Sắp thu phí 18 dự án cao tốc Bắc - Nam

Theo kế hoạch, các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 dự kiến bắt đầu thu phí trong tháng 2/2026.

Tiếp đó, các dự án thuộc giai đoạn 2 sẽ chính thức triển khai thu phí từ ngày 1/3/2026. Đây là các tuyến đường thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác.

Hiện nay, trong số 18 dự án được Bộ Xây dựng phê duyệt đề án thu phí, có 5 dự án trọng điểm thuộc giai đoạn 1 (đã đưa vào khai thác từ tháng 4/2024) đang trong quá trình chạy thử nghiệm hệ thống ETC gồm: Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây.

Để đảm bảo tính pháp lý và kỹ thuật, lãnh đạo Bộ Xây dựng đã giao Cục Đường bộ phối hợp cùng các Ban Quản lý dự án chỉ đạo nhà thầu khẩn trương đánh giá các chỉ số hiệu quả vận hành (KPI).

Việc đánh giá này chỉ được thực hiện sau khi hoàn tất kiểm thử và kết nối thu phí kín liên tuyến – một bước bắt buộc để tiến tới vận hành chính thức.

Dù lộ trình đã rõ ràng, tuy nhiên việc triển khai thu phí đồng loạt đang gặp một số trở ngại về tiến độ. Tại một số dự án, việc đánh giá KPI dự kiến nhanh nhất cũng phải kéo dài đến giữa tháng 2.

Đáng chú ý, một số dự án vẫn chưa hoàn thành trạm dừng nghỉ theo kế hoạch (năm 2025) và phải xin gia hạn thời gian thi công.

Theo quy định pháp luật về quản lý cao tốc, trạm dừng nghỉ là một trong những điều kiện thiết yếu để đủ điều kiện tổ chức thu phí. Do đó, việc chậm tiến độ tại các hạng mục này đang trực tiếp ảnh hưởng đến kế hoạch khai thác dòng tiền của Nhà nước.

Theo đề án đã được phê duyệt, mức phí được tính toán dựa trên quãng đường phương tiện thực tế lưu thông (đơn vị PCU/km):

Mức 1.300 đồng/PCU/km: Áp dụng cho đoạn Hòa Liên - Túy Loan và Phan Thiết - Dầu Giây.

Mức 900 đồng/PCU/km: Áp dụng cho các đoạn tuyến còn lại (bao gồm cả các dự án giai đoạn 2 như Bãi Vọt - Hàm Nghi, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau...).

Dự kiến, khi 18 dự án đồng loạt vận hành thu phí, nguồn thu mang lại khoảng gần 3.000 tỷ đồng mỗi năm (sau khi trừ chi phí vận hành). Toàn bộ nguồn lực này sẽ được nộp ngân sách và sử dụng để tái đầu tư, bảo trì hạ tầng giao thông quốc gia.

Đề án thu phí này sẽ được thực hiện trong thời gian 7 năm. Sau giai đoạn này, cơ quan chức năng sẽ tiến hành xem xét, tính toán lại phương án quản lý và khai thác để phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện kinh tế - xã hội tại thời điểm đó.

Với tổng chiều dài toàn tuyến lên đến 1.375 km, việc đưa hệ thống thu phí vào vận hành là giải pháp quan trọng để duy trì chất lượng công trình giao thông trọng điểm quốc gia.