Sắp khởi công cầu Cát Lái, kết nối Đồng Nai - TP HCM

Chỉ còn vài giờ nữa lễ động thổ cầu Cát Lái sẽ chính thức diễn ra (15/1), khép lại gần 30 năm chờ đợi và mở ra một trục giao thông chiến lược kết nối trực tiếp Đồng Nai với TP HCM và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Trên hai bờ sông Đồng Nai, nơi dòng nước miệt mài chảy suốt bao thập kỷ, chứng kiến từng chuyến phà ngược xuôi, không khí chờ đợi hiện rõ. Đó là sự háo hức xen lẫn kỳ vọng, là niềm tin được tích tụ qua nhiều năm mong mỏi về một cây cầu nối liền hai bờ, thay thế hình ảnh quen thuộc của những chuyến phà đông đúc, chật chội.

Song song với cảm xúc của người dân, công tác chuẩn bị cho lễ động thổ cũng đang được các cơ quan chức năng và đơn vị liên quan khẩn trương triển khai. Từ phương án phân luồng, điều tiết giao thông, bảo đảm an ninh trật tự đến các phần việc kỹ thuật, mặt bằng, tất cả đều được thực hiện bài bản, chủ động. Mỗi khâu chuẩn bị không chỉ phục vụ một buổi lễ, mà còn thể hiện quyết tâm hiện thực hóa một công trình hạ tầng chiến lược đã được chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.

Không chỉ các cơ quan quản lý, người dân hai bên bờ sông Đồng Nai cũng dõi theo từng thông tin về dự án với nhiều cung bậc cảm xúc. Có người vui mừng vì sắp không còn cảnh xếp hàng dài chờ phà giữa nắng mưa; có người kỳ vọng diện mạo đô thị sẽ khởi sắc, đất đai thêm giá trị; có người giản dị hơn, chỉ mong con cháu sau này đi học, đi làm thuận tiện hay về TP.HCM thăm người thân, khám bệnh nhanh hơn, dễ dàng hơn. Những cảm xúc ấy chính là minh chứng sinh động cho ý nghĩa xã hội sâu sắc của công trình cầu Cát Lái.

Từng được nhắc đến như một “giấc mơ dang dở” suốt gần 30 năm, cầu Cát Lái nay đã ở rất gần vạch xuất phát. Không chỉ đơn thuần là lễ động thổ một dự án giao thông, sự kiện này còn đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong kết nối, hợp tác và phát triển liên vùng giữa Đồng Nai và TP.HCM, hai cực tăng trưởng năng động bậc nhất cả nước.

Trong nhiều năm, phà Cát Lái vẫn là điểm kết nối chủ yếu giữa TP.HCM và khu vực Nhơn Trạch (Đồng Nai). Bên cạnh đó, cầu Nhơn Trạch đã đưa vào khai thác và cầu Phước Khánh đang được triển khai cũng sẽ phần nào giúp giao thương thuận tiện hơn. Tuy nhiên, mỗi ngày vẫn có hàng chục nghìn lượt người và phương tiện qua lại bằng phà Cát Lái, mang theo nhịp sống hối hả của một vùng kinh tế đang tăng trưởng nhanh. Chính nơi đây thường xuyên trở thành “nút thắt cổ chai”, với tình trạng ùn tắc kéo dài vào giờ cao điểm, lễ, Tết, trở thành nỗi lo quen thuộc của người dân hai bên bờ sông.

Không ít người dân Nhơn Trạch hay khu vực quận 2, quận 9 (cũ) từng chia sẻ: “Qua được phà là mừng, còn kẹt phà thì coi như trễ giờ làm, mất cả buổi chờ đợi”. Sự mong mỏi về một cây cầu thay phà vì thế không chỉ là nhu cầu đi lại thuận tiện hơn, mà còn là khát vọng được kết nối tương xứng với tiềm năng phát triển của cả khu vực.

Cầu Cát Lái ra đời trong chính bối cảnh ấy, như một lời giải mang tính chiến lược cho bài toán hạ tầng liên vùng, nhất là khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang tiến rất gần ngày khai thác. Công trình không chỉ mở ra tuyến kết nối ngắn nhất, thuận lợi nhất giữa hai địa phương, mà còn góp phần bảo đảm an toàn giao thông và giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu.

Theo thiết kế, cầu Cát Lái có tổng chiều dài hơn 11,6 km, quy mô 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ. Điểm nhấn kiến trúc của dự án là cầu chính dây văng hai mặt phẳng dây, với nhịp chính dài 450 m, đáp ứng yêu cầu thông thuyền trên sông Đồng Nai và bảo đảm khả năng khai thác ổn định, lâu dài.

Dự án được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP), tổng mức đầu tư khoảng 20.614 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác vào năm 2029. Khi hoàn thành, cầu Cát Lái không chỉ thay thế phà Cát Lái, mà còn hình thành trục giao thông hiện đại, trực tiếp kết nối khu vực Cát Lái cửa ngõ logistics trọng điểm của TP.HCM, với Nhơn Trạch và các khu vực phát triển năng động của tỉnh Đồng Nai.

Trong tổng thể kết nối giữa TP.HCM và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, tuyến T1 - Quốc lộ 51 - Tỉnh lộ 25C - 25B thông qua cầu Cát Lái được xác định là một trong những trục giao thông chiến lược, góp phần chia sẻ áp lực cho cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, đồng thời gia tăng tính linh hoạt cho mạng lưới giao thông vùng.

Ít ai quên rằng, ngay từ năm 1994, Đồng Nai đã ấp ủ ý tưởng xây dựng cầu thay phà Cát Lái. Đến năm 2003, dự án chính thức được nhen nhóm nhưng do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc chưa thống nhất giữa hai địa phương, cây cầu vẫn nằm trên giấy suốt nhiều năm, để lại không ít trăn trở.

Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi tinh thần đồng thuận và hợp tác liên vùng được đặt lên hàng đầu. Từ việc Thủ tướng Chính phủ bổ sung dự án vào quy hoạch, giao Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền, đến các cuộc làm việc giữa lãnh đạo TP.HCM và Đồng Nai trong những năm gần đây, từng “nút thắt” dần được tháo gỡ.

Đặc biệt, cuộc làm việc giữa Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai vào tháng 10/2025 được xem là dấu mốc quan trọng, khi hai địa phương cùng khẳng định quyết tâm xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược, gắn bó, nghĩa tình, lấy hạ tầng giao thông làm lĩnh vực tiên phong. Nhờ đó, cầu Cát Lái đã chạm mốc động thổ để tiến tới triển khai xây dựng. Mỗi nhịp cầu sắp được bắc qua sông Đồng Nai không chỉ nối liền hai bờ địa lý, mà còn kết nối những tầm nhìn dài hạn và khát vọng về một không gian phát triển hiện đại, đồng bộ và bền vững.

Cùng với cầu Cát Lái, cầu Long Hưng cũng đang được chuẩn bị để động thổ trong ngày 15/1, cho thấy quyết tâm hoàn thiện mạng lưới kết nối chiến lược của Đồng Nai. Hai cây cầu ở hai hướng khác nhau nhưng chung một mục tiêu, mở rộng không gian phát triển, nâng tầm liên kết vùng, hướng tới đô thị sân bay Long Thành theo mô hình Aerotropolis và thành phố song sinh với TP.HCM.

Theo quy hoạch, dự án cầu Long Hưng có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 9,8 km, trong đó phần cầu chính và cầu dẫn dài khoảng 3,5 km, quy mô 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp, bề rộng cầu 36 m. Tuyến đường dẫn hai đầu cầu được xây dựng theo tiêu chuẩn đường trục chính đô thị, vận tốc thiết kế 80 km/h, kết nối trực tiếp với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, bảo đảm tính đồng bộ của mạng lưới giao thông khu vực.

Dự án được triển khai trên địa bàn phường Long Phước (TP.HCM) và phường Tam Phước, xã An Phước (tỉnh Đồng Nai). Điểm đầu dự án nằm trên đường dẫn đầu cầu, cách nút giao Gò Công khoảng 2,53 km về phía TP.HCM; điểm cuối kết nối trực tiếp với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 52,8 ha, đáp ứng đầy đủ không gian cho các hạng mục cầu, đường và nút giao hoàn chỉnh.

Với tổng mức đầu tư khoảng 11.496 tỷ đồng (chưa bao gồm lãi vay trong thời gian xây dựng), dự án dự kiến triển khai từ năm 2026 đến năm 2028. Khi hoàn thành, cầu Long Hưng sẽ góp phần giảm tải áp lực giao thông cho các tuyến kết nối hiện hữu giữa Đồng Nai và TP.HCM, đồng thời giữ vai trò trục liên kết quan trọng trong mạng lưới giao thông kết nối Sân bay Long Thành với đô thị trung tâm TP.HCM.