Tạo cơ chế hỗ trợ vốn vay sản xuất lúa gạo vượt “khủng hoảng” về giá

Giá gạo xuất khẩu chạm đáy

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua và thấp nhất so với các nước xuất khẩu gạo mạnh trong khu vực, làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất của ngành hàng chủ lực của Việt Nam.

Cụ thể ngày 23/11/2024, giá gạo 5% tấm của Việt Nam ở mức 522 USD/tấn. Mức giá này cao hơn hẳn so các quốc gia khác xuất khẩu cùng chủng loại như Thái Lan giá 490 USD/tấn, Ấn Độ giá 452 USD/tấn, Pakistan giá 458 USD/tấn. Giá gạo 25% tấm của Việt Nam ở mức 485 USD/tấn, cao hơn so với các nước khác như Thái Lan giá 452 USD/tấn, Ấn Độ giá 438 USD/tấn, Pakistan giá 421 USD/tấn.

Tuy nhiên kể từ tháng 12/2024, giá gạo xuất khẩu bắt đầu đà giảm liên tục, xuống thấp nhất so với các nước xuất khẩu gạo mạnh trong khu vực và hiện nằm ở mức chạm đáy trong nhiều năm qua.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), ngày 6/3, giá gạo 5% tấm của Việt Nam chỉ còn ở mức 389 USD/tấn, xuống thấp hơn gạo của nhiều nước trong khu vực (Thái Lan: 412 USD/tấn; Ấn Độ: 405 USD/tấn; Pakistan: 378 USD/tấn). Tương tự, giá gạo 25% tấm và 100% tấm cũng giảm sâu, lần lượt đạt 364 USD/tấn và 307 USD/tấn.

Giá gạo xuất khẩu "lao dốc không phanh" trong thời gian dài làm ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường lúa gạo của trong nước. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), khối lượng gạo xuất khẩu tháng 2 đầu năm nay ước đạt 560.000 tấn với giá trị đạt 288,2 triệu USD, giảm 13,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024.

Giá gạo xuất khẩu bình quân 2 tháng đầu năm ước đạt 553,6 USD/tấn, giảm 18,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Theo VFA nguyên nhân quan trọng nhất khiến giá gạo lao dốc là Ấn Độ chấm dứt lệnh hạn chế xuất khẩu và dự kiến thu hoạch vụ mùa bội thu, trong khi sản lượng gạo của Việt Nam, Thái Lan, Pakistan cũng tăng cao, đẩy nguồn cung gạo toàn cầu lên cao vào năm 2025.

Tạo cơ chế đáp ứng vốn vay tín dụng sản xuất lúa gạo

Trước diễn biến trên, mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành địa phương triển khai các giải pháp tổng thể để ứng phó trước tác động của diễn biến cung cầu thế giới.

Thủ tướng đã yêu cầu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Chỉ đạo nghiên cứu, tính toán mở rộng hạn ngạch, thời hạn cho vay đối với các doanh nghiệp có năng lực, có hệ thống kho chứa để mua gạo tạm trữ trong giai đoạn thị trường có biến động và giá mua thấp; chỉ đạo các ngân hàng thương mại tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi, đáp ứng đủ nhu cầu tín dụng phục vụ thu mua và xuất khẩu lúa gạo, nhất là thu mua lúa hàng hóa vụ đông -xuân tại các tỉnh ĐBSCL; hỗ trợ nông dân tái vụ; đơn giản hóa thủ tục xét duyệt cấp tín dụng, bao gồm các điều kiện về hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng thu mua lúa, tài sản bảo đảm...

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đề nghị các ngân hàng thương mại chủ động cân đối nguồn vốn, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn vay của người dân, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, thu mua, tạm trữ, tiêu thụ (trong nước, xuất khẩu) lúa, gạo trong năm 2025, nhất là thu mua lúa hàng hóa vụ Đông Xuân tại ĐBSCL; tạo điều kiện hỗ trợ nông dân tái vụ.

NHNN cũng lưu ý các ngân hàng không để xảy ra tình trạng người dân, doanh nghiệp có phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, đáp ứng đầy đủ quy định của pháp luật mà không được tiếp cận hoặc chậm tiếp cận vốn vay do các điều kiện, thủ tục phiền hà.

Các ngân hàng thương mại cũng cần phải thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN trong việc tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và thực hiện các biện pháp khác để giảm lãi suất cho vay.

Ngân hàng thương mại cần sẵn sàng chia sẻ một phần lợi nhuận nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, nhất là trong lĩnh vực lúa gạo khu vực ĐBSCL.

Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cũng cần phải tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh lúa, gạo tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi theo các chương trình của ngân hàng.

Đẩy mạnh cải cách, đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ vay vốn, tài sản bảo đảm nhằm kịp thời hỗ trợ tính mùa vụ trong sản xuất, chế biến, thu mua, tạm trữ, xuất khẩu lúa, gạo...

Các khu vực NHNN chi nhánh chỉ đạo bao gồm: Khu vực 13 (các tỉnh: Tiền Giang, Long An, Bến Tre, Trà Vinh), khu vực 14 (các tỉnh: Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Vĩnh Long), khu vực 15 (các tỉnh: Kiên Giang, An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau).