Sạt lở bờ sông, bờ biển diễn biến phức tạp, Cà Mau kiến nghị công bố tình huống khẩn cấp

Đây là giải pháp cần thiết nhằm huy động nguồn lực, rút ngắn thủ tục đầu tư và triển khai kịp thời, đồng bộ các biện pháp ứng phó, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và hạ tầng thiết yếu. 

Sạt lở dồn dập, thiệt hại nặng nề, nguy cơ lan rộng

Những ngày gần cuối tháng 4/2026, tình trạng sạt lở tại tỉnh Cà Mau trở nên đặc biệt đáng lo ngại khi hàng loạt điểm sụt lún, sạt lở xuất hiện với tần suất dày, phạm vi rộng và mức độ ngày càng nghiêm trọng. Chỉ trong một tháng, toàn tỉnh ghi nhận 5 điểm sạt lở lớn với tổng chiều dài khoảng 455m, tập trung tại các địa bàn như xã Đất Mới, Cái Nước, Đầm Dơi, Tân Thuận và phường Tân Thành.

Tại xã Đất Mới, tuyến sông Trại Lưới bất ngờ sạt lở một đoạn dài khoảng 8m, ăn sâu vào đất liền đến 24m, cuốn trôi hoàn toàn một căn nhà cấp IV, thiệt hại ước tính khoảng 250 triệu đồng. Sự cố xảy ra trong đêm khiến người dân không kịp trở tay, nhiều tài sản bị dòng nước cuốn mất.

Ở xã Cái Nước, tuyến Kênh xáng Đông Hưng xuất hiện 5 điểm sụt lún với tổng chiều dài lên đến 320m. Nhiều đoạn mặt đường bị “hàm ếch” khoét sâu, nứt gãy, có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp đến an toàn giao thông và sinh hoạt của người dân trong khu vực.

Đặc biệt nghiêm trọng là vụ sạt lở xảy ra rạng sáng 24/4 tại xã Đầm Dơi. Khoảng 70m bờ sông bị sụp hoàn toàn, làm hư hỏng nhà ở, bến hàng hóa và nhiều công trình lân cận, tổng thiệt hại trên 3 tỷ đồng.

Ông Bùi Văn Tám (người dân địa phương), vẫn chưa hết bàng hoàng khi kể lại, khoảng 4 giờ 30 sáng, một vết nứt lớn xuất hiện, sau đó toàn bộ căn nhà cùng đoạn lộ từ từ trượt xuống sông trong tiếng động dữ dội.

Tại xã Tân Thuận và phường Tân Thành, nhiều vụ sạt lở tiếp tục xảy ra, làm hư hỏng nhà cửa, đe dọa các tuyến giao thông nông thôn. Riêng tại phường Tân Thành, gần 30m bờ sông bị sạt lở, khiến 6 căn nhà bị ảnh hưởng, trong đó 4 căn sụp hoàn toàn.

Qua khảo sát, ngành chức năng tỉnh Cà Mau nhận định các điểm sạt lở chủ yếu tập trung tại khu vực có lòng sông sâu, dòng chảy phức tạp. Sự kết hợp giữa dòng chảy xiết, chênh lệch thủy triều lớn và nền địa chất yếu đã hình thành các “hàm ếch” dưới chân bờ, làm mất ổn định mái bờ. Đáng lo ngại, dòng chảy tiếp tục ép sát vào bờ lõm với vận tốc lớn, khiến nguy cơ sạt lở trong thời gian tới được đánh giá là còn rất cao và khó dự báo.

“Báo động đỏ” bờ biển Đông: Sạt lở, mất rừng, kiến nghị công bố khẩn cấp

Không chỉ bờ sông, tình trạng sạt lở bờ biển Đông của Cà Mau cũng đang ở mức đặc biệt nguy hiểm. Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có khoảng 56,1km bờ biển bị sạt lở, trong đó nhiều đoạn được xác định là khu vực đặc biệt nguy hiểm, tập trung tại các xã Tân Ân, Phan Ngọc Hiển, Tam Giang, Tân Tiến và Tân Thuận.

Tại các khu vực như Bồ Đề - Hố Gùi, Hố Gùi - Tân Tiến hay Kiến Vàng - Ông Tà, tốc độ sạt lở dao động từ 30-80m mỗi năm, cá biệt có nơi vượt 100m/năm. Hệ quả là mỗi năm địa phương mất từ 250-300ha rừng phòng hộ - “lá chắn xanh” quan trọng bảo vệ đất liền trước sóng lớn và triều cường. 

Tình trạng xói lở không chỉ làm mất đất, suy giảm đai rừng mà còn đe dọa trực tiếp đến khu dân cư, trường học, hệ thống điện, giao thông và các vùng nuôi trồng thủy sản. Đáng chú ý, một số khu vực có nguy cơ ảnh hưởng đến tuyến đường Hồ Chí Minh – trục giao thông chiến lược của khu vực nếu không được xử lý kịp thời.

Nguyên nhân được xác định là do tác động tổng hợp của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sóng lớn, cùng với sự suy giảm diện tích rừng phòng hộ ven biển trong thời gian dài.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của thiên tai, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với khu vực sạt lở bờ biển Đông.

Theo ông Tô Hoài Phương – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, việc công bố tình huống khẩn cấp là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng giúp địa phương huy động nguồn lực, rút ngắn quy trình thủ tục đầu tư, kịp thời triển khai các dự án phòng, chống sạt lở.

Căn cứ các quy định hiện hành của Chính phủ về xử lý sạt lở bờ sông, bờ biển và tiêu chí xác định tình huống khẩn cấp, ngành chức năng nhận định tình trạng sạt lở tại Cà Mau đã đủ điều kiện để công bố tình huống khẩn cấp, khi đang đe dọa trực tiếp đến khu dân cư và nhiều công trình hạ tầng trọng yếu.

Song song đó, tỉnh Cà Mau cũng đề xuất Trung ương hỗ trợ nguồn lực đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở với tổng kinh phí dự kiến khoảng 3.274 tỷ đồng.

Triển khai giải pháp trước mắt và lâu dài

Hiện nay, các địa phương trong tỉnh Cà Mau đã chủ động triển khai nhiều biện pháp cấp bách như: cắm biển cảnh báo, khoanh vùng nguy hiểm, hỗ trợ người dân di dời tài sản, bố trí nơi ở tạm thời và gia cố tạm các vị trí xung yếu.

Về giải pháp trước mắt, ngành chức năng đề xuất áp dụng các biện pháp “kè mềm” như sử dụng cừ tràm, cừ dừa, rọ đá kết hợp gia cố đất để ổn định tạm thời mái bờ, đảm bảo nhu cầu đi lại thiết yếu và hạn chế thiệt hại.

Về lâu dài, tỉnh Cà Mau xác định cần tiến hành khảo sát địa chất chi tiết, tính toán ổn định công trình để đầu tư hệ thống kè bê tông cốt thép kiên cố tại các điểm xung yếu, kết hợp với giải pháp sinh thái nhằm bảo vệ bền vững bờ sông, bờ biển.

Đối với khu vực ven biển, việc triển khai ngay các dự án phòng, chống sạt lở theo tình huống khẩn cấp được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế mất đất, phục hồi rừng phòng hộ và bảo đảm an toàn cho các khu dân cư ven biển.

Diễn biến sạt lở tại Cà Mau đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác phòng, chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan. Việc sớm công bố tình huống khẩn cấp không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là bước đi cần thiết để bảo vệ “vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc”, giữ vững sinh kế cho người dân và tạo nền tảng phát triển bền vững trong dài hạn./.