Quyết tâm hồi sinh di sản Phố Hiến gắn với kiến tạo du lịch sáng tạo

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Quang Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh: Trải qua những biến động của lịch sử và sự thay đổi của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, vai trò trung tâm thương cảng của Phố Hiến không còn như trước.

Tuy nhiên, đến nay, Phố Hiến vẫn lưu giữ một hệ thống di sản phong phú, bao gồm cả di sản vật thể và phi vật thể, phản ánh sinh động một giai đoạn phát triển rực rỡ của lịch sử dân tộc, đồng thời chứa đựng những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tín ngưỡng và ký ức đô thị. Đây là nguồn tài nguyên di sản quý giá, có ý nghĩa đặc biệt đối với tỉnh Hưng Yên trong quá trình xây dựng và phát triển.

Trong những năm qua, công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản Phố Hiến đã được tỉnh Hưng Yên quan tâm chỉ đạo và đạt được những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản Phố Hiến vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định.

Để hội thảo tập trung làm rõ những nội dung cốt lõi, có giá trị khoa học và thực tiễn, Chủ tịch UBND tỉnh gợi mở một số vấn đề trọng tâm để các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu cùng trao đổi, thảo luận như: Cách tiếp cận và mô hình phục dựng, tái hiện, hồi sinh di sản Phố Hiến; vai trò của du lịch sáng tạo và kinh tế sáng tạo trong phát huy giá trị di sản Phố Hiến; cơ chế, chính sách và phương thức huy động, kết nối các nguồn lực nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và xã hội; vai trò của cộng đồng địa phương trong bảo tồn, sáng tạo và thụ hưởng giá trị di sản Phố Hiến.

Tại hội thảo, các đại biểu phân tích sâu giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc của đô thị cổ Phố Hiến – thương cảng từng sánh ngang Kinh kỳ Thăng Long trong các thế kỷ XVI – XVIII. Nhiều minh chứng khảo cổ, tư liệu địa lý - lịch sử cho thấy Phố Hiến không chỉ là điểm xuất phát của các tuyến giao thương quốc tế mà còn là “thương hiệu đô hội” mang bản sắc giao thoa văn hóa Việt – Hoa – Nhật – phương Tây.
Các ý kiến tại hội thảo đề nghị tỉnh nghiên cứu phát triển chuỗi liên kết du lịch vùng dọc sông Hồng, kết nối Phố Hiến với Thăng Long – Tam Chúc – Tràng An – Bái Đính – Cồn Vành; đồng thời sớm hoàn thiện cơ chế quản lý, huy động nguồn lực xã hội hóa, thành lập Hội đồng quản lý di sản Phố Hiến, xây dựng Quỹ Phát triển di sản nhằm bảo đảm tính bền vững trong quá trình triển khai; sớm hoàn thiện chiến lược phát huy giá trị di sản Phố Hiến theo mô hình “di sản sống”; tăng cường liên kết vùng, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng du lịch đồng bộ; thúc đẩy chuyển đổi số trong bảo tồn, giới thiệu, quảng bá và quản trị điểm đến. Đây được xem là hướng đi để Phố Hiến trở thành trung tâm văn hóa – du lịch đặc sắc của vùng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế địa phương trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên, ông Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định các tham luận và ý kiến thảo luận tại hội thảo của các nhà nghiên cứu, chuyên gia, nhà khoa học có giá trị khoa học, thực tiễn và học thuật sâu sắc, giúp tỉnh mở ra hướng tiếp cận mới, tạo cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị đô thị cổ Phố Hiến gắn với phát triển du lịch trong giai đoạn tới; từ đó hình thành quần thể, công viên du lịch sáng tạo.

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, ông Đoàn Minh Huấn đánh giá cao chủ đề hội thảo, nhấn mạnh quyết tâm của cấp ủy, chính quyền tỉnh Hưng Yên trong việc tiếp tục thúc đẩy phục dựng, tái hiện, hồi sinh di sản Phố Hiến gắn với kiến tạo hệ sinh thái du lịch sáng tạo trên địa bàn tỉnh. Hội thảo đã chỉ ra hệ thống tư liệu phong phú, bao gồm tư liệu thành văn, hiện vật, di tích và các thiết chế văn hóa hiện hữu, tạo nền tảng quan trọng cho công tác phục dựng, “hồi sinh” di sản Phố Hiến.

Các nhà khoa học, chuyên gia cũng làm rõ tiến trình hình thành, phát triển, hưng thịnh của Phố Hiến trong bối cảnh biến đổi địa mạo, chính trị - lịch sử, đồng thời khẳng định những đặc sắc, tính quốc tế của thương cảng Phố Hiến trong giao lưu Đông – Tây.

Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhận định việc định dạng tái hiện thương cảng thông qua các thiết chế văn hóa và quần cư di sản là bài toán khó, đòi hỏi sự dung hòa giữa bảo tồn tĩnh và bảo tồn mang tính kiến tạo không gian Phố Hiến trong bối cảnh đô thị hiện nay; đồng thời gắn kết với hệ sinh thái các tuyến du lịch và các giá trị văn hóa gắn với danh nhân Hưng Yên.

Do đó, địa phương cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung và quy hoạch phân khu chức năng; tổ chức thêm các nghiên cứu, tọa đàm, hội thảo chuyên sâu về bảo tồn tĩnh, bảo tồn linh hoạt và bảo tồn thích ứng, nhằm vừa gìn giữ giá trị di sản vừa phát huy giá trị mới của từng công trình; đồng thời quan tâm đến công tác tái định cư và cơ chế vận hành mô hình đối tác công – tư thế hệ mới phù hợp với lĩnh vực văn hóa, bổ sung luận cứ phục vụ quá trình triển khai dự án.