Phối hợp tháo gỡ chồng chéo Luật Bảo vệ môi trường và tài nguyên biển

Chiều 15/5 tại Hà Nội, một bước tiến mới trong công tác xây dựng pháp luật đã được thiết lập khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức ký kết chương trình phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Sự kiện này không chỉ đánh dấu cái bắt tay chiến lược kéo dài từ tháng 5/2026 đến hết nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, mà còn mở ra diễn đàn trao đổi sâu rộng về hai dự án luật then chốt gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo sửa đổi.

Đại diện cho cơ quan thẩm tra, bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chia sẻ một góc nhìn rất đáng chú ý về xu hướng làm luật hiện nay.

Thay vì ôm đồm chi tiết, các đạo luật giờ đây sẽ tập trung vạch ra những nguyên tắc và định hướng lớn.

Những vấn đề mang tính vi mô sẽ được giao lại cho Chính phủ cùng các bộ, ngành trực tiếp quy định để đảm bảo sự linh hoạt, bám sát nhịp đập thực tiễn.

Chính vì sự thay đổi này, quy trình phối hợp giữa đơn vị soạn thảo và cơ quan thẩm tra cũng buộc phải chuyển mình.

Bài học từ thực tế cho thấy, nếu chỉ chờ hồ sơ hoàn thiện mới chuyển sang khâu thẩm tra thì tiến độ sẽ bị đình trệ nghiêm trọng mỗi khi có bất đồng quan điểm.

Do đó, việc hai bên ngồi lại với nhau từ sớm, từ xa sẽ giúp tìm được tiếng nói chung cho các vấn đề cốt lõi trước khi trình ra Quốc hội, làm bệ phóng cho các phiên thảo luận và biểu quyết diễn ra hiệu quả hơn.

Song song với công tác xây dựng, việc giám sát quá trình luật đi vào cuộc sống cũng được đặt lên bàn cân.

Bà Hải nhấn mạnh việc theo dõi thực thi các văn bản dưới luật cần diễn ra thường xuyên theo thời gian thực, chấm dứt tình trạng chỉ tổng kết định kỳ sau nhiều năm áp dụng.

Trước mắt, sự hợp tác này sẽ dồn lực vào hai dự án luật môi trường và biển đảo để kịp tiến độ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét ngay trong kỳ họp tháng 10 sắp tới.

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được đề nghị rà soát thật kỹ ranh giới với các đạo luật liên quan như Luật Đầu tư, Luật Dầu khí hay Luật Xây dựng để dọn sạch những quy định còn chồng chéo.

Mọi sửa đổi đều phải bám chặt kim chỉ nam là Nghị quyết số 24-NQ/TW đối với luật môi trường và Nghị quyết số 36-NQ/TW đối với luật tài nguyên biển.

Đồng tình với quan điểm trên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhìn nhận chương trình phối hợp lần này ra đời đúng vào thời điểm mang tính bước ngoặt, khi cả Quốc hội và Chính phủ đều đang dồn lực cải cách thể chế, làm mới quy trình xây dựng pháp luật và tinh gọn bộ máy.

Ông chia sẻ thêm về khối lượng công việc khổng lồ mà bộ đang gánh vác trong năm 2026.

Bên cạnh ba đạo luật lớn đang rốt ráo sửa đổi là Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cùng Luật Đất đai, bộ còn phải quyết liệt thực hiện yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Là một trong những đơn vị tiên phong trên mặt trận cải cách, tỷ lệ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện đã giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 25%.

Sự chuyển dịch cơ cấu này kéo theo nhu cầu cấp thiết phải điều chỉnh hơn 10 đạo luật khác nhau cùng hàng chục nghị định, thông tư nhằm tạo nên một hệ sinh thái pháp lý đồng bộ, tương thích tuyệt đối với mô hình quản lý mới.

Đi sâu vào khía cạnh chuyên môn của dự án Luật Bảo vệ môi trường, người đứng đầu ngành thừa nhận vẫn còn khá nhiều bài toán hóc búa cần lời giải đáp thỏa đáng, nhất là việc xác định rõ các tiêu chí, ngưỡng đánh giá phát thải khí nhà kính, vấn đề môi trường đô thị hay các tiêu chuẩn cảnh báo.

Tương tự, dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cũng đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề mang tính thời sự như câu chuyện đánh giá tác động môi trường của các dự án điện gió ngoài khơi, bài toán bảo vệ hệ sinh thái hay chiến lược khai thác bền vững tài nguyên biển.

Những nút thắt này được kỳ vọng sẽ dần tháo gỡ thông qua các cuộc cọ xát, trao đổi liên tục giữa cơ quan quản lý và đơn vị thẩm tra, từ đó chốt lại những quy định khả thi nhất cho mục tiêu phát triển bền vững.

Tinh thần đồng hành này cũng được cụ thể hóa trong cam kết phối hợp giữa hai bên. Không chỉ dừng lại ở khâu xây dựng và thẩm tra chính sách, hai cơ quan sẽ còn sát cánh trong việc giám sát thực thi pháp luật, bám sát các chương trình phát triển kinh tế xã hội và thực hiện những cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu cũng như an ninh nguồn nước.

Sự hợp tác toàn diện này sẽ tiếp tục mở rộng sang các mảng chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ hiện đại vào lập pháp, đồng thời cùng nhau tổng kết thực tiễn, phản biện chính sách, đào tạo nhân lực và thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.