Phẫu thuật Cái hóa: Mở ra tương lai mới cho trẻ mắc dị tật thiểu sản ngón cái bẩm sinh

Phẫu thuật cái hóa – tạo ngón cái mới có chức năng thực sự

Ngón cái được xem là ngón tay quan trọng nhất trong chức năng của bàn tay, đảm nhiệm khoảng 40-50% khả năng thực hiện các động tác cầm nắm và thao tác tinh tế. Khi ngón cái không hoạt động bình thường, trẻ gặp rất nhiều khó khăn trong các hoạt động hằng ngày như cầm nắm đồ vật, cầm bút viết, sử dụng đũa, cài cúc áo hay tự chăm sóc bản thân. Điều này ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, học tập và sự phát triển lâu dài của trẻ. 

TS.BS Đào Văn Giang – Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt – Tạo hình và Thẩm mỹ - Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ: “Trước tình trạng trên, chúng tôi đã quyết định thực hiện phương pháp phẫu thuật cái hóa (pollicization) – kỹ thuật chuyển ngón trỏ sang vị trí ngón cái nhằm thay thế chức năng của ngón cái bị thiểu sản”. 

Trong quá trình phẫu thuật, phần ngón cái không có chức năng được loại bỏ. Ngón trỏ được bảo tồn toàn bộ hệ thống xương, gân, mạch máu và thần kinh, sau đó được tạo hình và chuyển sang vị trí ngón cái. Mục tiêu không chỉ là tạo hình về mặt thẩm mỹ mà quan trọng hơn là phục hồi chức năng cầm nắm, đối chiếu và vận động của bàn tay.

Phẫu thuật cái hóa hiện được xem là phương pháp tiêu chuẩn vàng trong điều trị các trường hợp thiểu sản ngón cái nặng theo các khuyến cáo quốc tế về phẫu thuật bàn tay trẻ em.

Hành trình phục hồi chức năng cho cả hai bàn tay của trẻ

Do cả hai bàn tay đều bị ảnh hưởng, tháng 7/2025 bệnh nhi đã được phẫu thuật cái hóa bàn tay phải. Sau một năm theo dõi, kết quả phục hồi rất khả quan. Trẻ đã có thể cầm nắm đồ vật, tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân, sử dụng đũa và tập viết như các bạn cùng trang lứa.

Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, dịp hè năm nay gia đình tiếp tục đưa cháu đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để thực hiện phẫu thuật cái hóa cho bàn tay còn lại, với mong muốn hoàn thiện chức năng của cả hai bàn tay trước khi bước vào năm học mới.

Ở những trường hợp thiểu sản ngón cái nặng, ngón cái tuy vẫn tồn tại nhưng gần như không có chức năng do thiếu hoặc không phát triển đầy đủ hệ thống xương, gân và cơ. Để tạo ra một ngón cái mới có khả năng hoạt động thực sự, cần sử dụng một ngón tay có đầy đủ cấu trúc giải phẫu. 

Ngón trỏ là lựa chọn tối ưu vì đã có sẵn hệ thống xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh hoàn chỉnh. Sau khi được chuyển sang vị trí mới và tạo hình phù hợp, ngón trỏ có thể đảm nhiệm vai trò của ngón cái, giúp trẻ thực hiện các động tác đối chiếu, cầm nắm và khép mở bàn tay hiệu quả. 

Trong trường hợp này, phương pháp chuyển ngón chân không phải là lựa chọn phù hợp do bàn tay dị tật của trẻ không có đầy đủ hệ thống gân cơ cần thiết để tiếp nhận ngón chân ghép. Trong khi đó, phẫu thuật cái hóa bằng ngón trỏ mang lại khả năng phục hồi chức năng tốt hơn và được xem là phương pháp tối ưu cho các trường hợp thiểu sản ngón cái bẩm sinh.

Thách thức của một ca phẫu thuật tạo hình phức tạp

Phẫu thuật cái hóa là một trong những kỹ thuật tạo hình bàn tay phức tạp. Đây không đơn thuần là việc chuyển vị trí một ngón tay mà là quá trình tái tạo một ngón cái mới có chức năng thực sự.

TS.BS Đào Văn Giang – Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt – Tạo hình và Thẩm mỹ chia sẻ: “Trong quá trình mổ, chúng tôi phải bảo tồn toàn bộ hệ thống xương, gân, mạch máu và thần kinh của ngón trỏ. Chỉ một tổn thương nhỏ đối với mạch máu nuôi dưỡng cũng có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của ngón tay sau chuyển vị trí”. 

Bên cạnh đó, hệ thống xương, khớp, gân và cơ ngón trỏ phải được tạo hình lại để ngón tay mới có chiều dài, hình dáng và hướng vận động phù hợp với chức năng của ngón cái bình thường. Đây là yếu tố quyết định khả năng cầm nắm và vận động của bàn tay sau phẫu thuật. 

Phẫu thuật chỉ là bước khởi đầu trong quá trình điều trị. Sau mổ, trẻ cần được tập phục hồi chức năng bài bản để ngón cái mới thích nghi với vai trò mới.

Trong giai đoạn đầu, xương được cố định bằng kim Kirschner và thường được rút sau khoảng 4–6 tuần. Sau đó, trẻ bắt đầu tập vận động nhằm tăng sức mạnh cầm nắm và cải thiện khả năng phối hợp các ngón tay.

Các bác sĩ cho biết, việc can thiệp sớm mang lại nhiều lợi ích vì não bộ trẻ nhỏ có khả năng thích nghi rất tốt với những thay đổi về vận động. Tuy nhiên, ngay cả khi được phát hiện muộn hơn, trẻ vẫn có thể đạt kết quả điều trị khả quan nếu được phẫu thuật và phục hồi chức năng đúng cách.

Phát hiện sớm để mang lại cơ hội tốt nhất cho trẻ

Các bác sĩ khuyến cáo, khi phát hiện trẻ có bất kỳ dị tật bẩm sinh nào ở bàn tay hoặc các chi, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn sớm.

Đối với dị tật thiểu sản ngón cái, điều quan trọng không phải là bàn tay có đủ số lượng ngón tay hay không mà là các ngón tay đó có thực hiện được chức năng hay không. Việc đánh giá và điều trị đúng thời điểm sẽ giúp trẻ có cơ hội phục hồi chức năng tối ưu, phát triển và hòa nhập cuộc sống tốt hơn.

Phẫu thuật cái hóa không chỉ tạo ra một ngón tay cái mới về mặt hình thể mà quan trọng hơn là phục hồi chức năng cho cả bàn tay.

Khi có một ngón cái hoạt động tốt, trẻ có thể cầm bút để viết, sử dụng đũa để ăn, tự mặc quần áo, tự chăm sóc bản thân và tham gia các hoạt động học tập, vui chơi như những bạn cùng trang lứa.

Mỗi ca phẫu thuật thành công không chỉ giúp trẻ tạo ra một ngón tay cái mới, mà còn mở ra những cơ hội mới trong học tập, sinh hoạt và tương lai, góp phần giúp các em tự tin hòa nhập cộng đồng và phát triển toàn diện như những đứa trẻ bình thường khác. Đó cũng chính là ý nghĩa lớn nhất của phẫu thuật tái tạo chức năng bàn tay ở trẻ em.