Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Yêu cầu cấp thiết!

Sau hơn 15 năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm (ATTP) đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức xã hội và cải thiện môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ Y tế cho biết trong quá trình triển khai, nhiều bất cập đã bộc lộ, đòi hỏi phải sửa đổi toàn diện để theo kịp thực tiễn, đặc biệt là trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ và các loại hình thực phẩm mới liên tục xuất hiện.

Một trong những bất cập lớn là một số quy định của Luật chưa bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, dẫn đến khó khăn khi áp dụng trong thực tế. Thêm vào đó, hệ thống quản lý hiện tại chưa kiểm soát chặt chẽ chất lượng thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chức năng – loại sản phẩm ngày càng phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát hiệu quả.

Bộ Y tế cũng chỉ ra rằng mô hình tổ chức bộ máy quản lý an toàn thực phẩm còn thiếu tinh gọn, phân tán, chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả thực thi. Công tác hậu kiểm còn yếu, chưa thường xuyên; việc kiểm tra, giám sát các sản phẩm sau khi được công bố vẫn còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng xuất hiện phổ biến, gây bức xúc trong dư luận.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là việc thiếu cơ chế pháp lý để các cơ quan quản lý nhà nước thu hồi giấy chứng nhận hoặc tạm dừng cung cấp dịch vụ công đối với những tổ chức, cá nhân vi phạm. Hiện chưa có quy định ràng buộc tổ chức, cá nhân đứng tên công bố sản phẩm phải là đơn vị trực tiếp sản xuất hoặc chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng sản phẩm. Điều này tạo ra lỗ hổng trách nhiệm trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Đáng chú ý, Luật hiện hành chưa bắt buộc doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến (HACCP) trong sản xuất các mặt hàng nhạy cảm như thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt hay thực phẩm bổ sung cho trẻ nhỏ. Sự thiếu sót này làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và gây khó khăn cho công tác quản lý.

Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là cấp thiết nhằm khắc phục những tồn tại nêu trên. Dự thảo Luật sửa đổi hướng đến việc tăng cường hiệu lực thực thi, nâng cao chất lượng sản phẩm và đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Việc này đồng thời cũng góp phần cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, trong khi vẫn bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Trước thực trạng quảng cáo và kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng ngày càng phức tạp, Bộ Y tế cũng đề xuất bổ sung nhiều hành vi nghiêm cấm trong lĩnh vực thương mại điện tử vào dự thảo Luật sửa đổi.

Theo đó, sẽ cấm quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của cơ sở y tế, nhân viên y tế hay ý kiến của người bệnh để quảng cáo thực phẩm. Đặc biệt, người có ảnh hưởng (KOLs) sẽ bị cấm quảng bá các sản phẩm như thực phẩm chức năng hoặc thực phẩm dành cho trẻ nhỏ nếu không công khai mối quan hệ tài trợ hoặc quảng bá sai phạm.

Ngoài ra, dự thảo cũng cấm hành vi tiết lộ thông tin người mua hoặc không cung cấp thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo đúng quy định khi kinh doanh trực tuyến. Những quy định này nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường thương mại số đang phát triển nhanh chóng.

Đối với việc xử lý vi phạm, dự thảo Luật quy định cụ thể mức tiền phạt hành chính. Cụ thể, mức phạt tối đa với cá nhân lên đến 200 triệu đồng và với tổ chức là 400 triệu đồng. Trong trường hợp vi phạm có giá trị lớn, mức phạt có thể lên tới 7 lần giá trị thực phẩm vi phạm.

Đồng thời, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử lý hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và buộc bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Trường hợp cán bộ, công chức lợi dụng chức vụ để vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với mức độ vi phạm.

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm không chỉ là phản ứng kịp thời trước những biến động trong thị trường thực phẩm và công nghệ mà còn là bước đi chiến lược để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao vị thế ngành thực phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đây cũng là thông điệp mạnh mẽ về cam kết của Chính phủ trong việc siết chặt kỷ cương, kiến tạo môi trường tiêu dùng an toàn, lành mạnh, bền vững cho toàn xã hội.