Quy định mới về điều kiện kinh doanh hạ tầng và vận tải đường sắt

Nghị định 16/2026/NĐ-CP gồm 5 chương với 66 điều, tập trung điều chỉnh các hoạt động về kết cấu hạ tầng, quản lý bảo trì công trình dùng chung, phạm vi bảo vệ hành lang an toàn và đặc biệt là điều kiện kinh doanh đường sắt.

Về điều kiện kinh doanh kết cấu hạ tầng, tổ chức tham gia phải được thành lập theo pháp luật và có đầy đủ các bộ phận chuyên môn về quản lý bảo trì, điều hành giao thông cùng an toàn đường sắt.

Đáng chú ý, người phụ trách các bộ phận này bắt buộc phải có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành phù hợp như xây dựng công trình giao thông, tự động hóa hoặc khai thác vận tải.

Đồng thời, những nhân sự chủ chốt này phải sở hữu ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực tương ứng tại các doanh nghiệp ngành đường sắt.

Đối với kinh doanh vận tải đường sắt, Nghị định cũng yêu cầu khắt khe về bộ máy tổ chức và trình độ nhân lực.

Người đứng đầu bộ phận tổ chức vận tải hoặc an toàn giao thông đường sắt phải có bằng đại học các chuyên ngành kinh tế vận tải, logistics hoặc cơ khí giao thông.

Yêu cầu về kinh nghiệm công tác tối thiểu 03 năm trong ngành vẫn là điều kiện bắt buộc để đảm bảo năng lực điều hành và xử lý tình huống thực tế.

Doanh nghiệp vận tải có quyền được cung cấp thông tin về dịch vụ điều hành, sử dụng hạ tầng để kinh doanh và được bồi thường thiệt hại nếu có lỗi từ phía đơn vị quản lý hạ tầng.

Ngược lại, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ chạy tàu đúng biểu đồ, đảm bảo an toàn vận hành và sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt theo yêu cầu của cơ quan nhà nước.

Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm tài chính của doanh nghiệp khi phải trả phí sử dụng kết cấu hạ tầng cho Nhà nước và phí dịch vụ điều hành cho đơn vị kinh doanh hạ tầng.

Mọi hoạt động khai thác phải gắn liền với việc duy trì hệ thống quản lý an toàn và phối hợp chặt chẽ trong phòng chống thiên tai hoặc xử lý sự cố. Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 14/01/2026.