Thành lập Bảo tàng Lúa nước và công bố phương án kiến trúc Biểu tượng tôn vinh lúa nước tại Cà Mau

Đây là những công trình có ý nghĩa quan trọng về văn hóa, chính trị và kinh tế – xã hội, nhằm thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam theo chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh.

 Tham dự buổi lễ có lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Trung ương; lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ; đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch một số tỉnh; đại diện các Sở, ban, ngành, đơn vị chuyên môn; các nhà nghiên cứu văn hóa cùng đông đảo cán bộ và Nhân dân địa phương.

Gìn giữ ký ức văn minh lúa nước

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Quốc Thanh - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau nhấn mạnh: “Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo tồn di sản nông nghiệp truyền thống và gìn giữ nền văn hóa dân tộc trong bối cảnh nhiều giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một.

Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa tôn vinh người nông dân – những người đã bao đời cần cù lao động, làm ra hạt lúa nuôi sống dân tộc; đồng thời góp phần giáo dục lịch sử, văn hóa địa phương cho thế hệ trẻ, khẳng định công lao của các thế hệ nông dân vùng Cà Mau – Bạc Liêu trong tiến trình hình thành nền văn minh lúa nước, tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù phục vụ phát triển kinh tế – xã hội bền vững”. 

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, văn minh lúa nước tại Cà Mau - Bạc Liêu mang sắc thái riêng biệt của vùng ven biển, gắn với hệ sinh thái tổng thể gồm đất, nước (ngọt - lợ - mặn), thủy sinh và con người. Những mô hình sản xuất đặc trưng như lúa - tôm, lúa - cá đã hình thành nên tri thức dân gian phong phú, tập quán canh tác đặc thù và nhiều giá trị văn hóa cộng đồng đặc sắc.

Vì vậy, Bảo tàng Lúa nước không chỉ trưng bày cây lúa mà hướng tới tái hiện một hệ sinh thái văn hóa – nông nghiệp hoàn chỉnh của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Hướng tới mô hình “bảo tàng sống”

Theo định hướng xây dựng, Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau được xác định theo mô hình “bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm thực tế”, kết hợp trưng bày hiện vật với các hoạt động trải nghiệm và giáo dục cộng đồng. Điểm nhấn của bảo tàng là tăng cường ứng dụng công nghệ số, tổ chức các hoạt động trải nghiệm như cấy lúa, xay lúa, giã gạo… nhằm tạo sức hấp dẫn đối với du khách.

Một điểm đặc biệt của dự án là xây dựng Biểu tượng Ba hạt lúa quy mô lớn nhằm tôn vinh nghề trồng lúa nước. Ba hạt lúa tượng trưng cho ba giai đoạn sinh trưởng của cây lúa – ngậm sữa, chín vàng và nảy mầm – thể hiện chu kỳ phát triển, thành quả lao động và sức sống bền bỉ của nghề nông cũng như của dân tộc Việt Nam.

Biểu tượng còn mang ý nghĩa gắn kết ba cộng đồng dân tộc chủ yếu của vùng là Kinh, Hoa và Khmer, đồng thời tái hiện hình ảnh con cò – biểu tượng của sự cần cù, hiền hòa và bình yên của làng quê Việt Nam.

Trong thời gian tới, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh xác định tiếp tục hoàn thiện nội dung trưng bày, đẩy mạnh xã hội hóa trong sưu tầm, phục chế hiện vật, gắn hoạt động bảo tàng với phát triển du lịch. Đồng thời, xây dựng các dự án vệ tinh như “Cung đường Di sản”, khu trải nghiệm nông nghiệp và tái dựng làng lúa nước cổ có niên đại hơn 100 năm.

Mục tiêu là đưa Bảo tàng Lúa nước trở thành một “bảo tàng sống”, điểm đến văn hóa – du lịch hấp dẫn trong và ngoài nước, góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ông Nguyễn Quốc Thanh khẳng định, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nông nghiệp – nền tảng của văn minh dân tộc. Công trình dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028 theo lộ trình hoàn thiện từng hạng mục và đưa vào khai thác khi đủ điều kiện.

Phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, ông Ngô Vũ Thăng - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định, lúa nước không chỉ là phương thức canh tác mà còn là cội nguồn của nền văn minh Việt Nam, góp phần hình thành bản sắc dân tộc, bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế bền vững và nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp của người Việt như cần cù, kiên cường, sáng tạo và nghĩa tình.

Đối với Cà Mau – vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, quá trình hình thành và phát triển nghề trồng lúa nước là hành trình đầy ý chí và nghị lực. Từ vùng đất hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn, người dân đã từng bước cải tạo, thích ứng và sáng tạo nên nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần khẳng định vị thế của địa phương trong nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Theo ông Ngô Vũ Thăng, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ là xây dựng thiết chế văn hóa mà còn là trách nhiệm gìn giữ ký ức lịch sử, bảo tồn giá trị truyền thống và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai.

Đồng thời, đây là bước đi cụ thể nhằm thực hiện các chủ trương về phát triển văn hóa, bảo tồn di sản, mở ra hướng kết hợp giữa bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, hình thành các tuyến du lịch đặc sắc, góp phần xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Thay mặt lãnh đạo tỉnh, ông Ngô Vũ Thăng biểu dương sự nỗ lực của các Sở, ngành, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, nghệ nhân và các cá nhân đã đóng góp cho việc hình thành Bảo tàng và Biểu tượng tôn vinh lúa nước.

Đồng thời đề nghị các ngành, địa phương khẩn trương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như: hoàn thiện dự án trưng bày theo hướng gắn với trải nghiệm thực tế; đẩy mạnh sưu tầm, phục chế hiện vật; ứng dụng công nghệ số trong trưng bày; triển khai xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước; phát triển du lịch trải nghiệm và “cung đường di sản”; gắn hoạt động bảo tàng với giáo dục truyền thống; huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và vận hành.

“Lễ công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và phương án kiến trúc Biểu tượng tôn vinh lúa nước không chỉ là trách nhiệm đối với tiền nhân mà còn là niềm tự hào của người dân vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Với sự chung tay của các cấp, các ngành và Nhân dân, công trình sẽ trở thành biểu tượng văn hóa mới, góp phần giáo dục truyền thống, quảng bá hình ảnh địa phương và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Cà Mau” - ông Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh.

Trọng Nghĩa