Phát triển cửa khẩu thông minh gắn với thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới

Mục tiêu của Đề án là xây dựng và áp dụng mô hình cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược, phát triển trên nền tảng ứng dụng công nghệ tiên tiến (trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), vận tải sử dụng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn...), hiện đại hóa đồng bộ hạ tầng logistics đa phương thức, kết nối hiệu quả với hệ thống đường sắt, cảng cạn nội địa, đường cao tốc và kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam - Trung Quốc.

Định hướng hình thành trung tâm, đầu mối giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy hội nhập quốc tế, bảo đảm an ninh - quốc phòng, phát triển bền vững vùng biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Mô hình cửa khẩu thông minh giúp tăng năng lực, hiệu suất thông quan tại cửa khẩu, đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng; đồng thời giải quyết căn bản tình trạng ách tắc hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển, tối ưu hóa thông quan, bảo đảm môi trường kinh doanh thuận lợi, thu hút doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tăng nguồn thu ngân sách, nâng cao chất lượng dịch vụ logistics, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng.

Đề án hướng tới giảm phát thải, bảo vệ môi trường, nâng cao an toàn lao động, giảm áp lực giao thông, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, chủ quyền biên giới quốc gia.

Phát triển cửa khẩu thông minh gắn với việc thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành hoạt động xuất nhập khẩu.

Đề án phấn đấu đến năm 2030 nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa qua lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược gấp 2 lần, chi phí logistics bình quân giảm 20 - 30% cho doanh nghiệp sử dụng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn so với hiện nay, rút ngắn tối đa thời gian xử lý thủ tục, bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn, môi trường, dịch vụ logistics hiện đại.

Tổng giá trị xuất nhập khẩu tất cả các loại hình qua lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược đạt khoảng 9 tỷ USD.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc ký Quyết định số phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược thuộc cửa khẩu quốc tế Lào Cai.

Đề án được thực hiện từ quý II/2026, trong đó:

Tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành

Giai đoạn 1 (Lựa chọn nhà đầu tư; xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống công nghệ thông tin; hoàn thiện cơ sở pháp lý): Từ quý II/2026 đến hết quý I/2027;

Giai đoạn 2 (Triển khai vận hành và phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh): Từ quý II/2027.

Tại lối thông quan Bản Vược

Giai đoạn 1 (Mở lối thông quan Bản Vược; lựa chọn nhà đầu tư; xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống công nghệ thông tin; hoàn thiện cơ sở pháp lý): Từ quý II/2026 đến hết quý IV/2028;

Giai đoạn 2 (Triển khai vận hành và phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh): Từ quý I/2029.

Giai đoạn 1, Đề án sẽ xây dựng, hoàn thiện thể chế, quy chuẩn, thủ tục chuyên ngành đối với mô hình cửa khẩu thông minh; thỏa thuận với phía Trung Quốc về vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu biên giới đường bộ bằng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn; thúc đẩy huy động nguồn lực, xã hội hóa đầu tư; nâng cấp hệ thống thông tin, kết nối, trao đổi dữ liệu quốc gia và quốc tế; đẩy mạnh đàm phán, ký kết và tiếp tục đa dạng các loại hình hàng hóa xuất nhập khẩu.

Giai đoạn 2, Đề án triển khai vận hành mô hình cửa khẩu thông minh: (1) Tổ chức vận hành mô hình cửa khẩu thông minh đảm bảo tuân thủ theo các quy định hướng dẫn chuyên ngành trong hoạt động vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu đường bộ bằng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn; (2) Trong quá trình vận hành thường xuyên kiểm tra, đánh giá, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết theo quy định.

Phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh: (1) Đôn đốc nhà đầu tư xây dựng, hoàn thiện hệ thống kho bãi và các dịch vụ logistics tại khu vực cửa khẩu thông minh; (2) Tiếp tục nghiên cứu, đàm phán với phía Trung Quốc về bố trí làn riêng phục vụ vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu bằng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn.