Sửa đổi tiêu chí phân bổ vốn Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng dân tộc thiểu số, miền núi

Văn bản số 5711/VPCP-KTTH ngày 23/6/2025 nêu, xét kiến nghị của Bộ Tài chính tại văn bản số 7247/BTC-ĐT ngày 27/5/2025 về tình hình thanh toán vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc yêu cầu Bộ Dân tộc và Tôn giáo khẩn trương hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền trước ngày 25/6/2025: Quyết định của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Quyết định số 39/2021/QĐ-TTg về nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn ngân sách trung ương của chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Nghị quyết của Chính phủ về tiếp tục thụ hưởng chính sách của chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đối với xã khu vực II, khu vực III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được cấp có thẩm quyền công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương xác định rõ nguyên nhân giải ngân chậm của từng chương trình, dự án cụ thể, đặc biệt là đối với nguồn vốn sự nghiệp; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong bối cảnh tổ chức, sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương các cấp; điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm để bổ sung vốn cho các dự án giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn.

Vấn đề này cũng được đại biểu Quốc hội nhấn mạnh tại Kỳ họp thứ 5, khi Quốc hội thảo luận về điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2021 - 2025 và phân bổ kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Trung ương năm 2023 của Chương trình Mục tiêu quốc gia.

Nhiều Đại biểu Quốc hội đã đề nghị Quốc hội, Chính phủ cần chỉ đạo, thực hiện ngay việc rà soát, làm rõ nguyên nhân của tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công, từ đó triển khai quyết liệt các giải pháp phù hợp nhằm khắc phục kịp thời. Bên cạnh đó, Quốc hội cần rà soát, tháo gỡ những vướng mắc, bất cập mà Chính phủ đã nêu trong báo cáo trình Quốc hội. Đặc biệt, cần ưu tiên rà soát, tháo gỡ ngay những bất cập về cơ chế chính sách, những quy định hướng dẫn liên quan đến việc triển khai thực hiện việc giải ngân vốn đầu tư công.

Như tại tỉnh Nghệ An, tổng kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn Ngân sách trung ương giai đoạn 2021 - 2025 của 3 Chương trình MTQG được Thủ tướng giao cho tỉnh là hơn 5.344 tỷ đồng. Hiện nay, tỉnh đã phân bổ số vốn hơn 4.931 tỷ đồng để thực hiện. Từ năm 2022 đến nay, tỉnh đã giải ngân đạt 35,68% kế hoạch vốn đầu tư phát triển, gần 11% kế hoạch vốn sự nghiệp.

Bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, báo cáo của UBND tỉnh cũng chỉ rõ, tỷ lệ giải ngân các Chương trình MQTG còn thấp, nhất là vốn sự nghiệp. Kế hoạch vốn sự nghiệp giao muộn, việc đề xuất chưa thực sự bám sát tình hình thực tế các địa phương. Đối với vốn đầu tư phát triển, có sự chênh lệch đáng kể tỷ lệ giải ngân giữa các Chương trình MTQG. Năng lực đội ngũ cán bộ cấp huyện, nhất là các huyện vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi còn hạn chế.

Cũng theo tỉnh Nghệ An, việc triển khai Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 chưa đồng bộ với thời điểm triển khai kế hoạch vốn đầu tư tập trung giai đoạn 2021 - 2025 nên khó khăn trong việc bố trí vốn đối ứng trực tiếp để thực hiện các Chương trình MTQG. Trong quá trình triển khai, một số văn bản của Bộ, ngành chậm ban hành nên các địa phương phải chờ, lúng túng, chậm triển khai hoặc không triển khai được. Trung ương phân bổ vốn sự nghiệp để triển khai thực hiện một số dự án thành phần còn chưa hợp lý, gây khó khăn cho địa phương trong quá trình triển khai. Các dự án vốn đầu tư phát triển phải mất nhiều thời gian để lập, thẩm định, quyết định đầu tư nên đã ảnh hưởng đến tiến độ bố trí vốn hàng năm.