Phát triển công nghệ chiến lược phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của đất nước

Hơn 1.400 nhiệm vụ khoa học công nghệ đang triển khai trên cả nước

Thông tin trên được Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân báo cáo tại phiên họp lần thứ hai năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì chiều 28/3.

Phiên họp được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại trụ sở Chính phủ, kết hợp trực tuyến với Ban chỉ đạo các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Báo cáo về tình hình thực hiện các nhiệm vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết hiện cả nước có 1.458 nhiệm vụ, trong đó 339 nhiệm vụ thường xuyên. Đến nay đã hoàn thành 862 nhiệm vụ, trong số các nhiệm vụ còn lại có 481 nhiệm vụ đang được thực hiện đúng hạn, song vẫn còn một số nhiệm vụ quá hạn cần được khắc phục.

Theo Thứ trưởng, khối lượng nhiệm vụ hiện nay là rất lớn, phản ánh sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương. Tỷ lệ hoàn thành tương đối cao, tuy nhiên tình trạng chậm tiến độ ở một số nhiệm vụ cho thấy cần tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Theo đó, Bộ Tài chính tiên phong trong hiện đại hóa quản trị, vận hành trung tâm điều hành thông minh phục vụ quản lý tài chính công. Bộ Ngoại giao tạo bước đột phá trong ngoại giao công nghệ, từng bước đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và năng lượng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý. Bộ Nội vụ tập trung xây dựng các nền tảng số quốc gia về lao động, việc làm và an sinh xã hội, thúc đẩy chi trả an sinh không dùng tiền mặt.

Ngân hàng Nhà nước đẩy mạnh thanh toán số với quy mô giao dịch đạt mức kỷ lục, đồng thời tăng cường các giải pháp bảo mật và phòng, chống lừa đảo trong môi trường số.

Bộ Công Thương tập trung giải quyết các bài toán lớn của ngành công nghiệp và tài nguyên chiến lược. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang từng bước hình thành mạng lưới đào tạo công nghệ 4.0 quy mô lớn theo mô hình liên kết giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp.

Bộ Tư pháp triển khai trên phạm vi toàn quốc nền tảng số phục vụ thi hành án dân sự, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa hoạt động tư pháp.​

Hà Nội, TP Hồ Chí Minh công bố các bài toán công nghệ chiến lược

Cùng đó, tại nhiều địa phương, một số địa phương đã đi đầu trong thử nghiệm cơ chế mới (sandbox) như Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Bắc Ninh. Đây được xem là bước chuyển quan trọng sang mô hình thể chế linh hoạt hơn, cho phép thử nghiệm các sáng kiến công nghệ trong môi trường có kiểm soát.

Trong phát triển tiềm lực khoa học công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Hà Nội đã thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo, một mô hình mới nhằm kết nối nghiên cứu - doanh nghiệp - đầu tư. Thành phố Hồ Chí Minh nâng cấp sàn giao dịch công nghệ nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Các địa phương như Bắc Ninh, Cần Thơ, Hải Phòng, Đà Nẵng, Gia Lai đang tích cực phát triển doanh nghiệp khoa học - công nghệ, đưa vào vận hành các phòng thí nghiệm trọng điểm và phòng thí nghiệm dùng chung, đồng thời đầu tư các phòng STEM Lab trong giáo dục.

Ở lĩnh vực triển khai công nghệ chiến lược và sản phẩm ưu tiên, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu công bố các bài toán lớn và danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Đồng Nai thu hút các dự án bán dẫn quy mô lớn; Thái Nguyên hợp tác với Samsung xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo; Tây Ninh định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong điều hành; Quảng Ninh là một trong những địa phương đầu tiên hoàn thành xóa vùng lõm sóng viễn thông.

Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân, trong tháng 3 vừa qua, Tổng Bí thư đã chủ trì hai phiên họp quan trọng, gồm phiên họp thường kỳ của Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57 và phiên họp chuyên đề về triển khai danh mục công nghệ chiến lược. Sau các phiên họp, hai thông báo kết luận đã được ban hành, trong đó có Thông báo kết luận số 22 ngày 20/3/2026 về triển khai công nghệ chiến lược.

“Có thể nói, các nhiệm vụ đã được khởi động đồng bộ với sự tham gia của nhiều chủ thể, tuy nhiên mới chỉ ở giai đoạn chuẩn bị và rà soát; vì vậy cần phải đẩy nhanh tiến độ để chuyển sang giai đoạn triển khai thực chất”, Thứ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Với vai trò là cơ quan đầu mối, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định rõ các mốc thời gian triển khai. Theo đó, trước 30/4/2026 sẽ thành lập Tổ công tác liên ngành và hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược; trước 31/5/2026 sẽ đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù và ban hành tài liệu hướng dẫn triển khai thống nhất; trước 30/6/2026 sẽ ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia về công nghệ chiến lược. “Các nhiệm vụ đã được xác định rất rõ: rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm”, Thứ trưởng cho biết.

Thành lập Tổ công tác Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết Ban Chỉ đạo tổ chức phiên họp lần thứ hai năm 2026 nhằm rà soát việc thực hiện các nhiệm vụ đã được đề ra. Đặc biệt, phiên họp tập trung triển khai thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên họp thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đánh giá cao những kết quả đã đạt được, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho rằng, việc rà soát các công nghệ chiến lược đang được triển khai theo cách tiếp cận mới, không bắt đầu từ công nghệ mà từ các bài toán lớn của ngành, của lĩnh vực và từ yêu cầu thực tiễn của đất nước.

Thủ tướng cũng cho biết trong đầu năm 2026, Việt Nam đã ghi nhận một số dấu ấn quan trọng về hạ tầng khoa học công nghệ, như việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam.

Một số doanh nghiệp trong nước đã làm chủ tới 65 công nghệ lõi trong các lĩnh vực như Camera AI, 5G, thiết bị bay không người lái (UAV). Cùng với đó, Việt Nam đang đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mới như chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Xếp hạng chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam tiếp tục được cải thiện. Việt Nam cũng tăng cường hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới để học hỏi kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và thu hút đầu tư vào các trung tâm nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại, vướng mắc cần khắc phục.

Theo Thủ tướng, một số cơ chế, chính sách còn chậm được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ. Chất lượng hạ tầng số ở một số khu vực, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện. Tình trạng thiếu hụt nhân lực trình độ cao trong các ngành công nghệ mũi nhọn vẫn còn.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Người đứng đầu chưa gương mẫu, chưa làm cho tốt. Triển khai thì chậm chạp. Đầu tư dàn trải. Thủ tục rườm rà. Nhân lực thiếu hụt. Doanh nghiệp chưa nhiều. Giám sát hời hợt. Phối hợp lỏng lẻo. Kết quả khiêm tốn. Chuyển đổi chưa nhiều. Đấy là những thiếu sót của chúng ta, làm sao chúng ta khắc phục được những hạn chế này”.

Trong thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên hoàn thiện thể chế, coi đây là “đột phá của đột phá”, nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó là nâng cao tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến, giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp; khẩn trương xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung, bảo đảm kết nối, liên thông và an toàn thông tin; tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng viễn thông, triển khai rộng rãi mạng 5G và phát triển các trung tâm dữ liệu lớn.

Thủ tướng chỉ đạo thiết lập cơ chế chỉ đạo, điều hành thống nhất ở cấp Chính phủ để tổ chức triển khai chương trình phát triển công nghệ chiến lược; đồng thời rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược để trình Thủ tướng Chính phủ hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thủ tướng cũng yêu cầu đề xuất thành lập Tổ công tác của Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược, do một Phó Thủ tướng đứng đầu. “Công nghệ chiến lược phải xuất phát từ thực tiễn, xuất phát từ yêu cầu phát triển của đất nước chúng ta”, Thủ tướng chỉ đạo.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện chính sách ưu đãi để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, trên cơ sở bảo đảm “hài hòa lợi ích, rủi ro chia sẻ”.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách, xây dựng và trình Chính phủ, Quốc hội các dự án luật quan trọng như Luật Bưu chính, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện và Luật Viễn thông.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng viễn thông; tập trung xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

“Dữ liệu là tài nguyên, phải khai thác các tài nguyên để phục vụ cho phát triển”, Thủ tướng nêu rõ, đồng thời yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, không để xảy ra các sự cố an ninh mạng ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được triển khai với tinh thần: “Nhận thức phải nâng cao. Tài chính không thiếu. Lãnh đạo gương mẫu. Cơ sở đi đầu. Doanh nghiệp tiên phong. Dữ liệu hoàn thành. Hạ tầng thông suốt. Hệ thống liên thông. Cán bộ chuyên nghiệp. Xã hội hiểu biết. Nhân dân hưởng thụ. Đất nước phát triển”.