Quy định mới về triển khai trí tuệ nhân tạo ngành Ngân hàng

Thời gian qua, việc ứng dụng AI đã tạo ra bước đột phá trong ngành Ngân hàng tại Việt Nam, từ chấm điểm tín dụng (Credit Scoring), thẩm định cho vay đến định danh điện tử (eKYC) và tư vấn tự động (chatbot).

Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích, việc triển khai AI cũng phát sinh không ít thách thức về an ninh hệ thống và quyền riêng tư dữ liệu.

Dự thảo Thông tư chỉ rõ, rủi ro từ các mô hình thuật toán có thể dẫn đến sai lệch dữ liệu đầu ra, tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Do đó, việc ban hành các quy định về yêu cầu an toàn và quản lý rủi ro là hết sức cần thiết nhằm tạo cơ sở thống nhất để các tổ chức tín dụng triển khai và cơ quan quản lý thực hiện giám sát hiệu quả.

Theo Dự thảo, trước khi đưa hệ thống AI vào vận hành chính thức, các đơn vị phải hoàn thành bộ hồ sơ phê duyệt chặt chẽ theo thẩm quyền. Đặc biệt đối với các hệ thống có mức độ rủi ro cao.

Kết quả đánh giá phải đảm bảo các tiêu chí về độ chính xác, độ tin cậy và hiệu năng hệ thống.

Phải có kế hoạch vận hành an toàn, điều kiện dừng hệ thống và phương án phục hồi khi xảy ra sự cố.

Một trong những điểm đáng chú ý của Dự thảo là các quy định nhằm bảo vệ quyền lợi trực tiếp của người dùng.

Khi sử dụng chatbot, trợ lý ảo hoặc tổng đài tự động, ngân hàng phải thông báo rõ cho khách hàng biết họ đang tương tác với AI ngay từ khi bắt đầu.

Trường hợp AI tạo ra hình ảnh, âm thanh hoặc video có thể gây nhầm lẫn với con người, đơn vị phải công bố rõ ràng về nguồn gốc sản phẩm từ trí tuệ nhân tạo.

Dự thảo quy định rõ quyền được xem xét lại bởi con người đối với các quyết định được đưa ra hoàn toàn tự động.

Ngân hàng phải thiết lập cơ chế tiếp nhận khiếu nại và cung cấp thông tin giải thích thỏa đáng cho các quyết định của hệ thống AI.

Đối với việc sử dụng AI để nhận diện cảm xúc hoặc phân loại sinh trắc học, Dự thảo Thông tư đưa ra rào cản pháp lý rất cao.

Các đơn vị chỉ được thực hiện khi có mục đích cụ thể, cơ sở pháp lý hợp lệ và phải thông báo cho khách hàng trước khi xử lý dữ liệu.

Việc xử lý phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, xác định rõ phạm vi sử dụng và thời gian lưu trữ.