Thách thức mới từ vấn nạn hàng giả và gian lận thương mại điện tử

Sau 10 năm triển khai Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg, công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả giai đoạn 2016–2026 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng.

Tuy nhiên, trước sự bùng nổ của nền kinh tế số, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương nhận định các phương thức vi phạm đang biến tướng ngày càng tinh vi, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới tư duy quản lý.

Báo cáo tổng kết thập kỷ qua cho thấy, dù thị trường được kiểm soát chặt chẽ hơn, song các đối tượng vi phạm đã nhanh chóng lợi dụng cơ chế mở cửa và sự phát triển của công nghệ để thực hiện hành vi phi pháp.

Thay vì các phương thức truyền thống, tội phạm kinh tế hiện nay đang chuyển sang môi trường số, biến các nền tảng trực tuyến thành mắt xích chính trong chuỗi cung ứng hàng lậu.

Sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội vô tình trở thành công cụ đắc lực cho các hành vi gian lận nhờ lợi thế chi phí thấp và tính ẩn danh cao.

Các đối tượng thường xuyên thiết lập các gian hàng ảo, chia nhỏ kho hàng tại nhiều điểm và tận dụng dịch vụ chuyển phát nhanh để phân phối hàng hóa nhằm xóa sạch dấu vết về nguồn cung.

Việc phổ biến thanh toán điện tử cũng tạo ra rào cản không nhỏ cho lực lượng chức năng trong việc truy vết dòng tiền và xác định chủ thể thực sự đứng sau các đường dây vi phạm.

Không dừng lại ở việc kinh doanh nhỏ lẻ, thị trường đã xuất hiện nhiều tổ chức buôn lậu xuyên biên giới vận hành bài bản, kết hợp nhuần nhuyễn giữa thủ đoạn truyền thống và công nghệ dữ liệu hiện đại.

Trước thực trạng này, Bộ Công Thương đã quyết liệt chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường phối hợp cùng các đơn vị chuyên trách tăng cường rà soát, kiểm tra các sàn giao dịch và ứng dụng bán hàng.

Kết quả là hàng chục nghìn sản phẩm không rõ nguồn gốc cùng hàng nghìn gian hàng vi phạm đã bị bóc gỡ, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ hệ sinh thái kinh doanh lành mạnh.

Điểm nổi bật nhất trong hành trình 10 năm qua chính là việc xác lập được cơ chế phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng chức năng.

Dưới sự điều phối của Bộ Công Thương, các đơn vị chủ chốt như Công an, Hải quan và lực lượng Khoa học Công nghệ đã hình thành một mạng lưới trao đổi thông tin xuyên suốt.

Quy trình phối hợp được chuẩn hóa với sự phân định trách nhiệm rõ ràng, giúp huy động tối đa nguồn lực và hạn chế tình trạng chồng chéo trong kiểm tra, kiểm soát.

Thông qua các đợt ra quân liên ngành tập trung vào những địa bàn trọng điểm, lực lượng chức năng đã bao quát toàn bộ quy trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, từ hệ thống phân tích rủi ro đến cảnh báo sớm, đã giúp nhận diện chính xác các đường dây buôn lậu có tổ chức.

Nhiều vụ án phức tạp, quy mô lớn đã bị triệt phá triệt để nhờ sự chia sẻ dữ liệu và phối hợp điều tra giữa các lực lượng, từ đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng và bảo vệ sản xuất trong nước.

Trong giai đoạn tới, việc hoàn thiện hành lang pháp lý và đầu tư vào hạ tầng công nghệ số sẽ là nhiệm vụ tiên quyết để duy trì hiệu quả công tác này.

Theo tinh thần của Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg, sức mạnh tổng lực từ sự phối hợp liên ngành vẫn sẽ là chìa khóa then chốt để đẩy lùi vấn nạn gian lận thương mại, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.