Quảng Ninh đề xuất khu kinh tế số và tri thức tự do đầu tiên Việt Nam

Quảng Ninh đang tập trung hoàn thiện Đề án thí điểm thành lập Khu Kinh tế số và Tri thức tự do, đồng thời đẩy nhanh quy trình báo cáo Trung ương, Chính phủ để xin chủ trương thực hiện.

Hiện Bộ Tài chính chủ trì thẩm định, lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan về sự cần thiết, tính khả thi của đề án trước khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định.

Theo nội dung đề án, đây là mô hình khu kinh tế chuyên biệt thế hệ mới, được thiết kế để tập trung phát triển công nghệ số, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, hướng tới hình thành một không gian phát triển động lực mới cho Quảng Ninh và khu vực Đông Bắc.

Mục tiêu dài hạn là xây dựng một thành phố kinh tế số kiểu mẫu, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ có vị thế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Điểm khác biệt của khu kinh tế này nằm ở 4 trụ cột cốt lõi gồm công nghệ số tập trung, trung tâm AI và dữ liệu, trung tâm dữ liệu dự phòng thảm họa cấp châu Á và khu đô thị giáo dục.

Mô hình mới được kỳ vọng tạo đột phá về tăng trưởng dựa trên công nghệ lõi và dữ liệu, qua đó định vị Quảng Ninh trở thành một “Digital Hub” hàng đầu khu vực. 

Đề án xác định khu kinh tế có quy mô nghiên cứu khoảng 26.380ha, trải trên địa bàn 10 xã, phường, trong đó có Hoàng Quế, Yên Tử, Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Quảng La và Cao Xanh.

Phạm vi này được định hướng trở thành hệ sinh thái kinh tế số tích hợp, không chỉ dành cho sản xuất công nghệ cao mà còn là không gian cho nghiên cứu, đào tạo, khởi nghiệp và thử nghiệm chính sách mới. 

Một căn cứ quan trọng để Quảng Ninh đề xuất mô hình mới là các khu kinh tế hiện hữu của tỉnh đang chủ yếu phát triển theo hướng công nghiệp, logistics, thương mại biên giới và du lịch.

Đề án cho rằng dư địa dành cho các ngành kinh tế số, công nghiệp dữ liệu, R&D và dịch vụ tri thức còn hạn chế, trong khi cạnh tranh thu hút đầu tư công nghệ cao ngày càng gay gắt.

Việc hình thành khu kinh tế số và tri thức tự do vì thế được xem là bước đi để mở không gian phát triển mới, thay cho mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào tài nguyên và công nghiệp truyền thống.

Theo đề án, khu kinh tế mới sẽ được thí điểm cơ chế vượt khung trong một số lĩnh vực như đầu tư, đất đai, tài chính, thị thực và sandbox công nghệ.

Cùng với đó là các đề xuất về hành lang pháp lý thử nghiệm cho công nghệ mới, chính sách Tech Visa để thu hút nhân tài quốc tế và mô hình quản lý hành chính hiện đại nhằm tối ưu môi trường đầu tư. 

Về mục tiêu phát triển, Quảng Ninh đặt kỳ vọng khu kinh tế này sẽ thu hút từ 80-150 doanh nghiệp công nghệ số trong và ngoài nước, đóng góp 8-12% GRDP của tỉnh và tạo ra khoảng 150.000-250.000 việc làm công nghệ cao.

Xa hơn, đề án định hướng xây dựng nơi đây thành trung tâm lưu trữ dữ liệu và dự phòng thảm họa lớn của Đông Nam Á, trung tâm tính toán hiệu năng cao của ASEAN và trung tâm kinh tế tri thức tự do hàng đầu châu Á. 

Đề án cũng nhấn mạnh lợi thế riêng của Quảng Ninh như vị trí cửa ngõ kết nối ASEAN với Trung Quốc, hạ tầng giao thông - logistics đồng bộ, hệ sinh thái năng lượng sạch đang hình thành và nền địa chất ổn định, phù hợp phát triển trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Cùng với đó là kết quả tăng trưởng GRDP 11,89% năm 2025 và vị trí top 3 Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương, tạo thêm cơ sở để tỉnh theo đuổi mô hình khu kinh tế thế hệ mới. 

Việc xây dựng Khu Kinh tế số và Tri thức tự do, nếu được chấp thuận thí điểm, không chỉ mở thêm dư địa tăng trưởng cho Quảng Ninh mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: góp phần bảo đảm an ninh dữ liệu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cụ thể hóa chủ trương phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.