Phụ huynh nỗi niềm “muôn vàn khoản chi” đầu năm học mới

LTS: Năm học 2025-2026 đã bắt đầu được gần 2 tuần, học sinh, thầy cô giáo hào hứng bắt nhịp trở lại với guồng học tập, thi cử. Tuy nhiên, vẫn còn đó, vấn đề về hàng loạt các khoản tiền thu chi đầu năm học khiến phụ huynh đau đầu và băn khoăn...

Ma trận” những khoản thu đầu năm học

Chị K.H sinh sống ở khu vực Hà Đông, Hà Nội chia sẻ, chị đang có hai con học tiểu học. Vừa vào đầu năm học mới, bên cạnh các khoản chi về sách vở, đồng phục, trang thiết bị, lớp học yêu cầu thu thêm ba khoản nữa là quỹ lớp, quỹ trường, quỹ phụ huynh với tổng số lên đến hơn 3 triệu đồng. Chị K.H cho biết: “Số tiền nộp các quỹ được chia làm ba, một phần cho lớp, một phần cho quỹ phụ huynh, một phần cho quỹ trường mỗi khi cần để phục vụ các hoạt động do nhà trường tổ chức”.

Chưa kể tới tiền học thêm của các con, riêng khoản thu đầu năm gia đình chị nộp đã gần 5 triệu/cháu cho niên học mới. Chị K.H bức xúc chia sẻ, năm ngoái, lớp con chị đóng 2,5 triệu quỹ lớp 1 năm. Bất cứ dịp nào nhà trường, lớp có hoạt động, ban phụ huynh cũng một triệu phong bì và một lãng hoa quả 500 nghìn. Cả năm, quỹ không có hoạt động nào dành cho các con. Tiền quỹ được nhà trường yêu cầu ban phụ huynh cơ cấu để tặng, sửa chữa trang thiết bị cho lớp học, nhà trường những dịp trong năm học. Khi phụ huynh có ý kiến thường được giáo viên khéo léo nói giảm nói, tránh vấn đề.

Bên cạnh việc thu quỹ lớp, quỹ trường, phụ huynh còn đối diện với danh sách các lớp học ngoại khóa mang cái tên hấp dẫn như lớp kỹ năng sống, STEM, năng khiếu, tìm hiểu khoa học,... do nhà trường gửi đến. Mỗi tháng, các lớp học sẽ có chi phí từ vài trăm nghìn cho đến cả triệu đồng.

Chị N.M cư trú tại Hoàng Mai, Hà Nội cho biết, con chị đang học tại một ngôi trường ở phường Hoàng Mai, đầu năm học, chị rất vui khi biết, các lớp học thêm, học năng khiếu của trường mang tính tự nguyện, không bắt buộc. Nhưng, khi nhận được thông báo của giáo viên chủ nhiệm chị vô cùng bức xúc, chị N.M chia sẻ: “Nhà trường tổ chức khoảng 7-8 câu lạc bộ kỹ năng sống, STEM, nghệ thuật, tư duy.... với chi phí gần 200 nghìn/tháng/câu lạc bộ. Mặc dù, giấy thông báo ghi lớp học là tự nguyện, tuy nhiên, những lớp học ngoại khóa này lại đan xen các tiết chính trên lớp. Nếu các con không học, chỉ được ngồi một góc trong lớp không tham gia, đợi qua tiết sau học các môn chính. Đặc biệt, có nhiều tiết học ngoại khóa vẫn tiếp tục dạy Toán - Ngữ Văn - Tiếng Anh cho các con. Nhà trường thông báo vậy thì có khác gì ép phụ huynh”.

Thực tế, mỗi khi vào đầu năm học mới, phụ huynh đều “toát mồ hôi” chờ đợi danh sách dài các khoản thu chi. Phần lớn các phụ huynh đánh giá những khoản quỹ này không được sử dụng hết để phục vụ việc học tập, sinh hoạt của học sinh, mà ngược lại, nhiều trường, lớp lại dùng tiền của phụ huynh để mua quà tặng tri ân cho thầy cô giáo, nhà trường vào hàng chục ngày lễ lớn nhỏ trong năm.

Hiện nay, khoản thu câu lạc bộ, lớp học ngoại khóa như STEM, múa, hát, kỹ năng sống...với chi phí từ vài trăm đến cả triệu đồng mỗi tháng cũng đang khiến phụ huynh lo lắng. Những lớp học dù mang cái tên rất hay, nhưng để lập lờ việc học Toán, Tiếng Anh, Ngữ Văn. Mặc dù được nhà trường thông báo là tự nguyện, tuy nhiên lại tổ chức đan xen với các tiết học chính, buộc phụ huynh phải đăng ký, tránh việc con bị “cô lập” trên lớp.

Bức xúc bữa ăn trưa, trông trưa và học thêm

Bước vào năm học mới chưa lâu, không ít phụ huynh một trường mẫu giáo tại một phường trung tâm Hà Nội đã bức xúc về khoản thu xã hội hóa trông trưa của con em mình là 235 ngàn đồng/tháng. Theo các vị phụ huynh này, 235 ngàn với trung bình lớp 45-50 học sinh/tháng là con số không nhỏ.

Thực tế, theo quy định, giờ trưa ngoài việc giáo viên được tính là giờ làm thêm nên có thể chính giáo viên phụ trách lớp nhận trông và có thể nhà trường bố trí giáo viên môn phụ để tăng thu nhập hoặc thuê ngoài. Ngoài ra, nhiều địa phương đã ban hành chính sách đặc thù riêng hỗ trợ thêm cho giáo viên mầm non để giúp giáo viên có mức thu nhập tương xứng hơn với thời gian lao động thực tế.

Đồng thời, ở những nơi có điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi, việc xã hội hóa giáo dục mầm non đã được triển khai trên cơ sở thỏa thuận với cha, mẹ trẻ để chi trả tiền ăn bán trú, giữ trẻ ngày thứ bảy, học ngoài giờ chính khóa. Như vậy, việc thu 235 ngàn trông trưa với một trường mẫu giáo trường công được hiểu là tiền xã hội hóa của phụ huynh với nhà trường. Tuy nhiên, trong niềm vui miễn học phí và chỉ riêng một khoản phụ phí như trên theo vị phụ huynh này là con số không nhỏ...

Cùng đó, vấn đề các bữa cơm của nhà trường cũng đang trở thành nỗi lo lắng cho phụ huynh. Trên các nhóm phụ huynh, bữa ăn của học sinh cũng đang được các phụ huynh chia sẻ những suất ăn gây sốc. Phụ huynh T.T.T (Thanh Oai, Hà Nội) hiện có con học cấp II cho biết, mỗi buổi trưa, phụ huynh đều đề nghị giáo viên chủ nhiệm chụp ảnh lại bữa ăn trưa của các em học sinh.

Chị chia sẻ: “Nhà trường thông báo bữa cơm trưa của các cháu hết 30 nghìn, nhà nước hỗ trợ 20 nghìn. Tuy nhiên, bữa cơm trong khay chỉ vỏn vẹn vài miếng thịt, một chút rau và cơm trắng”. Con của chị trong tuổi ăn, tuổi lớn, nên suất cơm của nhà trường không đủ năng lượng cho một ngày học tập, vui chơi của các con. Chị T.T.T đang có ý định xin nghỉ bán trú tại trường và đón con về nhà ăn trưa.

Được biết, ngày 9/7/2025, HĐND TP Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 18/2025/NQ-HĐND quy định cơ chế hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học trên địa bàn TP Hà Nội năm học 2025-2026. Theo Nghị quyết, TP dành tổng kinh phí dự kiến hơn 3.000 tỷ đồng hỗ trợ cho khoảng 768.000 học sinh tiểu học tại các trường công lập và tư thục, không bao gồm các trường có vốn đầu tư nước ngoài.

Mức hỗ trợ được chia thành hai nhóm. Nhóm 1 gồm học sinh đang học tại 23 xã miền núi và khu vực bãi giữa sông Hồng được hỗ trợ 30.000 đồng/ngày. Nhóm 2 gồm các học sinh còn lại trên toàn TP, nhận mức hỗ trợ 20.000 đồng/ngày.

Nhiều phụ huynh cho biết, mặc dù TP Hà Nội đã hỗ trợ 20 nghìn đồng/suất ăn/học sinh, nhưng giá các bữa ăn trên trường vẫn tăng từ 10-20 nghìn/ bữa so với các năm trước. Đặc biệt, dù có giá lên tới 50-60 nghìn cho một suất cơm trưa, nhưng nhiều trường vẫn để định lượng ăn rất ít, không đủ cho học sinh no bụng.

Song song với những bữa cơm bán trú, nội trú đầy tranh cãi, vấn đề học thêm cũng khiến nhiều phụ huynh “gồng” mình lên để chi trả. Đó là những biến tướng về dạy thêm, học thêm. Anh T.T.M (Quang Trung, Nam Định) chia sẻ, cứ khai giảng xong là các cô ở trường bắt đầu rục rịch nhắn tin tới phụ huynh về việc cho con đi học thêm tại lớp của chính cô. Tất nhiên nếu mọi việc hoàn toàn trên tinh thần “tự nguyện”. Sau khi có quy định, giáo viên không dạy thêm học sinh của mình, một số giáo viên của các trường thuê chung một nhà, dạy cùng lúc học sinh chính khóa của mình. Nếu có bị kiểm tra thì “đổi vai” cho nhau. Một số trường, giáo viên liên kết với trung tâm đưa học sinh ra học...

Anh T.T.M tâm sự: “Nếu như việc dạy thêm này diễn ra một cách khách quan, học sinh có đi học và không đi học vẫn được đối xử bình đẳng như nhau thì không nói làm gì, nhưng chắc chắn hiện tại vẫn xảy ra tình trạng có sự o ép, tác động tâm lý để phụ huynh phải cho con đi học”.

Vào cuối tháng 8/2025, các Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) của các tỉnh, thành phố đã ban hành văn bản hướng dẫn thu, sử dụng học phí và các khoản thu khác; thực hiện chế độ miễn, giảm, hỗ trợ học phí và hỗ trợ chi phí học tập năm học 2025-2026. Đơn cử như Sở GD&ĐT TP HCM đã đề nghị các UBND phường, xã, đặc khu căn cứ trên kế hoạch hoạt động, dự toán thu chi và đề xuất mức thu của từng cơ sở giáo dục để xem xét các khoản thu... Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tình hình thu chi đầu năm học tại các cơ sở giáo dục trực thuộc theo phân cấp quản lý để kịp thời chấn chỉnh tình trạng thu các khoản thu không đúng quy định. Hay ngành Giáo dục TP Hải Phòng đề nghị các xã, phường, đặc khu chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường thanh tra, kiểm tra để tránh tình trạng “lạm thu” đầu năm học dưới mọi hình thức…

Đặc biệt, phụ huynh cần phải lưu ý việc học thêm, học các lớp ngoại khóa trên trường của các em học sinh. Thông tư 29/2024 của Bộ GD&ĐT, có hiệu lực từ 14/2/2025, quy định các trường học trên toàn quốc không được tổ chức dạy thêm tràn lan như trước. Việc học thêm chỉ được phép tổ chức cho ba nhóm đối tượng: học sinh yếu kém, học sinh giỏi và học sinh cuối cấp. Đặc biệt, nhà trường không được phép thu tiền học thêm của phụ huynh, kinh phí tổ chức sẽ được bố trí từ ngân sách. Như vậy, từ năm học mới, học phí và tiền học thêm là hai khoản trường học không được phép thu của học sinh. Đối với các lớp học ngoại khóa “trá hình”, phụ huynh có thể thông tin đến các ban, ngành để nhận được sự hỗ trợ, đảm bảo quyền lợi của học sinh và gia đình.

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát Phụ huynh cần lưu ý tự tìm hiểu thông tin về quyền lợi của học sinh, phụ huynh, các khoản nhà trường được phép, không được thu. Theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT năm 2011 của Bộ GD&ĐT về hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, nhà trường và ban đại diện không được phép thu 10 khoản bao gồm: Các khoản thu không đảm bảo tính tự nguyện; Tiền bảo vệ cơ sở vật chất, an ninh; Chi phí trông giữ phương tiện của học sinh; Tiền vệ sinh lớp học, trường học; Tiền khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên; Kinh phí mua sắm thiết bị, máy móc, đồ dùng dạy học cho nhà trường; Hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học; Sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình trường học; Các khoản đóng góp để chi cho hoạt động không trực tiếp phục vụ học sinh; Bất kỳ khoản thu nào khác trái quy định của pháp luật. Ví dụ, trong các khoản thu đối với phụ huynh học sinh trong dịp đầu năm học, không có khoản thu nào mang tên “quỹ lớp” hay “quỹ trường”, mà chỉ có khoản thu Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, thực hiện đúng theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Những khoản thu này phải tính tự nguyện, thu - chi minh bạch phục vụ cho việc học tập, sinh hoạt của các em học sinh tại trường, tại lớp.

(Còn tiếp)