Thị trường nước ngoài siết quản lý thực phẩm nhập khẩu và những vấn đề doanh nghiệp Việt cần lưu ý
Từ ngày 1/6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) sẽ chính thức áp dụng Lệnh 280 về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào thị trường này. Nhiều nhóm hàng thực phẩm của Việt Nam sẽ phải đáp ứng yêu cầu kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn, đặc biệt với thủy sản, sữa, gạo, tổ yến, gia vị và sản phẩm từ thịt.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, GACC đã ban hành Thông báo số 27/2026 hướng dẫn triển khai Lệnh 280, trong đó yêu cầu doanh nghiệp đăng ký mã xuất khẩu phải có thư giới thiệu chính thức từ cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu đối với phần lớn nhóm thực phẩm.
Đáng chú ý, 17/18 nhóm thực phẩm nhập khẩu vào Trung Quốc phải thực hiện đăng ký theo hình thức này. Riêng trái cây đông lạnh cơ bản không thuộc diện quản lý tiếp cận thị trường, trừ một số sản phẩm có yêu cầu riêng theo nghị định thư song phương.
Cơ quan quản lý lưu ý việc gia hạn tự động mã đăng ký sẽ không áp dụng trong nhiều trường hợp như doanh nghiệp thay đổi thông tin cần thẩm tra thủ công, phát sinh sự cố an toàn thực phẩm hoặc cần đánh giá lại hệ thống quản lý của cơ quan chức năng và doanh nghiệp.
Một số nhóm hàng bị đánh giá có rủi ro cao nên không được gia hạn tự động gồm thịt và sản phẩm thịt, tổ yến và sản phẩm từ tổ yến.
Theo phân tích rủi ro của phía Trung Quốc, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang đối mặt yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Trong đó:
- Tổ yến phải kiểm soát nitrit, nhôm và nguy cơ dịch bệnh.
- Gạo có nguy cơ tồn dư kim loại nặng như cadimi, nhiễm sinh vật gây hại và liên quan yếu tố biến đổi gen.
- Thủy sản bị giám sát chặt về dư lượng thuốc thú y, vi sinh vật, ký sinh trùng, chất ô nhiễm, chứng thư và ghi nhãn.
- Rau củ sấy khô dễ vi phạm về sulfur dioxide, phụ gia và kim loại nặng.
- Bột gia vị có nguy cơ nhiễm Salmonella, E.coli, ethylene oxide (ETO), mốc và các chỉ số oxy hóa vượt ngưỡng.
- Sữa và sản phẩm sữa bị kiểm soát nguy cơ lây lan dịch bệnh từ động vật sang người.
Ngoài ra, dầu thực vật, bánh có nhân, các loại hạt và hạt giống cũng nằm trong nhóm có nguy cơ cao về an toàn thực phẩm và sinh vật gây hại.
Giới chuyên gia cho rằng Lệnh 280 sẽ khiến hoạt động xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc chuyển mạnh từ hình thức “dễ tính” sang kiểm soát theo chuỗi và truy xuất nguồn gốc.
Doanh nghiệp Việt cần sớm rà soát hồ sơ pháp lý, tiêu chuẩn sản xuất, hệ thống kiểm nghiệm và quy trình bảo quản để tránh nguy cơ bị đình chỉ hoặc từ chối thông quan khi quy định mới có hiệu lực.
