việc tận dụng lực đẩy ngắn hạn từ đầu tư công và xây dựng trong nước, các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao hàm lượng kỹ thuật, đáp ứng quy tắc xuất xứ để vượt qua các rào cản thương mại và tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới.
