Quảng Ninh hướng tới quản trị bền vững các vùng đất ngập nước
Từ kiểm kê tài nguyên, xác lập các vùng đất ngập nước quan trọng đến định hướng quản lý dựa trên dữ liệu và sự tham gia của cộng đồng, Quảng Ninh đang từng bước đưa bảo tồn hệ sinh thái trở thành một phần của chiến lược phát triển xanh. Đây cũng là cơ sở để địa phương nghiên cứu, đề xuất những khu vực có tiềm năng trở thành khu Ramsar.
Trong hai ngày 17 và 18/9, tại thành phố Đồng Nai diễn ra hội thảo “Tăng cường quản lý, sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước quan trọng và đề xuất danh mục các khu Ramsar tiềm năng”, với sự tham gia của gần 100 đại biểu đến từ các cơ quan chuyên môn, đơn vị nghiên cứu và địa phương.
Đại diện thành phố Quảng Ninh, Chi cục Kiểm lâm Quảng Ninh tham gia hội thảo với tham luận về nhận diện giá trị đặc sắc và định hướng quản trị hệ sinh thái dựa trên dữ liệu, cộng đồng và phát triển xanh.
Nội dung này cho thấy cách tiếp cận đối với đất ngập nước đang chuyển từ bảo vệ đơn lẻ từng khu vực sang quản trị tổng thể hệ sinh thái, gắn bảo tồn với quy hoạch, sinh kế cộng đồng và mục tiêu phát triển bền vững.
Quảng Ninh sở hữu hệ sinh thái tự nhiên đa dạng với vùng biển, đảo, cửa sông, bãi triều, rừng ngập mặn cùng nhiều khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học.
Đây vừa là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế, du lịch, thủy sản, vừa đóng vai trò quan trọng trong duy trì cân bằng sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Những năm qua, địa phương đã từng bước tích hợp nội dung bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và quản lý đất ngập nước vào Quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Cùng với đó, công tác điều tra, thống kê, kiểm kê diện tích đất ngập nước được triển khai nhằm nhận diện, xác lập các vùng quan trọng, tạo dữ liệu phục vụ quản lý.
Việc hình thành cơ sở dữ liệu đầy đủ được xem là một trong những điều kiện cần thiết để theo dõi những biến động của hệ sinh thái. Thay vì chỉ xử lý khi môi trường đã bị tác động, dữ liệu có thể hỗ trợ cơ quan quản lý phát hiện sớm sự thay đổi về diện tích, chất lượng sinh cảnh và sức ép từ các hoạt động kinh tế.
Một hướng đi khác được Quảng Ninh đặt ra là tăng sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn.
Người dân sinh sống quanh rừng ngập mặn, bãi triều, cửa sông và các khu vực có đa dạng sinh học cao vừa chịu tác động trực tiếp từ chính sách bảo tồn, vừa có thể trở thành lực lượng tham gia giám sát, bảo vệ tài nguyên.
Do đó, bảo tồn chỉ có thể bền vững khi được kết hợp với sinh kế và tạo ra lợi ích phù hợp cho cộng đồng địa phương.
Trong hệ thống các khu vực có giá trị sinh thái của Quảng Ninh, vùng đất ngập nước Đồng Rui được đánh giá có tiềm năng đáng chú ý. Địa phương đã có định hướng đề xuất công nhận khu vực này là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar.
Nếu đáp ứng các tiêu chí và được công nhận, việc tham gia mạng lưới Ramsar không chỉ nâng vị thế bảo tồn của khu vực mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý, giám sát và sử dụng bền vững tài nguyên.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý cũng trao đổi về hiện trạng các vùng đất ngập nước quan trọng của Việt Nam, tiêu chí xác định khu Ramsar tiềm năng và những giải pháp tăng hiệu quả quản lý.
Với Quảng Ninh, bài toán đặt ra là cân bằng giữa bảo tồn và nhu cầu phát triển tại một địa bàn có tốc độ đô thị hóa, hoạt động kinh tế biển, du lịch và khai thác tài nguyên lớn.
Quản trị dựa trên dữ liệu, tăng vai trò cộng đồng và xác định rõ giá trị của từng hệ sinh thái sẽ là cơ sở để các vùng đất ngập nước không chỉ được bảo vệ về diện tích mà còn duy trì được chức năng sinh thái lâu dài.
Đây cũng là hướng tiếp cận cần thiết để bảo tồn đa dạng sinh học trở thành một bộ phận của mô hình tăng trưởng xanh, thay vì đứng tách biệt với quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
