Tết quê nơi lưu giữ ký ức và khởi nguồn bình an cho năm mới rạng rỡ

Những ngày cuối năm, khi phố thị bắt đầu trang hoàng lộng lẫy bằng những ánh đèn led nhấp nháy, những cây thông hay mô hình rồng phượng khổng lồ, cũng là lúc dòng người bắt đầu hối hả ngược xuôi. Trong cái ồn ào, náo nhiệt của những dòng xe kẹt cứng nơi cửa ngõ thành phố, có một sự háo hức len lỏi trong tâm trí của những người con xa xứ.

Đó là hành trình trở về. Không phải là một chuyến du lịch đến những vùng đất mới lạ, mà là chuyến đi ngược thời gian để tìm lại chính mình, tìm về với Tết quê, nơi bình an thực sự bắt đầu.

Cảm giác về quê ăn Tết luôn bắt đầu từ những thay đổi của cảnh vật bên đường. Khi những tòa nhà cao tầng thưa dần, nhường chỗ cho những cánh đồng lúa đang thì con gái hay những vườn cây ăn trái trĩu quả, lồng ngực người ta bỗng dưng nhẹ nhõm đến lạ.

Gió ở quê dường như cũng mang một mùi hương khác biệt, không phải mùi khói bụi xăng xe, mà là mùi của đất ải, của rơm rạ đốt đồng và đặc biệt là mùi hương trầm thoang thoảng từ những ngôi nhà mái ngói rêu phong.

Tết quê không bắt đầu bằng những bữa tiệc tất niên sang trọng tại nhà hàng, mà bắt đầu từ gian bếp ám khói đen của bà, của mẹ. Ở đó, thời gian như ngưng đọng, bỏ lại sau lưng những deadline, những chỉ tiêu doanh số hay những áp lực vô hình của cuộc sống hiện đại.

Hình ảnh người mẹ già lui cui bên bếp lửa, tay đảo nồi thịt kho tàu, tay thêm củi vào nồi nước tắm lá mùi già chính là bức tranh đẹp nhất, bình yên nhất mà bất kỳ ai đi xa cũng khao khát được nhìn thấy. Cái mùi hăng hăng, nồng nồng của cây mùi già đun sôi chiều 30 Tết có khả năng gột rửa không chỉ bụi bặm trên cơ thể mà còn làm sạch cả những ưu tư, phiền muộn của một năm dài vất vả.

Không khí Tết ở quê có một sự rộn ràng rất riêng, khác hẳn với sự ồn ào của đô thị. Đó là tiếng lợn kêu eng éc từ sáng sớm khi nhà hàng xóm đụng lợn, tiếng chày giã giò nhịp nhàng vang vọng khắp xóm ngõ.

Mọi người gặp nhau không phải qua màn hình điện thoại hay những dòng tin nhắn chúc mừng copy sẵn, mà là những cái bắt tay thật chặt, những lời hỏi thăm chân tình về sức khỏe, về công việc làm ăn, về chuyện con cái học hành. Sự kết nối giữa người với người ở quê dường như chưa bao giờ bị công nghệ làm cho phai nhạt.

Điểm nhấn của Tết quê chính là phiên chợ ngày cuối năm. Chợ quê ngày Tết không chỉ là nơi mua bán mà là nơi hội tụ của văn hóa và tình làng nghĩa xóm. Người ta đi chợ đôi khi không chỉ để mua mớ rau, con cá mà để ngắm nhìn sắc màu rực rỡ của những hàng hoa thược dược hay đơn giản là để tận hưởng cái không khí náo nhiệt nhưng đầy ắp tình người.

Những bà, những mẹ xúng xính trong những chiếc áo mới, tay xách nách mang những lá dong, lạt giang, những nải chuối xanh mướt để chuẩn bị cho mâm ngũ quả. Tiếng mặc cả, tiếng cười nói râm ran tạo nên một bản hòa ca của cuộc sống đời thường, dung dị nhưng thấm đẫm hồn dân tộc.

Và không thể không nhắc đến nồi bánh chưng, linh hồn của Tết quê. Trong ký ức của nhiều người, đêm trông nồi bánh chưng là khoảng thời gian tuyệt vời nhất. Giữa cái lạnh se sắt của đêm đông, cả gia đình quây quần bên bếp lửa hồng.

Ánh lửa bập bùng soi rõ những khuôn mặt rạng rỡ, tiếng nổ lách tách của củi khô hòa cùng tiếng kể chuyện rì rầm. Những câu chuyện cũ được ôn lại, những dự định mới được chia sẻ. Đó là lúc sợi dây tình cảm gia đình được thắt chặt hơn bao giờ hết. Trẻ con háo hức chờ đợi những chiếc bánh nhỏ xíu được gói riêng cho mình, trong khi người lớn nhâm nhi chén trà nóng, cảm nhận sự bình yên len lỏi vào từng tế bào.

Khoảnh khắc giao thừa ở quê mang một vẻ thiêng liêng và tĩnh lặng đến nao lòng. Khi tiếng pháo hoa (nếu có) vừa dứt, không gian trở về với sự tĩnh mịch vốn có. Mùi hương trầm nghi ngút tỏa ra từ bàn thờ gia tiên, quyện với mùi hoa bưởi, hoa chanh ngoài vườn tạo nên một không gian tâm linh huyền ảo.

Lễ cúng giao thừa ngoài trời được thực hiện một cách trang trọng. Người chủ gia đình lầm rầm khấn vái, mời ông bà tổ tiên về ăn Tết, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, gia đạo bình an. Phút giây ấy, con người ta cảm thấy mình thật nhỏ bé trước đất trời nhưng lại vô cùng vững chãi bởi niềm tin vào sự che chở của tổ tiên và nguồn cội.

Sáng mùng Một Tết ở quê thức dậy trong một bầu không khí tinh khôi. Đường làng ngõ xóm sạch bong, xác pháo đỏ (tượng trưng) hoặc những cánh hoa đào rơi vương vãi trên sân gạch tạo nên một khung cảnh thơ mộng. Mọi người xúng xính quần áo mới đi chúc Tết ông bà, họ hàng.

Những phong bao lì xì đỏ chót được trao tay cùng những lời chúc tốt đẹp nhất. Không câu nệ vật chất, lì xì ở quê mang nặng ý nghĩa cầu may mắn, bình an cho người nhận. Bữa cơm đầu năm sum họp đông đủ các thành viên trong gia đình, tiếng cười nói giòn tan xua tan đi mọi khoảng cách thế hệ.

Tết quê còn là dịp để con người ta sống chậm lại, để lắng nghe và thấu hiểu. Là dịp để nhìn lại những nếp nhăn trên trán mẹ, mái tóc bạc của cha, để thấy trân trọng hơn những giây phút còn được ở bên đấng sinh thành.

Những giá trị truyền thống như tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn được thể hiện rõ nét qua những chuyến đi tết thầy cô, thăm viếng mộ phần tổ tiên. Những phong tục ấy không hề sáo rỗng hay lạc hậu, mà chính là cái neo giữ tâm hồn mỗi người không bị lạc trôi giữa dòng đời đầy biến động.

Khi kỳ nghỉ Tết kết thúc, hành trang trở lại phố thị của những người con xa quê không chỉ là những đùm gạo nếp, những con gà, chục trứng hay cặp bánh chưng mẹ gói vội. Hành trang quý giá nhất chính là sự bình an trong tâm hồn, là nguồn năng lượng tích cực được nạp đầy từ tình yêu thương gia đình, từ hơi ấm của quê hương.

Tết quê không chỉ là một kỳ nghỉ lễ, đó là một liệu pháp chữa lành, là nơi để mỗi người tìm lại sự cân bằng, để rồi lại hăm hở, tự tin bước vào một năm mới với bao dự định và khát khao chinh phục. Bởi lẽ, dù có đi đâu, về đâu, quê hương vẫn luôn là điểm tựa, là nơi bình an nhất để bắt đầu.