Siết chặt tiêu chí OCOP: Động lực nâng tầm thương hiệu nông sản Việt

Thay đổi tư duy đánh giá và phân cấp rõ ràng

Chính thức có hiệu lực từ ngày 22/5/2026, quy định mới đặt ra yêu cầu khắt khe khi sản phẩm OCOP bắt buộc phải là đặc sản, đặc trưng của địa phương và mang đậm giá trị văn hóa truyền thống.

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường cùng trách nhiệm xã hội cũng là điều kiện tiên quyết.

Chương trình tiếp tục duy trì việc phân loại sản phẩm thành 6 nhóm cốt lõi: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái.

Đối tượng tham gia trải rộng từ các hộ kinh doanh, trang trại, tổ hợp tác đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã. Riêng đối với mảng du lịch, các hội, hiệp hội hoặc trung tâm điều hành cũng được quyền tham gia phân hạng.

Điểm đổi mới căn bản của quy định lần này nằm ở việc đồng bộ thang điểm 100 để đánh giá chất lượng sản phẩm qua ba nhóm tiêu chí:

Sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm): Đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, khả năng phát triển và mức độ đóng góp cho cộng đồng bản địa.

Chất lượng sản phẩm (35 điểm): Xem xét các yếu tố cảm quan, giá trị dinh dưỡng, tính độc đáo, hồ sơ công bố chất lượng và khả năng vươn ra thị trường quốc tế.

Tiếp thị (25 điểm): Chú trọng vào công tác quảng bá, nhận diện thương hiệu và chiều sâu của câu chuyện sản phẩm.

Dựa trên tổng điểm, sản phẩm đạt từ 70 đến dưới 90 điểm sẽ được xếp hạng 4 sao cấp tỉnh. Trong khi đó, những sản phẩm xuất sắc đạt từ 90 điểm trở lên sẽ được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia – tấm vé thông hành để xây dựng thương hiệu mạnh và hướng tới mục tiêu xuất khẩu.

Chuẩn hóa thời hạn công nhận và tăng cường hậu kiểm

Không chỉ nâng cao tiêu chuẩn đầu vào, quy định mới còn thắt chặt quản lý đầu ra bằng cơ chế hậu kiểm nghiêm ngặt.

Giấy chứng nhận OCOP giờ đây chỉ có giá trị trong vòng 36 tháng. Khi hết thời hạn này, nếu muốn tiếp tục sử dụng nhãn hiệu OCOP, các chủ thể bắt buộc phải tham gia đánh giá và phân hạng lại từ đầu.

Các quy định về thu hồi chứng nhận cũng được bổ sung quyết liệt đối với các trường hợp gian lận hồ sơ, vi phạm an toàn thực phẩm, xâm phạm sở hữu trí tuệ hoặc tự ý ngừng sản xuất.

Về mặt quản lý nhà nước, trách nhiệm được phân định rất cụ thể. UBND cấp tỉnh sẽ chủ trì tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP cấp tỉnh với tần suất tối thiểu hai đợt mỗi năm.

Riêng việc thẩm định và công nhận các sản phẩm OCOP đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia sẽ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp phụ trách.

Sự chuyển dịch theo hướng minh bạch, chặt chẽ được xem là giải pháp hữu hiệu để loại bỏ tình trạng phát triển phong trào, lơ là chất lượng.

Việc chuẩn hóa bộ tiêu chí không chỉ thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững mà còn tạo bệ phóng vững chắc để đưa nông sản Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.