“Số hóa” công nghiệp hỗ trợ: Lối thoát để bứt phá

Ảnh minh hoạ. Nguồn IT

Tuy nhiên, để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành này cần vượt qua những rào cản về quy mô và trình độ công nghệ.

Thống kê từ Vietnam Credit cho thấy, dù số lượng doanh nghiệp (DN) CNHT tăng nhanh với gần 7.000 đơn vị, nhưng có đến 88% là quy mô nhỏ và vừa.

Theo khảo sát từ Tổng cục Thống kê, mức độ chuẩn hóa và tối ưu hóa vận hành của các doanh nghiệp hiện còn khá khiêm tốn.

Cụ thể, tỷ lệ đạt chứng nhận ISO 9000 và ISO 14000 lần lượt chỉ ở mức 20% và 9%. Đáng chú ý, dù có hơn 20% đơn vị triển khai 5S, nhưng các mô hình quản trị chuyên sâu như Lean, Six Sigma hay TQM chỉ chiếm vỏn vẹn 1 - 2%.

Bên cạnh đó, rào cản tài chính cùng sự hạn chế về kỹ năng số (khoảng 17%) đang là những "điểm nghẽn" lớn nhất cho tiến trình chuyển đổi.

Theo các chuyên gia kinh tế, hạn chế về vốn và năng lực R&D khiến phần lớn DN mới chỉ tham gia ở các công đoạn đơn giản.

Số liệu khảo sát cho thấy tỷ lệ DN áp dụng các công cụ quản trị tiên tiến như Lean hay Six Sigma chỉ ở mức 1-2%.

Việc thiếu hụt các chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế (ISO) và kỹ năng số khiến DN nội địa khó "chen chân" vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đa quốc gia.

Để hóa giải các "điểm nghẽn", giới chuyên môn nhận định DN cần tập trung vào tối ưu hóa sản xuất, phải tiêu chuẩn hóa quy trình, cắt giảm lãng phí và ứng dụng công nghệ giám sát thời gian thực (real-time). Đây là chìa khóa để nâng cao năng suất và quản trị chất lượng xuyên suốt.

Gia tăng hàm lượng công nghệ, đầu tư chiều sâu vào máy móc hiện đại là "lối thoát duy nhất" để thoát khỏi vòng luẩn quẩn gia công giá rẻ, giúp DN nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng.

Liên kết và chuyển đổi xanh, hình thành các cụm liên kết ngành, mô hình Techno-Park và đáp ứng tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) là yêu cầu bắt buộc để tiếp cận các thị trường khó tính như Boeing hay Airbus.

Trong giai đoạn 2025 - 2030, việc cụ thể hóa các chính sách tại Nghị định số 205/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo đòn bẩy thực chất về thuế, tín dụng và đất đai.

Giới chuyên gia nhấn mạnh, việc lấy DN làm trung tâm và thúc đẩy chuyển đổi số sẽ giúp CNHT Việt Nam không chỉ dừng lại ở lắp ráp mà tiến tới làm chủ các lĩnh vực then chốt như ô tô, điện tử và bán dẫn, hướng tới mục tiêu chiếm lĩnh thị phần chip toàn cầu trong tương lai.