Phân bổ ngân sách từ năm 2027: Tiêu chí rõ ràng, ưu tiên vùng khó khăn
Bộ Tài chính hiện đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về các nguyên tắc, định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) từ năm 2027.
Dự thảo đặt mục tiêu cơ cấu lại ngân sách theo hướng triệt để tiết kiệm, rõ ràng và dồn lực cho các nhiệm vụ đột phá quốc gia.
Điểm chú ý trong dự thảo lần này là thứ tự ưu tiên trong phân bổ nguồn lực. Bộ Tài chính đề xuất ưu tiên nguồn ngân sách để thực hiện cải cách tiền lương và các Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, các lĩnh vực trọng yếu như Giáo dục và đào tạo, Y tế, Văn hóa tiếp tục được bảo đảm nguồn lực.
Đối với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi đặc biệt khó khăn, biên giới và hải đảo, dự thảo khẳng định sẽ có những định mức ưu tiên nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Để thực hiện mục tiêu giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên, góp phần cơ cấu lại NSNN, dự thảo yêu cầu đưa tối đa các khoản chi thường xuyên vào định mức chi quản lý hành chính của các Bộ, cơ quan trung ương.
Giảm tối đa các khoản chi hội nghị, hội thảo và các đoàn đi công tác nước ngoài.
Khuyến khích xã hội hóa, giảm dần mức hỗ trợ trực tiếp cho các đơn vị sự nghiệp công lập để tăng nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo và đối tượng chính sách.
Nhằm đảm bảo tính thực tiễn, Bộ Tài chính đề xuất tiêu chí phân bổ theo dân số là tiêu chí chính, được chia theo 4 vùng địa lý - kinh tế đặc thù:
Vùng đặc biệt khó khăn: Gồm các xã khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn và vùng bãi ngang ven biển.
Vùng khó khăn: Gồm các xã khu vực II, các xã đảo và đặc khu không phải đô thị.
Vùng đô thị: Gồm các phường thuộc thành phố, thị xã (trừ vùng khó khăn).
Vùng khác còn lại.
Việc phân vùng này giúp xác định định mức chi phù hợp với chi phí sinh hoạt và đặc thù vận hành bộ máy tại từng địa phương, đảm bảo tính công bằng, dễ thực hiện, dễ kiểm tra.
Dự thảo cũng quy định rõ, trong trường hợp dự toán chi thường xuyên năm 2027 (tính theo định mức mới) của lĩnh vực giáo dục, đào tạo và các lĩnh vực còn lại thấp hơn dự toán năm 2026, ngân sách nhà nước sẽ có cơ chế hỗ trợ để đảm bảo không thấp hơn mức đã đạt được.
Điều này nhằm tránh gây xáo trộn và đảm bảo các chính sách an sinh xã hội, giáo dục hiện hữu không bị ảnh hưởng khi chuyển đổi mô hình phân bổ.
Đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối từ trung ương, nếu sau khi sử dụng các nguồn tăng thu và tiết kiệm chi mà vẫn chưa đủ nguồn lực thực hiện chính sách mới, ngân sách trung ương sẽ xem xét hỗ trợ theo mức độ khó khăn cụ thể.
