Quy trình, điều kiện sắp xếp thôn, tổ dân phố
Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố 2026 đẩy mạnh tinh gọn bộ máy hành chính, với trọng tâm sáp nhập và tổ chức lại theo Luật mới, nhằm tăng cường hiệu quả quản trị địa phương trên toàn quốc.
Để tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối và nâng cao hiệu lực quản trị cơ sở, đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố năm 2026 đang được triển khai trên phạm vi cả nước với mục tiêu hoàn thành việc tham mưu sắp xếp gắn với sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách trong quý II/2026.
Theo định hướng, thôn được tổ chức ở xã và đặc khu, trong khi tổ dân phố được tổ chức ở phường; trường hợp đặc khu được công nhận là đô thị thì dưới đặc khu sẽ tổ chức các tổ dân phố.
Đối với các đơn vị hành chính hình thành sau sáp nhập, việc tổ chức lại được thực hiện thống nhất: nếu sáp nhập xã, thị trấn với phường để thành lập phường mới thì tổ chức các tổ dân phố, và nếu sáp nhập thị trấn với xã để thành lập xã mới thì tổ chức các thôn.
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, HĐND cấp xã có thẩm quyền quyết định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể, đặt tên hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố.
Quy trình thực hiện quy định rõ: UBND cấp xã mới lập danh sách chuyển đổi loại hình (từ thôn thành tổ dân phố hoặc ngược lại) trình HĐND cùng cấp quyết định; đối với việc đổi tên do trùng lặp, UBND cấp xã phải xây dựng phương án, lấy ý kiến cử tri là đại diện hộ gia đình và chỉ trình HĐND xem xét khi có trên 50% sự đồng ý.
Những địa phương đã hoàn thành chuyển đổi hoặc đổi tên trước thời điểm Luật có hiệu lực không cần thực hiện lại các thủ tục này.
Việc sáp nhập phải tuân thủ nghiêm các tiêu chí tại Thông tư 04/2012/TT-BNV và Thông tư 14/2018/TT-BNV, trong đó thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn là bắt buộc phải sáp nhập với đơn vị liền kề, còn trường hợp đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu đủ điều kiện về địa lý, văn hóa, phong tục tập quán và đặc biệt là phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành.
Hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố như Hà Nội, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Ninh Bình, Nghệ An và Lạng Sơn đã chủ động ban hành các kế hoạch, chỉ thị để rà soát, kiện toàn bộ máy và chuẩn bị nhân sự cụ thể.
Bộ Nội vụ khẳng định việc sáp nhập sẽ được thúc đẩy mạnh trong năm 2026, tạo nền tảng ổn định cho công tác quản trị cơ sở giai đoạn 2026-2030, trong đó nhiều địa phương đang khẩn trương hoàn thiện phương án chi tiết để sẵn sàng triển khai đồng loạt ngay khi khung pháp lý thống nhất từ Trung ương được áp dụng.
