Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Hành trình kiến tạo không gian sống nhân văn

Hà Nội ngày càng phát triển. Ảnh Đăng Anh

Cấu trúc đa cực cho Thủ đô nghìn năm văn hiến

Từ bao đời nay, sức hấp dẫn của Hà Nội nằm ở sự giao thoa giữa nét cổ kính và nhịp sống năng động. Tuy nhiên, sự phát triển quá mạnh ở trung tâm đã khiến khu vực nội đô đối mặt với những "vết rạn" về hạ tầng.

Bản quy hoạch 100 năm với mô hình 9 cực tăng trưởng chính là bước đi chiến lược để tái cấu trúc lại Thủ đô.

Hà Nội tương lai sẽ không còn là một khối đô thị nén chật chội. Thay vào đó, 5 khu đô thị mới sẽ được hình thành ngay trong giai đoạn 2026-2035, tạo nên những vệ tinh chuyên biệt như: Đô thị phía Bắc sông Hồng (trung tâm kinh tế - dịch vụ quốc tế) hay đô thị Hòa Lạc (trung tâm trí tuệ, khoa học và y tế).

Việc phân tách này giúp bảo tồn nguyên vẹn những giá trị di sản tại khu vực 36 phố phường, đồng thời tạo ra những không gian văn hóa mới hiện đại, xanh và thông minh.

Điểm nhấn thu hút sự quan tâm lớn nhất trong dự thảo chính là kế hoạch di dời hơn 860.000 cư dân nội đô trong hai thập kỷ tới. Đây được coi là cuộc dịch chuyển lịch sử để giải cứu không gian nội đô khỏi tình trạng quá tải trường học, bệnh viện và ô nhiễm.

Dưới góc nhìn văn hóa – xã hội, thách thức lớn nhất của cuộc di dân này không phải là kinh phí mà là sự đồng thuận của lòng dân.

Để người dân sẵn sàng rời bỏ nếp sống cũ, Hà Nội đã xác lập một triết lý nhân văn: “Nơi ở mới phải thực sự tốt hơn nơi ở cũ”.

Điều này không chỉ dừng lại ở hệ số đền bù cao (từ 1,5 – 2 lần) mà còn ở chất lượng hạ tầng, dịch vụ và không gian sinh hoạt cộng đồng tại các khu tái định cư. Một cuộc di dân thành công là khi người dân cảm thấy hạnh phúc và tự hào về ngôi nhà mới của mình.

Hướng tới không gian sống xanh và giá trị hạnh phúc thực chất

Sự khác biệt của quy hoạch lần này là được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc từ Luật Thủ đô 2024.

Những cơ chế đặc thù như cho phép thu hồi đất khi có sự đồng thuận của 75% hộ dân sẽ giúp các dự án trọng điểm được triển khai quyết liệt, tránh tình trạng "quy hoạch treo" vốn gây nhiều hệ lụy cho đời sống văn hóa xã hội.

Các chuyên gia nhận định, khi các cực phát triển hình thành đồng bộ, Hà Nội sẽ thoát khỏi cảnh tắc đường, khói bụi để trở thành một đô thị thực sự đáng sống.

Đó là nơi người dân được tận hưởng không khí trong lành, trẻ em có sân chơi, người già có không gian xanh để rèn luyện sức khỏe.

Tầm nhìn 100 năm của Hà Nội không chỉ là những con số tỷ USD, mà là khát vọng về một Thủ đô hội nhập nhưng không mất gốc, hiện đại nhưng vẫn mang đậm hồn cốt dân tộc.

Một thành phố đa cực, đa trung tâm nhưng thống nhất trong một tinh thần, là ấy con người và di sản làm trung tâm của mọi sự phát triển.