Siết chặt yêu cầu an toàn bức xạ đối với thiết bị X-quang trong y tế
Thiết bị X-quang y tế không bảo đảm an toàn bức xạ có thể bị đình chỉ sử dụng, cơ sở y tế và cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định.
Theo Thông tư 59/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, thiết bị X-quang chẩn đoán dùng trong y tế, ngoài việc đáp ứng các yêu cầu chung về an toàn đối với thiết bị bức xạ và thiết bị sử dụng trong y học hạt nhân, còn phải bảo đảm các yêu cầu an toàn cụ thể sau:
Mức bức xạ rò của đầu bóng phát tia X không vượt quá 1 mGy/giờ tại khoảng cách 1m tính từ vỏ đầu bóng, lấy trung bình trên diện tích không quá 100 cm², đối với mọi chế độ làm việc theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Giá trị lọc cố định của hệ đầu bóng X-quang (mm Al) phải được ghi rõ trên vỏ hộp chứa bóng.
Thiết bị phải có hệ kiểm tra kích thước chùm tia bằng nguồn sáng, trừ thiết bị X-quang chụp răng dùng phim đặt sau huyệt ổ răng và thiết bị X-quang chụp vú.
Các thông số kỹ thuật như điện áp phát (kV), dòng bóng phát (mA), thời gian phát tia (s) hoặc mAs phải được hiển thị rõ trên tủ điều khiển khi đặt chế độ làm việc và khi chụp.
Đối với thiết bị X-quang có chế độ chụp, việc phát tia phải tự động chấm dứt khi đạt giá trị đặt trước (thời gian, mAs hoặc liều chiếu xạ).
Đối với thiết bị X-quang có chế độ chiếu, phải trang bị bộ kiểm soát phát tia tự động (AEC) hoặc công tắc điều khiển dạng bấm – giữ, bảo đảm chỉ phát tia khi công tắc được giữ và ngừng phát tia ngay khi thả công tắc.
Thiết bị X-quang di động phải có cáp nối đủ dài để bảo đảm khoảng cách tối thiểu 2 mét giữa người vận hành và bóng phát tia; đối với các thiết bị bức xạ khác, khoảng cách tối thiểu là 3 mét.
Thiết bị X-quang tăng sáng truyền hình dùng trong can thiệp phải được trang bị các tấm che chắn cao su chì tại bàn người bệnh và hệ che chắn treo trần nhằm bảo vệ mắt, tuyến giáp cho nhân viên y tế. Các tấm che chắn phải có chiều dày không nhỏ hơn 0,5 mm chì tương đương.
Ngoài ra, Thông tư cũng quy định các yêu cầu an toàn đối với thiết bị xạ trị, nguồn phóng xạ kín, thuốc phóng xạ, thiết bị đo bức xạ và các phương tiện, dụng cụ bảo vệ an toàn bức xạ, nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế trong quá trình khám, chữa bệnh.
